Ben-Gurion Universiteit van de Negev: onderzoekers isoleren ongrijpbare cellen die veroudering kunnen vertragen

PhD-student Michal Grinberg-Bornstein, rechts, en masterstudent Roni Avigdory-Meiri in het neuroimmunologielaboratorium van prof. Alon Monsonego aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev. Foto BGU

Professor Alon Monsonego van de Ben-Gurion Universiteit van de Negev zegt dat hij een groep immuuncellen heeft ontdekt die mogelijk het geheim bevat voor het verlengen van de levensduur.

"Het immuunsysteem verslechtert met de tijd, en dat proces kan het tempo van veroudering bepalen", aldus de 61-jarige Monsonego van Ben-Gurions Shraga Segal-afdeling Microbiologie, Immunologie en Genetica aan de Faculteit Gezondheidswetenschappen. Monsonego, die tevens verbonden is aan de faculteit Hersenwetenschappen en Cognitie, leidt het neuroimmunologielaboratorium van de universiteit.

Monsonego sprak via Zoom met The Times of Israel en legde uit dat naarmate mensen ouder worden, senescente cellen – cellen die zich niet meer kunnen delen en ontstekingen veroorzaken – zich ophopen, wat leidt tot weefselschade en ziektes.

Prof. Alon Monsonego, hoofd van het Neuroimmunologielaboratorium aan de Ben-Gurion Universiteit in de Negev. Foto BGU

Het team van Monsonego ontdekte echter dat bepaalde lymfocyten, of witte bloedcellen, bekend als cytotoxische T-helpercellen, geïnfecteerde of kankerachtige cellen in het lichaam kunnen identificeren en vernietigen.

Het onderzoeksteam realiseerde zich pas de unieke eigenschappen van deze T-helpercellen toen een Japans onderzoek aantoonde dat het immuunsysteem van superhonderdjarigen – mensen die ouder dan 100 jaar worden – vol zit met deze cellen.

"We ontdekten dat deze cytotoxische T-helpercellen zeer effectief kunnen zijn bij het verminderen van de last van senescente cellen, waardoor weefsels kunnen regenereren en herstellen", aldus de onderzoeker.

De bevindingen werden deze maand gepubliceerd in het gerespecteerde, door vakgenoten beoordeelde tijdschrift Nature Aging, in een artikel onder leiding van Monsonego's laboratoriumonderzoeker Dr. Yehezqel Elyahu, in samenwerking met Ben-Gurion's Prof. Esti Yeger-Lotem en Prof. Valery Krizhanovsky van het Weizmann Institute of Science.

"We hopen dat dit onderzoek zal leiden tot diagnostische hulpmiddelen en vervolgens therapeutische behandelingen om gezond ouder worden te volgen en te verbeteren", aldus Monsongego.

"Ongeveer vijf jaar geleden begonnen we te kijken naar de verschillen tussen de lymfocyten van jonge en oude muizen", aldus Monsonego. "We weten dat je met het ouder worden meer ontstekingen krijgt en een minder goed werkend immuunsysteem. We waren benieuwd waarom."

Hij legde uit dat wetenschappers tegenwoordig minder praten over de levensduur (hoe lang iemand leeft) en zich meer richten op de gezondheidsduur (hoe lang iemand gezond blijft).

De wetenschapper wees erop dat ziektes die met veroudering te maken hebben, zoals kanker, diabetes en hartziekten, vaak al in het vierde decennium van iemands leven beginnen.

"Als je 'ouder worden' zegt, denken mensen aan hun zeventigste, maar het begint eigenlijk veel eerder", zei hij. "Als je je gezondheid wilt behouden, moet je er vroeg mee beginnen."

Duizenden hardlopers doen mee aan de internationale marathon van Jeruzalem. Foto ToI

"Het is niet genoeg om 90 te worden met vijf verschillende ziekten", zei Monsonego. "We moeten nadenken over gezond leven, niet alleen over lang leven."

Monsonego's eerdere werk, vijf jaar geleden gepubliceerd, hielp bij het definiëren van wat hij een 'routekaart' noemde voor de manier waarop lymfocyten veranderen met de leeftijd.

"Niemand heeft dat ooit eerder gedaan", zei hij. "Wij waren pioniers in het gedetailleerd identificeren van de dynamische veranderingen van cytotoxische T-helpercellen bij ouder wordende muizen."

"Toen realiseerden we ons de verrassende en aanzienlijke ophoping van deze cellen", zei hij.

In het laatste experiment genereerde het team genetisch gemodificeerde muizen die niet over de cytotoxische T-helpercellen beschikten en vergeleek deze met muizen die dat wel deden.

"Zonder deze cellen leefden de muizen korter", zei hij.

Toen de onderzoekers deze cellen voor het eerst identificeerden, dachten ze dat er iets mis was.

"Het verraste me, want ik dacht altijd dat als iets zich pas laat in het leven openbaart, het waarschijnlijk betekent dat er iets misgaat", aldus Monsonego.

Ouderen doen loop oefeningen in Israël. Foto ToI

Monsonego zei dat hij nu probeert het immuunsysteem te bestuderen van superhonderdjarigen die in Blue Zones wonen. Dat zijn gebieden over de hele wereld waar de levensverwachting veel hoger ligt dan het wereldwijde gemiddelde. "Ons onderzoek suggereert namelijk dat het immuunsysteem van gezonde ouderen eigenschappen heeft waarvan we ons eerder niet bewust waren."

Voor deze superhonderdjarigen is het niet alleen een kwestie van "extreem goede genen", aldus Monsonego. "Voor de meesten van ons hangt het af van hoe we leven. Je levensduur verlengen betekent dat je je ervan bewust moet zijn dat je er hard aan moet werken. Je moet ervoor zorgen dat je gezond eet en voldoende beweegt. Mensen moeten hun levensstijl vroeg genoeg veranderen, voordat ze een chronische ziekte ontwikkelen. Medicijnen alleen kunnen geen wondermiddel zijn."

Asya Rolls, hoogleraar neurowetenschappen aan de faculteit neurobiologie, biochemie en biofysica van de Universiteit van Tel Aviv, die niet bij het onderzoek betrokken was, vertelde The Times of Israel dat Monsonego's onderzoek naar de ontdekking van deze T-helpercellen suggereert dat "veroudering wellicht beter te beheersen is dan we dachten."

"Het versterken van dit natuurlijke immuunsysteem zou uiteindelijk nieuwe mogelijkheden kunnen bieden om leeftijdsgerelateerde achteruitgang te vertragen en weefsels langer gezond te houden", aldus zij.

Monsonego zei dat zijn laboratorium onderzoek doet naar de manier waarop deze cellen leeftijdsgerelateerde ziekten kunnen vertragen.

"Dat is het doel", zei hij. "Een diagnostisch instrument ontwikkelen dat de veranderingen in de T-helpercellen kan identificeren, en dit vervolgens natuurlijk met therapeutische strategieën kan volgen."