Een nieuwe aanval op Iran? Trump en Netanyahu lijken het niet met elkaar eens te zijn, schrijft Ron Ben Yishai

Foto Reuters

Sinds vrijdag is Qatar betrokken bij bemiddelingspogingen tussen Iran en de Verenigde Staten , wat mogelijk de laatste poging in zijn soort voorlopig is. De Qatarese delegatie, die vrijdag in Teheran met Iraanse functionarissen sprak en een Amerikaanse delegatie uitnodigde om de gesprekken zaterdag in Doha voort te zetten , zou een doorbraak kunnen bereiken die een grootschalige Amerikaans-Israëlische militaire aanval in de nabije toekomst zou kunnen voorkomen, schrijft Ron Ben Yishai in Ynet.

Het voorstel van Qatar verschilt van eerdere bemiddelingspogingen doordat het maatregelen bepleit om het Iraanse nucleaire programma te beperken en de Straat van Hormuz gefaseerd te heropenen. Elke stap zou gepaard gaan met een Amerikaanse maatregel om de blokkade en sancties geleidelijk op te heffen en Iraanse tegoeden die in het Westen zijn bevroren vrij te geven.

Volgens Qatarese en Saoedische media en een Libanese krant die over het initiatief berichtten, zou Teheran mogelijk bereid zijn een stapsgewijze aanpak te accepteren, die ingaat vanaf het moment dat de overeenkomst wordt uitgevoerd. Tot nu toe heeft het Iraanse regime elk bemiddelingsvoorstel van Arabische, Pakistaanse en Amerikaanse bemiddelaars afgewezen en vastgehouden aan de zeven eisen die het in september tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties aan de Verenigde Staten heeft voorgelegd.

Die zeven eisen zouden de heropening van de Straat van Hormuz binnen zeven dagen mogelijk maken, maar vereisen wel dat de Verenigde Staten zich ertoe verbinden de blokkade en sancties op te heffen en de oorlog te beëindigen voordat er überhaupt gesprekken over beperkingen op het Iraanse kernprogramma kunnen beginnen. Het nieuwe voorstel, gebaseerd op kleine wederzijdse stappen, zou onderhandelingen over het kernprogramma en de heropening van de Straat van Hormuz gelijktijdig mogelijk maken, terwijl Washington de blokkade en sancties geleidelijk opheft.

Admiraal Brad Cooper, commandant van het Amerikaanse Centraal Commando, in de Straat van Hormuz; Amerikaanse en Israëlische militaire planners moeten de verantwoordelijkheden verdelen op een manier die ook tegemoetkomt aan een aantal Israëlische eisen. Foto: CENTCOM

Een ander belangrijk element van het nieuwe Qatarese voorstel is dat Rusland en China, of mogelijk alleen China, garant zouden staan ​​voor de uitvoering van de overeenkomst.

Teheran heeft nog geen officieel antwoord gegeven op het Qatarese voorstel. Als er echter zaterdag een Iraanse delegatie in Doha arriveert om de onderhandelingen voort te zetten, samen met een Amerikaanse delegatie, zou dat een duidelijk signaal zijn dat het bemiddelingsinitiatief kans van slagen heeft en dat de Verenigde Staten en Israël afzien van aanvallen. Voorlopig is het echter onduidelijk of Iran bereid is om verder over het Qatarese voorstel te praten of dat het nog steeds vasthoudt aan zijn zeven eisen.

Klaar voor actie, maar met andere doelstellingen.

Ondertussen blijft Trump, zoals gebruikelijk, tegenstrijdige verklaringen afleggen. Dit is zijn onderhandelingsmethode, bedoeld om zijn tegenstander in verwarring te brengen, maar het heeft hetzelfde effect op zijn partners, waaronder Israël, de Arabische Golfstaten en de wereldwijde energiemarkt.

De Iraniërs hanteren een vergelijkbare tactiek om de andere partij te verwarren. Ze sturen vertegenwoordigers van het pragmatische kamp van het regime, zoals minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi en parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf, om met de Amerikanen te onderhandelen. Maar de beslissingen over wat er daadwerkelijk gebeurt, worden genomen door de commandanten van de Islamitische Revolutionaire Garde, onder leiding van de harde en compromisloze opperleider Mojtaba Khamenei.

Het is daarom noodzakelijk om te onderzoeken wat de partijen daadwerkelijk willen en wat ze doen, om te kunnen inschatten wat er de komende weken in het Midden-Oosten, en niet alleen in de Perzische Golf, zou kunnen gebeuren.

