GLOBES: De VS steunen de verbinding van het elektriciteitsnet tussen Israël, Cyprus en Griekenland

Griekenland. Foto Globes

Een van de grootste zorgen bij een escalatie met Iran is de schade aan cruciale infrastructuur in het algemeen en energievoorzieningen in het bijzonder. Daarom werkt Israël de afgelopen jaren aan de bevordering van het interconnectieproject om zijn elektriciteitsnet te verbinden met Cyprus en Griekenland en van daaruit met de rest van het Europese vasteland.

De tegenstand van Turkije tegen het project heeft echter tot nu toe tot vertragingen geleid, waardoor de daadwerkelijke uitvoering van het plan, dat in 2022 van start ging en voorziet in de aanleg van onderzeese elektriciteitskabels tussen de landen in het oostelijke Middellandse Zeegebied, is belemmerd. Na een lange periode van vertragingen heeft het project onlangs aanzienlijke steun ontvangen van de VS en Frankrijk.

Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei: "De VS steunen energiezekerheid en samenwerking in het oostelijke Middellandse Zeegebied, onder meer via het Eastern Mediterranean Energy Center. De regering-Trump blijft zich inzetten voor het versterken van belangrijke energiepartnerschappen die de wereldwijde energiezekerheid vergroten en een veiligere en welvarendere toekomst bevorderen, met energiezekerheid voor de VS en haar partners."

In het Capitool riepen Amerikaanse wetgevers minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de US International Development Finance Corporation op om de interconnectie te steunen.

Het telefoontje kwam nadat het Franse infrastructuurinvesteringsbedrijf Meridiam eerder deze maand een overeenkomst had getekend waardoor het meerderheidsaandeelhouder werd in het bedrijf dat de interconnectie ontwikkelt. Het Griekse elektriciteitsnetbeheerder ADMIE blijft een strategische partner in het project.

Het eeuwenoude conflict

Tegelijkertijd hebben het bedrijf dat de interconnectie aanlegt en ADMIE een overeenkomst getekend met de Franse kabelfabrikant Nexans om de werkzaamheden aan het project te versnellen, te beginnen met de afronding van de bodemonderzoeken.

De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis is een groot voorstander van de interconnectie, mede vanwege de energiezekerheid die deze zal bieden aan Cyprus, het enige EU-land dat nog niet is aangesloten op het Europese elektriciteitsnet.

Als onderdeel van het project zullen onderzeese stroomkabels worden aangelegd over een afstand van zo'n 1200 kilometer, van Kreta naar Cyprus en vandaar naar Israël.

Het probleem is dat Turkije de grenzen van de Griekse zeegebieden, zoals vastgesteld door het internationaal recht en de landen in de regio, niet erkent. Turkije, dat geen partij is bij het Verdrag inzake het continentaal plat en het VN-Zeerechtverdrag (UNCLOS), beschouwt de Griekse eilanden als een verlengstuk van Turkije. Dit ondanks het feit dat in de internationale gemeenschap algemeen wordt aangenomen dat eilanden onafhankelijke delen van het vasteland zijn die er niet mee verbonden zijn.

Hierdoor heeft elk eiland een onafhankelijk continentaal plat, waardoor het recht heeft op territoriale wateren van 12 zeemijl. De overbevolking in de oostelijke Middellandse Zee en de Egeïsche Zee leidde tot een compromis, waarbij elk eiland recht heeft op ongeveer zes zeemijl.

Daarnaast is er de kwestie Cyprus. Na een Grieks-nationalistische militaire staatsgreep op Cyprus in 1974 viel Turkije het eiland binnen. Dezelfde actie, ogenschijnlijk bedoeld om de Turkse minderheid op Cyprus te dienen, leidde in 1983 tot de oprichting van de Turkse Republiek Noord-Cyprus, een de facto staat die alleen door Turkije wordt erkend.

In ruil voor die erkenning eist Turkije het recht van de Turkse Republiek Noord-Cyprus op economische wateren. Turkije is zelfs bezig met de aanleg van een permanente gaspijpleiding van Noord-Cyprus naar Noord-Cyprus.

Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, een expert op het gebied van Turkije bij het Moshe Dayan Center aan de Universiteit van Tel Aviv en het Jerusalem Institute for Strategy and Security, legt uit dat Turkije met de ontwikkeling van de gasinfrastructuur niet alleen de afhankelijkheid ervan wil vergroten, maar ook wil waarborgen dat die afhankelijkheid op de lange termijn blijft bestaan.

Hij vertelt aan "Globes": "Nadat ze al een waterleiding tussen de landen hebben aangelegd, komt nu het aardgas eraan. Ankara streeft ernaar dat, als er in de toekomst een overeenkomst op Cyprus komt die de partijen op het eiland verenigt, deze overeenkomst een einde zal maken aan een aanzienlijke Turkse inmenging in het oostelijke Middellandse Zeegebied."

Het regime van Erdogan ontzegt Israël en Cyprus ook de energiezekerheid die ze nodig hebben. In april vorig jaar bracht Griekenland het Italiaanse schip NG Worker naar het gebied rond de eilanden Kasos en Karpathos (tussen Rhodos en Kreta) om kabels te leggen. Turkije dreigde echter dat de kabels zouden worden doorgesneden als ze daadwerkelijk gelegd zouden worden. Om een ​​confrontatie te voorkomen, besloot Athene af te zien van actie.

De verandering in de Griekse aanpak

De Griekse regering neemt nu echter een veel agressievere houding aan, als reactie op het recente, onverwachte besluit van Turkije om "mariene reservaten" in Grieks gebied af te kondigen. In de praktijk betekent dit een schending van de Griekse rechten, of het nu gaat om visserij, veiligheid of de aanleg van infrastructuur op de zeebodem.

De Griekse minister van Buitenlandse Zaken, Giorgos Gerapetritis, heeft op de Griekse televisie verklaard dat de Turkse actie in de Egeïsche Zee illegaal en onaanvaardbaar is. Hij zei: "Elke poging om onze soevereine rechten te schenden zal met alle middelen die tot onze beschikking staan ​​worden beantwoord. Griekenland is op elk scenario voorbereid en als Turkije oorlogsschepen naar de regio stuurt, zullen we niet aarzelen om te reageren."

Dr. Yanarocak merkt op: "Griekenland en Turkije bevinden zich in een voortdurende staat van rivaliteit, vooral sinds de invoering van het VN-Zeerechtverdrag. Turkije streeft ernaar dit bilateraal met Athene op te lossen, terwijl de Grieken hun overwicht in de regionale kwestie niet willen verliezen als gevolg van het Zeerechtverdrag."

Het Israëlische Ministerie van Energie en Infrastructuur verklaarde: "Het Ministerie van Energie en Infrastructuur hecht strategisch belang aan het project van de Grote Zee-interconnector, dat de verbinding van het elektriciteitsnet met Cyprus mogelijk zal maken, en van daaruit met Griekenland en de EU. Het project bevindt zich momenteel in de fase van kosten-batenanalyse voor Israël en Cyprus.

Daarna zullen er onderhandelingen plaatsvinden tussen de landen over de verdeling van de kosten en zal een aanvraag voor een subsidie ​​bij de EU worden ingediend, waardoor de kosten voor Israël nog niet vastgesteld zijn. Tegelijkertijd onderzoekt het ministerie, samen met de Elektriciteitsautoriteit en Noga, andere aanvullende aspecten. Volgens de planning moet de kabel in 2034 elektriciteit transporteren. Het Ministerie van Energie en Infrastructuur zal zich blijven inzetten voor de ontwikkeling en bevordering van de Israëlische elektriciteitssector."