De Europese Joodse Vereniging pleit voor een beschermde minderheidsstatus te midden van een golf van antisemitisme

Ralph Pais. Foto Daniel Rahamim

De sterke toename van antisemitische incidenten in veel landen en de escalatie van uitingen van haat op straat leiden ertoe dat veel Joden in Europa zich afvragen wat de toekomst van de Joodse gemeenschappen op het continent zal zijn, meldt Ynet.

Tijdens een conferentie van de European Jewish Association (EJA), die vorige maand in Brussel plaatsvond, onderzocht de organisatie een ongebruikelijk voorstel dat gericht was op het bevorderen van wetgeving die Joden zou erkennen als een "beschermde etnische minderheid".

Het doel van het voorstel is om de mensenrechten van Joodse gemeenschappen zonder discriminatie te beschermen, staten te verplichten dialoog en intercultureel onderwijs te bevorderen, en onderwijssystemen en de taal te behouden, zelfs op plaatsen waar de staat geen religieuze scholen steunt. Volgens het plan zouden de autoriteiten zich specifiek verplichten tot het uitbreiden van onderwijs over antisemitisme en Holocaustbewustzijn op scholen, terwijl Joodse gebruiken zoals khoosjere slacht en besnijdenis worden beschermd .

Europese Joodse Vereniging vergadert in Brussel. Foto Daniel Rahamim

Een van de belangrijkste voordelen van de status van "etnische minderheid" zou overheids- en Europese financiering voor de beveiliging van de gemeenschap zijn. Dat komt omdat in sommige Europese landen de gemeenschappen zelf voor hun eigen beveiliging betalen. Onlangs werd gemeld dat voormalig personeel van elite-eenheden door Joodse organisaties werd ingehuurd om instellingen in Groot-Brittannië te beveiligen. Ook in Ierland worden de beveiligingskosten bijvoorbeeld gedragen door de deelnemers aan evenementen.

"De veiligheidsmaatregelen voor de nieuwe kleuterschool die we in Brussel hebben geopend, kostten ongeveer een half miljoen euro: gepantserde deuren en ramen, een speciale poort, een veilige ruimte en nog veel meer", vertelde rabbijn Menachem Margolin, voorzitter van de Europese Joodse Vereniging, aan Ynet. Maar de vraag gaat verder dan budgetten: zijn Europese staten bereid de verantwoordelijkheid te nemen voor de veiligheid van Joden?

Het definiëren van Joden als een etnische minderheid en het vergelijken van hen met andere minderheden zoals de Roma of de Sami in Scandinavische landen heeft tot controverse geleid, met name in landen als Frankrijk, waar een strikte scheiding bestaat tussen kerk en staat en leden van de gemeenschap zichzelf liever "Franse Joden" noemen.

"De definitie van Joden is gebaseerd op religie in plaats van op een etnische of taalkundige minderheid", erkende professor Rosa Freedman van de Universiteit van Reading in Groot-Brittannië. Zij werkt samen met mensenrechtenorganisaties die minderheden en bevolkingsgroepen wereldwijd beschermen en is verantwoordelijk voor het opstellen van het juridische gedeelte van het document.

Professor Rosa Freedman van de Universiteit van Reading. Foto Daniel Rahamim

"Ten minste zeven lidstaten van de Raad van Europa hebben echter al een dergelijke status, waarmee gemeenschappen met een unieke cultuur, een unieke identiteit en meer dan honderd jaar banden met Europa worden erkend. Deze status is ontstaan ​​na de etnische en religieuze conflicten in de voormalige Joegoslavische staten. Joodse identiteit is meer dan religie; het is ook een etnische en culturele identiteit met een eigen taal."

'Antisemitisme is gif'

Meer dan 100 gemeenschapsleiders uit heel Europa woonden de EJA-conferentie in Brussel bij, waaronder vertegenwoordigers uit Spanje, Ierland en België zelf, waar de situatie als bijzonder ernstig wordt beschouwd. Leiders uit heel Europa waren ook diep bezorgd over de escalatie van antisemitische incidenten, van brandstichtingen in synagogen en aanvallen op ambulances van een Joodse reddingsorganisatie in Groot-Brittannië tot institutionele maatregelen zoals juridische procedures in België tegen mohels en tegen koosjere slacht.