Vanuit militair oogpunt lijkt het vrij duidelijk dat Amerikaanse en Israëlische troepen binnen enkele dagen klaar zouden kunnen zijn om grootschalige aanvallen op Iran uit te voeren. Deze operatie zou kortdurend, slechts enkele dagen duren, maar wel zeer intensief zijn. De doelen zouden Iraanse infrastructuurfaciliteiten omvatten die de Verenigde Staten en Israël nog niet eerder hebben aangevallen of slechts in beperkte mate hebben beschadigd.

Netanyahu en Trump; de Amerikanen hebben drie militaire doelstellingen, maar het omverwerpen van het regime is daar niet één van. Foto: Avi Ohayon / GPO

CNN meldde bijvoorbeeld dat de Amerikaanse strijdkrachten van het Centraal Commando nu paraat staan ​​om binnen 96 uur na een presidentieel besluit in actie te komen. Admiraal Brad Cooper, commandant van CENTCOM, presenteerde Trump donderdag operationele opties die hij en zijn staf samen met de Israëlische strijdkrachten hadden ontwikkeld. De Amerikaanse president zou daaruit moeten kiezen als hij zou besluiten een aanval te lanceren.

Het is belangrijk te benadrukken dat de kans groot is dat de IDF een volwaardige partner zou zijn bij een eventuele Amerikaanse aanval. De doelstellingen die de Amerikaanse president en het Witte Huis met een dergelijke operatie zouden willen bereiken, zijn echter niet identiek aan de doelstellingen die Netanyahu publiekelijk heeft geformuleerd voor Israël en de IDF in de volgende reeks aanvallen.

Trump wil een militaire aanval gebruiken om Iran terug naar de onderhandelingstafel te dwingen, in een positie waarin het bereid zou zijn compromissen te sluiten over de Amerikaanse eisen met betrekking tot zijn nucleaire programma en de heropening van de Straat van Hormuz voor internationale scheepvaart. De aanval is bedoeld om het Iraanse regime en de Revolutionaire Garde zodanig te verzwakken dat ze vervolgens terugkeren naar de onderhandelingen. Als ze dan nog steeds weigeren, zou de voortdurende economische blokkade het regime aanzienlijk verzwakken en intern kwetsbaarder maken door het van inkomsten te beroven.

Het doel is om het regime zo kwetsbaar te maken dat het niet langer in staat is de salarissen van de leden van de Revolutionaire Garde en de reguliere strijdkrachten te betalen, of, nog belangrijker, te voorzien in de basisbehoeften van de burgerbevolking.

Onder die omstandigheden zou Trump de overwinning kunnen uitroepen, het grootste deel van de grote marinevloot die hij momenteel met enorme kosten in de Golf heeft gestationeerd terugtrekken en wachten tot de Iraniërs om hernieuwde onderhandelingen vragen.

Volgens de Amerikaanse benadering zou de aanval drie militaire doelstellingen moeten bereiken.

Voorkom aanvallen op schepen

Het eerste doel is te voorkomen dat Iran schepen aanvalt die door het zuidelijke deel van de Straat van Hormuz varen . De Iraniërs hebben een nieuwe methode ontwikkeld om met behulp van snelle motorboten kleine zeemijnen aan de romp van schepen te bevestigen. Deze schepen bewegen zich discreet door de zuidelijke scheepvaartroute, dicht bij de kust van Oman, onder Amerikaanse bescherming.

De kleine zeemijnen, die magnetisch bevestigd zijn aan schepen die door Amerikaanse troepen worden beveiligd en geëscorteerd, brengen de schepen niet per se tot zinken, maar kunnen ze wel beschadigen en uitschakelen. De Amerikanen zouden dergelijke aanvallen proberen te voorkomen door middel van luchtaanvallen en mogelijk door troepen te laten landen aan de Iraanse kust en op Iraanse eilanden in de Straat van Hormuz.

Het tweede doel is om de Iraanse productie- en lanceercapaciteit voor ballistische raketten en drones op grote schaal te treffen . Het Amerikaanse Centraal Commando zou dit willen doen om te voorkomen dat Iran Amerikaanse bondgenoten in het Midden-Oosten aanvalt.

Voorkom dat er gedurende meer dan vijf jaar opnieuw verrijking plaatsvindt.

Een derde doelstelling is om de Iraanse nucleaire installaties meer omvangrijke schade toe te brengen, waardoor het land meer dan vijf jaar lang niet in staat zal zijn de uraniumverrijking en de ontwikkeling van kernwapens te hervatten .

