Universiteit van Haifa: onderzoek onthult geheimen achter Byzantijnse wijneconomie in Israëlische woestijn

Bynzantijns fresco uit de 6e eeuw gevonden in Israël, waarop een wijnboer te zien is. Foto: Israël Museum

Boeren in de Negev-woestijn ontwikkelden tijdens de Byzantijnse periode , van de 4e tot en met de 7e eeuw, een bloeiende wijnindustrie ondanks de droge omstandigheden in de regio. Ze waren sterk afhankelijk van geavanceerde systemen voor het verzamelen van regenwater, zo blijkt uit een nieuw onderzoek van de Universiteit van Haifa.

De nieuwe studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE, onthult hoe deze boeren opmerkelijke successen behaalden en waarom hun sector uiteindelijk instortte. Met behulp van een innovatief computermodel reconstrueerden onderzoekers de omvang van de wijnproductie, de omstandigheden achter de welvaart en de kwetsbaarheden die tot de achteruitgang leidden.

"Ons onderzoek laat zien hoe oude samenlevingen zich aanpasten aan extreme klimaten en hun afhankelijkheid van het maximaliseren van natuurlijke hulpbronnen. Dit biedt waardevolle inzichten voor de klimaatuitdagingen van vandaag de dag", aldus prof. Guy Bar-Oz van de Universiteit van Haifa.

Byzantijnse landbouwinfrastructuur in de Negev-woestijn. Foto: Yotam Sofer / Universiteit van Haifa

"Ons onderzoek laat zien hoe oude samenlevingen zich aanpasten aan extreme klimaten en hun afhankelijkheid van het maximaliseren van natuurlijke hulpbronnen. Dit biedt waardevolle inzichten voor de klimaatuitdagingen van vandaag de dag", aldus prof. Guy Bar-Oz van de Universiteit van Haifa.

Wijn was door de geschiedenis heen een zeer winstgevende en gewilde grondstof in het Middellandse Zeegebied en bereikte zijn hoogtepunt in de Byzantijnse Negev. Eerder onderzoek wees op de geavanceerde landbouwtechnieken die boeren in de Negev gebruikten, zoals het bouwen van terrassen, drainagekanalen, stenen dammen en opslagreservoirs om regenwater op te vangen en te gebruiken voor de irrigatie van wijngaarden en akkers.

Tot nu toe had echter nog geen kwantitatief model onderzocht hoe deze methoden de opbrengsten verbeterden of hoe wijngaarden presteerden tijdens droogtes of extreme klimaatveranderingen. De studie, uitgevoerd door prof. Bar-Oz, prof. Gil Gambash, onderzoeker Barak Garty van de School of Archaeology and Maritime Cultures en prof. Sharona Tal Levy van de afdeling Learning and Instructional Sciences van de Faculteit Onderwijs, onderzocht de veerkracht van dit landbouwsysteem en hoe boeren in de Negev een commerciële wijnindustrie in de woestijn in stand hielden.

Byzantijnse landbouwinfrastructuur in de Negev-woestijn. Foto: Yotam Sofer / Universiteit van Haifa

De onderzoekers ontwikkelden een uniek gedigitaliseerd model dat archeologische, milieu- en klimatologische gegevens uit de Byzantijnse Negev integreert. Het model bevatte details over terrein, bodemsoorten, terrassystemen en regenwateropvang, naast nauwkeurige gegevens over neerslag en verdamping.

Door middel van simulaties berekende het team de hoeveelheid water die de wijngaarden bereikte, schatte het de druivenopbrengsten en evalueerde het hoe boeren omgingen met langdurige droogtes. "Ons model simuleert verschillende scenario's en laat zien wat er met het landbouwsysteem gebeurt wanneer het klimaat verandert of de regenval drastisch afneemt", legden de onderzoekers uit.

Computersimulatie van de Byzantijnse wijnproductie in de Negev. Foto illustratie: Universiteit van Haifa

"Het biedt een bijna realtime inzicht in hoe woestijnboeren hun landbouw planden en reageerden op extreme omstandigheden." De bevindingen laten zien dat regenwateropvang- en terrassystemen Byzantijnse boeren in staat stelden aanzienlijke hoeveelheden wijn te produceren, zelfs met minder dan 100 millimeter (3,94 inch) jaarlijkse regenval.

Strategische plaatsing van wijngaarden in wadi's verhoogde het succes van woestijnlandbouw, die volledig afhankelijk was van de hoeveelheid neerslag. Het model toonde aan dat twee opeenvolgende jaren van droogte de wijnproductie met bijna een derde verminderden ten opzichte van gemiddelde jaren, terwijl een vijfjarige droogte de opbrengst met meer dan 60% verminderde.

Herstel van langdurige droogte kan meer dan zes jaar duren, wat de kwetsbaarheid van het systeem benadrukt. De studie onderstreept de uitdagingen van het in stand houden van de landbouw in zo'n barre omgeving en de kwetsbaarheid van de Byzantijnse wijnindustrie voor langdurige droogte.

"Onze bevindingen illustreren de moeilijkheid van woestijnlandbouw en de gevoeligheid van het systeem voor langdurige droogte", merkten de onderzoekers op. "Dit is een cruciale les voor vandaag, die ons helpt de grenzen van landbouw in droge gebieden te begrijpen en systemen te ontwerpen die beter zijn toegerust om klimaatverandering aan te pakken."