Bar-Ilan Universiteit: Archeologen identificeren ouderen in Israël uit de IJzertijd aan de hand van huishoudelijke voorwerpen

Gebouw 101 in Tel Eton. BIU

Een nieuwe studie van de Bar-Ilan Universiteit werpt licht op een lang over het hoofd geziene sociale groep in de archeologie: de ouderen.

Terwijl onderzoek naar vrouwen en kinderen de afgelopen decennia een enorme vlucht heeft genomen, zijn ouderen grotendeels onzichtbaar gebleven en is hun leven voornamelijk gereconstrueerd aan de hand van skeletresten. Nu presenteren archeologen van Bar-Ilan een nieuwe en innovatieve studie, waarin ouderen worden geïdentificeerd aan de hand van huishoudelijke voorwerpen. Dit biedt een frisse kijk op hun dagelijks leven en sociale rollen.

De studie, die nu beschikbaar is als FirstView in het Cambridge Archaeological Journal, richt zich op Gebouw 101 in Tel Eton, gelegen in het zuidoosten van Shephelah, Israël. Deze grote, hoogwaardige woning, met meerdere kamers verdeeld over twee verdiepingen, werd verwoest tijdens een Assyrische militaire campagne in de late 8e eeuw v.Chr. Honderden aardewerken vaten en andere artefacten bleven achter in het puin en vormen een uitzonderlijk gedetailleerde casestudie voor het begrijpen van het huiselijk leven.

Met behulp van een innovatieve aanpak die de analyse van artefacten, architectonische kenmerken, activiteitsruimtes en vergelijkende etnografische perspectieven op veroudering en het gezinsleven combineerde, reconstrueerden prof. Avi Faust en zijn team de geleefde ervaringen en sociale rollen van ouderen in het huis.

Het gebouw was de woning van een grote familie van ongeveer drie generaties. Kamer B, waarschijnlijk bewoond door het oudste echtpaar, had een aantal unieke eigenschappen.

Foto BIU

Het was de grootste kamer in het gebouw en de enige kamer op de begane grond die werd gebruikt om te wonen en te slapen (in plaats van voor gespecialiseerde activiteiten zoals opslag, koken, enz.). De locatie van de kamer in het gebouw is om verschillende redenen belangrijk. Ten eerste stelde de strategische ligging, tegenover de ingang, de bewoners in staat om de hele binnenplaats en de ingangen naar de andere kamers te overzien. Ten tweede weerspiegelt het feit dat dit de enige slaapkamer op de begane grond was de moeilijkheid die ouderen zouden hebben ondervonden om meerdere keren per dag een ladder te beklimmen om de andere slaapvertrekken op de tweede verdieping te bereiken.

De kamer bevatte diverse bijzondere vondsten, waaronder een uniek voetenbad, geassocieerd met het ontvangen van belangrijke gasten, en verbrand cederhout, mogelijk de overblijfselen van een indrukwekkende stoel.

Voeten bad. Foto BIU

Depatriarch, zittend op een grote stoel, zou het komen en gaan in de gaten hebben gehouden en gasten hebben ontvangen, terwijl de matriarch alle huishoudelijke activiteiten zou hebben overzien. Aangrenzende ruimtes, waaronder een kamer voor voedselbereiding met een groot weefgetouw en een gedeeltelijk afgesloten binnenplaats, werden geassocieerd met de activiteiten van de oudere matriarch, zoals kinderopvang en weven, wat haar centrale rol in het dagelijkse huishoudelijke beheer benadrukt.

Het onderzoek gaat verder dan traditionele methoden voor het identificeren van ouderen, die bijna uitsluitend gebaseerd zijn op skeletanalyse op begraafplaatsen. Deze conventionele benaderingen zijn vaak beperkt, onvolledig of bevooroordeeld, vooral in Israël uit de IJzertijd, waar het bewijsmateriaal uit begrafenissen schaars en fragmentarisch is.

Daarentegen legt deze op materiaal gebaseerde benadering de ouderen bloot binnen de huiselijke ruimte, waardoor hun sociale status, invloed en integratie binnen familie- en huishoudelijke structuren aan het licht komen, en verder gaat dan chronologische leeftijd om de geleefde ervaring vast te leggen.

"Jarenlang zijn ouderen grotendeels onzichtbaar gebleven in archeologisch onderzoek," aldus prof. Avi Faust, van de afdeling Algemene Geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit, directeur van de opgravingen in Tel Eton en auteur van de studie. “Door huishoudelijke voorwerpen te analyseren in plaats van skeletresten, hebben we een effectievere manier om ouderen te identificeren en hun rol en invloed binnen het gezin te ontdekken,

een perspectief dat de archeologie lange tijd over het hoofd heeft gezien.”

Volgens Faust tonen de bevindingen aan dat ouderen niet louter passieve leden van het

huishouden waren. Integendeel, ze namen actief deel aan het beheer van middelen, het toezicht op huishoudelijk werk, en het in stand houden van de familiecohesie. Het onderzoek onderstreept het potentieel van huishoudelijke archeologie om aspecten van het dagelijks leven te belichten die skelet- of tekstuele gegevens alleen niet kunnen vastleggen.

Deze studie markeert een belangrijke stap in de archeologie van de ouderdom en opent een nieuwe weg voor het identificeren en begrijpen van ouderen in andere oude samenlevingen. Zoals prof. Faust opmerkt: “Door kleine vondsten in huiselijke ruimtes nauwgezet te onderzoeken en deze te interpreteren in het licht van tekstueel bewijs en etnografische gegevens over het leven van ouderen, kunnen we hen de zichtbaarheid geven die ze

verdienen bij het reconstrueren van samenlevingen uit het verleden.”