Naast 104 leiders van de Joodse gemeenschap waren er onder de prominente gasten ook de Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, die zich heeft uitgesproken tegen de intimidatie van de Joodse gemeenschap in het land; rabbijn Yehuda Kaploun, de speciale Amerikaanse gezant voor het monitoren en bestrijden van antisemitisme; Katharina von Schnurbein, coördinator van de Europese Commissie voor de bestrijding van antisemitisme en de bevordering van het Joodse leven; ambassadeur Haim Regev-Feldklein, hoofd van de Israëlische missie bij de Europese Unie en de NAVO; leden van het Europees Parlement; en politici uit heel Europa.

Zelfs de voorzitter van het Europees Parlement, Roberta Metsola, stuurde een lange videoboodschap waarin ze antisemitisme omschreef als "gif" en benadrukte: "Europa moet een plek zijn waar Joden veilig en zonder angst kunnen leven. Een plek waar het dragen van een keppel geen gevaar vormt en waar kinderen geen gewapende beveiliging nodig hebben om naar school te gaan."

Voorzitter van het Europees Parlement Roberta Metsola in een videoboodschap. Foto Tamar Sebok

“Het doel van deze conferenties is niet alleen dat mensen hun pijn uiten en over hun moeilijkheden praten, maar vooral om praktische oplossingen te onderzoeken en samenwerking tussen gemeenschappen te bevorderen om ze te versterken”, legde hij uit.

“Veel gemeenschappen hebben een voorzichtige relatie met de autoriteiten en instellingen in hun land. Het is belangrijk voor ons dat gemeenschappen begrijpen dat ze soms standvastig moeten zijn tegenover overheden. Als we ze alleen vertellen wat ze willen horen, werkt dat niet goed. Soms gaan gemeenschappen diplomatiek met de autoriteiten om en vragen ze ons de waarheid te spreken. Wij zijn bereid om in de frontlinie te staan ​​en ‘de vuurlinie te trotseren’.”

Orli Degani, bestuurslid van de organisatie die de Joodse gemeenschap in Ierland vertegenwoordigt , woonde de conferentie bij om de omstandigheden te beschrijven in een van de landen waar het omgaan met publieke en institutionele vijandigheid bijzonder moeilijk is. Ze woont er al acht jaar, nadat haar familie tussen verschillende Europese landen verhuisde, en raakte actief betrokken bij de strijd tegen antisemitisme nadat ze er zelf mee te maken kreeg.

"De Ierse methode," zei ze, "is niet spugen of duwen, maar je 'beleefd maar volledig uit hun leven sluiten'."

Orli Degani, bestuurslid van EJA en vertegenwoordiger van de Joodse gemeenschap in Ierland. Foto Daniel Rahamim

Een ander probleem, zei ze, zit hem in de schoolboeken.

"De BDS heeft lerarenorganisaties geïnfiltreerd en de inhoud is extreem eenzijdig", aldus Degani. "In Ierland is er geen toezicht op het gebruik van lesboeken, dus iedereen kan een boek publiceren zolang het maar een aantal elementen bevat die door het ministerie van Onderwijs worden vereist. Het ministerie weigert ons te helpen."

De ambassadeur die voor opschudding zorgde – en niet terugkrabbelde.

Wat betreft het definiëren van Joden als een "beschermde etnische minderheid", is de taak allesbehalve eenvoudig. Elke EU-lidstaat zou de status moeten goedkeuren. De kansen lijken klein, maar voorstanders zeggen dat het al waardevol is om simpelweg de intentie uit te spreken om deze stap te zetten.

"We zijn hier gekomen om een ​​mandaat te vragen van Joodse gemeenschappen in Europa om alle Europese regeringen op te roepen zich te baseren op een Europees handvest dat minderheden definieert als een speciale status die bescherming verdient", legt Margolin, die het initiatief leidt, uit. "Wij zijn gelijkwaardige burgers, maar er zijn beschermde planten en dieren – er is erkenning en begrip dat de wereld ze nodig heeft voor het ecologisch evenwicht."

David Lega uit Zweden, secretaris-generaal van de European Jewish Association en voormalig lid van het Europees Parlement, zei dat de situatie van de Joden in Europa van land tot land verschilt en afhangt van de regerende partij.