Wat het nucleaire programma betreft, zouden de Amerikanen en Israëliërs waarschijnlijk proberen de tunnels bij Pickaxe Mountain onschadelijk te maken en het tot 60% verrijkte uranium nog dieper onder de grond te begraven. Dat materiaal bevindt zich op drie locaties: Isfahan, Fordow en een ondergrondse faciliteit nabij Natanz. Het is ook mogelijk dat andere geheime faciliteiten die Iran onderhoudt als onderdeel van zijn nucleaire programma, en die onlangs door inlichtingendiensten zijn ontdekt, het doelwit zouden worden.

Zoals gezegd, delen Trump en de Israëlische politieke leiders niet dezelfde doelstellingen. Netanyahu heeft expliciet verklaard dat zijn doel is het Iraanse regime omver te werpen en te vervangen door een regime dat geen bedreiging vormt voor Israël. Zoals we hebben gezien, is dit niet het doel dat het Witte Huis zichzelf heeft gesteld. Washington wil uiteindelijk een beter nucleair akkoord dan dat onder voormalig president Barack Obama werd bereikt, en de heropening van de Straat van Hormuz.

Geraadpleegde experts: Hoe het regime te verzwakken zonder de bevolking achter zich te krijgen?

De verschillen tussen de strategische doelstellingen van Amerika en Israël vereisen dat planners van de IDF en CENTCOM overeenstemming bereiken over de verdeling van verantwoordelijkheden, doelen en gewenste resultaten. Een dergelijke regeling zou de twee legers in staat stellen samen te werken en er tegelijkertijd voor zorgen dat zowel de Verenigde Staten als Israël ten minste een deel van hun respectievelijke doelstellingen bereiken.

De details van het uiteindelijk overeengekomen operationele kader kunnen uiteraard niet openbaar worden gemaakt, met name omdat er verschillende mogelijke handelwijzen worden overwogen waaruit Trump en Netanyahu er één of een combinatie van twee moeten kiezen. Het is echter al duidelijk dat het nieuwe plan ernstige schade zal toebrengen aan de Iraanse nationale infrastructuur die ten dienste staat van de Revolutionaire Garde en de Basij-militie, zonder de niet-betrokken burgerbevolking uit te hongeren of aan ernstige fysieke ontberingen te onderwerpen.

Zowel de Amerikanen als de IDF hebben deskundigen op het gebied van internationaal recht en doelwitselectie geraadpleegd om ervoor te zorgen dat aanvallen gericht zouden zijn tegen het regime en de militaire organisaties die het steunen en het militaire kernprogramma uitvoeren, in plaats van tegen burgers die niet bij de gevechten betrokken zijn.

Er is ook een praktische reden voor deze aanpak. Israël en de Verenigde Staten willen niet dat de essentiële behoeften van de Iraanse bevolking ernstig worden aangetast, omdat de woede jegens de aanvallers de Iraniërs juist achter het regime zou kunnen verenigen in plaats van hen aan te moedigen in opstand te komen.

Een andere praktische overweging is dat Iran zich na een regimeverandering moet kunnen herstellen en de levering van olie en gas aan de wereldmarkt moet kunnen hervatten als het aan de Amerikaanse eisen voldoet. Het is daarom aannemelijk dat de belangrijkste olie- en gaswinningsinstallaties gespaard zullen blijven, en dat de aanvallen zich voornamelijk zullen richten op raffinaderijen, opslagfaciliteiten, transportmiddelen en andere faciliteiten die bij de industrie betrokken zijn. Het doel zou zijn om het Iraanse regime, dat al onder aanzienlijke druk staat, na de militaire aanval in een nog moeilijkere positie te brengen.

Op dat moment zouden de Verenigde Staten de druk kunnen handhaven met een kleinere marine die tegen relatief lage kosten opereert, totdat het regime instemt met de eisen van Washington.

Het is belangrijk op te merken dat de regering-Trump haar eisen met betrekking tot het Iraanse kernprogramma al heeft afgezwakt. Vicepresident J.D. Vance heeft gezegd dat Iran mogelijk een beperkte hoeveelheid uranium op eigen grondgebied zou mogen verrijken. Hij heeft ook aangegeven dat Washington een regeling zou kunnen accepteren waarbij uranium dat tot 60% is verrijkt, ofwel in Iran zelf wordt verdund, ofwel aan Rusland wordt overgedragen, in plaats van aan de Amerikanen zoals Trump aanvankelijk eiste.

Protesten in Iran afgelopen januari; experts werden geraadpleegd om te voorkomen dat het Iraanse volk zich tegen de 'agressor' zou verenigen. Foto: Anoniem

Er is één punt waarop Trump niet bereid is compromissen te sluiten: indringende inspecties door het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) in heel Iran, bij alle faciliteiten, inclusief die waar verrijkt uranium wordt opgeslagen. Vorige week deed de directeur-generaal van het IAEA een beroep op de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om Iran te verplichten dergelijke inspecties te accepteren, waarmee de Amerikaanse druk verder werd opgevoerd.

Gezien dit alles is het duidelijk dat de geplande gezamenlijke Amerikaans-Israëlische militaire aanval op zichzelf het Iraanse regime niet zou verslaan. Maar vanuit Trumps perspectief zou het voldoende zijn om een ​​einde te verklaren aan een oorlog die impopulair is onder Amerikanen aan beide kanten van het politieke spectrum. Israël zou ondertussen een nieuwe, aanzienlijke klap toebrengen aan de Iraanse nucleaire installaties en raketproductiecapaciteiten, waardoor het regime verder verwijderd zou raken van de militaire mogelijkheden die het had gehoopt te ontwikkelen.

Zo kort mogelijk, met overweldigende kracht.

Israël heeft een overtuigend argument, gebaseerd op een bevel uitgevaardigd en publiekelijk aangekondigd door Mojtaba Khamenei om de ontwikkeling van "technologieën, waaronder nucleaire technologieën" te versnellen, aldus het Iraanse persbureau IRNA.

De implicatie is dat Iran het standpunt van Khamenei's vader heeft verlaten, of op het punt staat te verlaten, namelijk dat Iran geen kernwapens nastreefde. De oudere Khamenei vaardigde zelfs een fatwa, of religieuze uitspraak, over deze kwestie uit. Zijn zoon, samen met andere vertegenwoordigers van het Iraanse regime, bespreekt nu echter openlijk de hervatting van het kernwapenprogramma.

De rechtvaardiging voor deze koerswijziging is dat Iran kwetsbaar is gebleken voor militaire aanvallen vanuit het buitenland en daarom kernwapens nodig heeft om dat strategische evenwicht te veranderen. De oorlogszuchtige uitspraken van Mojtaba Khamenei zijn met name alarmerend voor Israël, dat vreest dat het huidige regime, gedreven door een verlangen naar wraak en een gevoel van kwetsbaarheid, veel gevaarlijker zou kunnen zijn dan zijn voorganger.

Ook in Israël en de Verenigde Staten zijn er velen die de wijsheid betwijfelen van het afzetten van de oudere Khamenei en zijn medewerkers, die pragmatischer waren en meer vertrouwen hadden in hun eigen positie dan de huidige leiders.

Het is belangrijk te benadrukken dat de Golfstaten alles in het werk stellen en alle beschikbare middelen inzetten om president Trump ervan te weerhouden Iran aan te vallen.

De Verenigde Staten lijken echter niet bereid de militaire optie te laten varen. Amerikaanse planners doen er alles aan om de Golfstaten en Israël te beschermen tegen Iraanse represailles, terwijl ze tegelijkertijd het aantal slachtoffers en de schade aan Amerikaanse troepen minimaliseren.

Om die reden zullen de Amerikanen ernaar streven de campagne zo kort mogelijk te houden. Ze zouden een overweldigende luchtmacht inzetten, en mogelijk een grote mariniersmacht, om ervoor te zorgen dat de aanval intensief genoeg is om de doelstellingen binnen enkele dagen te bereiken.

Amerikaanse mariniers; Washington wil de militaire campagne kort houden, terwijl Iran deze juist wil verlengen. Foto: AFP

Daartoe heeft Trump een derde vliegdekschipgroep, met de USS Roosevelt als middelpunt, naar de Arabische Zee ten zuiden van Iran gestuurd. Het doel is om samen met de Israëlische luchtmacht een massale, gelijktijdige aanval op Iraans grondgebied mogelijk te maken en de geplande doelen binnen enkele dagen af ​​te werken.

De Iraniërs daarentegen zullen proberen de oorlog zo lang mogelijk te rekken en zoveel mogelijk schade toe te brengen aan Amerikaanse militaire bases in het Midden-Oosten en aan Amerikaanse bondgenoten. Ze hebben deze intentie openlijk verklaard: woordvoerders van het regime zeiden dat als er een militaire campagne begint, Iran zal proberen zoveel schade toe te brengen aan Amerikaanse troepen, Amerikaanse belangen en de wereldwijde energiemarkt, dat Washington en Jeruzalem er in de nabije toekomst van zullen worden weerhouden Iran opnieuw aan te vallen.

Zo bereiden beide partijen zich voor. In de komende week, zodra de uitkomst van de onderhandelingen met Iran en de uitslag van de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen duidelijk worden, zullen Israëliërs een beter beeld hebben van de vraag of ze zich opnieuw moeten terugtrekken in hun veilige ruimtes of dat ze zich kunnen blijven richten op de politieke impasse die de binnenlandse aangelegenheden in zowel Israël als de Verenigde Staten domineert.