"In landen waar de situatie goed is, heerst er grote onrust in aanloop naar verkiezingen, en in landen waar de situatie verschrikkelijk is, is er altijd grote hoop voor de verkiezingen. Dat is absurd, want de veiligheid van de Joden in Europa en het voortbestaan ​​van het Joodse leven zouden niet afhankelijk mogen zijn van de politieke identiteit van regeringen", zei hij.

"Daarom is er behoefte aan een georganiseerde status voor Joodse gemeenschappen in heel Europa," voegde hij eraan toe.

De Amerikaanse ambassadeur Bill White en Rabbijn Menachem Margolin tijdens de prijsuitreiking. Foto Daniel Rahamim

Een ander gevoelig punt dat tijdens de discussies aan de orde kwam, was de verwarring tussen antisemitisme en antizionisme.

"Het gangbare discours over antisemitisme gaat meestal over 'traditionele Jodenhaat'," aldus Freedman, die het subtiele onderscheid tussen kritiek en antisemitisme analyseerde. "Je kunt absoluut discussiëren over de vraag of wat er in Gaza gebeurt zelfverdediging is of niet. Het recht om geweldloos te protesteren is een fundamenteel onderdeel van elke functionerende democratie. Ja, mensen mogen absoluut protesteren tegen oorlogen en Israël bekritiseren; maar ze hebben niet het recht om te intimideren, te bedreigen, antisemitisch te zijn of persoonlijke gegevens openbaar te maken."

Freedman is getuige van de ontwikkelingen aan de topuniversiteiten van Groot-Brittannië.

“Er heerst verwarring onder studenten. Academische vrijheid is niet de vrijheid om antisemitisch te zijn”, zei ze. “Op het moment dat ze zeggen dat Israël geen recht heeft om zichzelf te verdedigen, behandelen ze het anders dan andere landen, en dat is antisemitisme. Ze zouden nooit roepen: ‘Geen Bengalezen op de campus!’ Als ze roepen:

‘Geen zionisten op de campus!’, behandelen ze Israël anders. Er is een duidelijk wettelijk kader nodig om dit soort antisemitisme aan te pakken, terwijl tegelijkertijd het recht van mensen om op geweldloze wijze te protesteren wordt beschermd. Als de definities niet duidelijk zijn, worden we geconfronteerd met een tsunami van antisemitisme vermomd als antizionisme.”

Tijdens een ceremonie op de conferentie werd een speciale prijs uitgereikt aan de Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White. White, al 30 jaar een goede vriend van president Donald Trump, zei dat hij van Trump een speciaal mandaat had gekregen om de Joodse rechten in België te verdedigen.

“Ik ben geen doorsnee diplomaat en ik spreek vanuit mijn hart”, zei hij. “Het breekt mijn hart als iemand een prachtig Joods kind of een oudere persoon op straat in Antwerpen bespuugt, simpelweg omdat iemand denkt dat zij Israël vertegenwoordigen.

Mensen moeten worden voorgelicht en het verschil tussen die twee leren. Ik zou graag overal ter wereld zien wat president Trump heeft gedaan: een speciale gezant aanstellen om antisemitisme te bestrijden, zoals rabbijn Kaploun. Ik zeg tegen de Joden in België: blijf en vecht. Wij zullen jullie steunen, maar als jullie naar de Verenigde Staten willen emigreren, zal ik jullie helpen waar ik kan. Ik hoop dat jullie bij ons investeren, bedrijven opbouwen en Amerikaanse werknemers in dienst nemen.”

Ralph Pais uit België, een van de oprichters van het Centrum voor Joodse Informatie en Documentatie, prees White. "Toen er aanklachten werden ingediend tegen mohels wegens vermeend geweld tegen kinderen, tweette ambassadeur White dat 'België antisemitisch is'. De ambassadeur bevond zich in het middelpunt van een diplomatiek schandaal dat in elke krant van het land werd uitgelicht, werd ontboden op het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken, maar gaf geen centimeter toe," aldus Pais.

"Er is nauwelijks een tweet waarin hij het onderwerp niet aansnijdt. Externe druk is het enige dat mensen hier nog tegenhoudt. Wanneer de Verenigde Staten zeggen: 'Als jullie Joden niet goed behandelen, zullen we sancties opleggen of de poorten voor hen openzetten om te vertrekken', luisteren lokale politici."