Israëlische medici staan ​​voor een nieuw strijdveld door het neerkomen van Iraanse raketten met clusterbommen

Magen David Adom reageert op de plek waar op 1 maart 2026 een Iraanse ballistische raket in de omgeving van Jeruzalem is ingeslagen. Foto MDA

"Eén zo'n raket kan taferelen opleveren die, in Israëlische termen, zich over drie of vier verschillende steden uitstrekken." Met die omschrijving vatte Chaim Rafalowski, coördinator rampenbestrijding van Magen David Adom, de nieuwe operationele realiteit samen waarmee Israëlische hulpverleners worden geconfronteerd nu Iraanse raketten met clusterkoppen het land blijven treffen, meldt The Jerusalem Post.

In een gesprek met The Media Line legde Rafalowski uit dat de huidige fase van de oorlog reddingsorganisaties dwingt zich snel aan te passen aan een dreiging die talrijke gelijktijdige noodsituaties veroorzaakt in plaats van één enkele explosie.

Magen David Adom (MDA), de Israëlische nationale medische hulpdienst, opereert al meer dan twee jaar onder oorlogsomstandigheden. De escalatie na de laatste reeks aanslagen heeft echter complicaties met zich meegebracht die hulpverleners naar eigen zeggen zelden op deze schaal zijn tegengekomen. "We moeten niet vergeten dat Magen David Adom, net als de hele Israëlische bevolking, de afgelopen tweeënhalf jaar in een oorlogssituatie heeft geleefd", aldus Rafalowski.

"Het is een nieuwe golf van toenemend geweld die op 7 oktober begon , en we leven sinds 7 oktober in een voortdurende oorlog."

Wat de huidige aanvallen zo lastig maakt, zei hij, is het wijdverbreide gebruik van clusterbommen. Volgens Israëlische defensieanalyses, aangehaald door Rafalowski, draagt ​​meer dan de helft van de raketten die op Israël worden afgevuurd nu kernkoppen die meerdere kleinere bommen in de lucht verspreiden en een groot geografisch gebied kunnen bestrijken.

Autoruit verbrijzeld door explosie tijdens Iraanse raketbeschieting, 16 maart 2026. Foto MDA

"De raket zelf is uitgerust met een zeer groot aantal kleinere bommen," legde hij uit. "Hij opent zich ergens in de lucht en verspreidt de kleinere bommen. Elk van deze bommen weegt ongeveer tweeënhalve kilogram."

In plaats van te reageren op één inslagplek, kunnen hulpdiensten plotseling geconfronteerd worden met incidenten verspreid over wijken en steden. "Ze verspreiden zich over een afstand van ongeveer 10 kilometer", aldus Rafalowski. "Dus één zo'n raketinslag levert ons beelden op van clusterbommen die op veel verschillende plaatsen zijn neergekomen. We hebben het over 10 tot 12 locaties waar clusterbommen zijn geland en ontploft."

Voor de hulpdiensten betekent dit dat personeel, ambulances en materieel over talloze locaties tegelijk verdeeld moeten worden, terwijl ze tegelijkertijd zo snel mogelijk de slachtoffers moeten bereiken voordat er zich nieuwe explosies voordoen.

De complexiteit van de respons is niet alleen logistiek, maar ook gevaarlijk voor de hulpverleners zelf. Bommetjes die niet direct ontploffen, kunnen later alsnog exploderen, waardoor de inslagzones onvoorspelbaar worden. "Dit is een enorme operationele uitdaging", aldus Rafalowski. "Tegelijkertijd is het een groot veiligheidsprobleem voor ons personeel, omdat ze op iets kunnen stappen dat kan exploderen."

Simmy Allen, internationaal woordvoerder van United Hatzalah , beschreef een vergelijkbare ontwikkeling in de bedreigingen waarmee vrijwillige medici in het hele land worden geconfronteerd. In een gesprek met The Media Line zei Allen dat de verandering in de Iraanse rakettechnologie hulpverleners heeft gedwongen hun aanpak van inslaggebieden te herzien.

"We hebben de escalatie gezien, het verschil tussen de eerste raketten die uit Iran kwamen en nu deze clusterbommen, deze clusterraketten met meerdere ontstekingskoppen die een heel andere dreiging vormen," zei hij. "Niet alleen een andere dreiging voor eigendommen, maar ook een heel andere dreiging voor mensenlevens, omdat een ontploffing vertraagd kan worden en verdere schade en dodelijke slachtoffers kan veroorzaken."

Vrijwilligers van United Hatzalah hebben sinds de eerste raketlanceringen van de huidige operatie in heel Israël hulp verleend bij de inslagen. Volgens Allen zorgt de verspreide aard van clusterbommen voor puinvelden die zich over grote gebieden uitstrekken en lang na de initiële explosie gevaarlijk kunnen blijven. "We hebben inslagen van projectielen gezien, wat we scherven noemen van de verschillende raketten en van onderscheppingspuin, die over zeer grote geografische gebieden neerkwamen", zei hij.

De dreiging verdwijnt niet zodra de explosies stoppen. Beide hulpdiensten zeggen dat niet-geëxplodeerde fragmenten en raketresten een gevaar kunnen blijven vormen voor burgers die ze naderen. Rafalowski merkte op dat het publieke bewustzijn van deze gevaren nog steeds beperkt is.

"Helaas zijn mensen niet goed geïnformeerd," zei hij. "We hebben incidenten gehad waarbij burgers clusterbommen hebben opgeraapt." Eerder op de dag had een burger bijvoorbeeld brandwonden opgelopen door een stuk raketpuin op te rapen. "Gelukkig was het een lichte verwonding, maar het had veel, veel erger kunnen aflopen."

Allen zei dat United Hatzalah het publiek herhaaldelijk heeft opgeroepen om uit de buurt van raketfragmenten te blijven en te wachten op getraind personeel. "Niemand weet wat erin zit. Niemand weet hoe gevaarlijk ze zijn," zei hij. "Als mensen scherven of een projectiel zien, moeten ze afstand houden en de autoriteiten waarschuwen."

Naast de explosieven zelf worden hulpverleners nu geconfronteerd met een ander onverwacht gevaar: gevaarlijke chemicaliën die vrijkomen wanneer delen van raketten intact neerkomen. Een dergelijk incident deed zich onlangs voor in Noord-Israël, toen een raketmotor neerstortte nabij de stad Safed.

Rafalowski legde uit dat de brandstof die in deze raketten wordt gebruikt een ernstig giftig gevaar kan vormen voor iedereen in de buurt. "De brandstof van deze raketten is zeer giftig," zei hij. "In onze terminologie noemen we dit een incident met gevaarlijke stoffen."

Bij het incident in Safed realiseerden de hulpverleners zich volgens Rafalowski al snel dat ze niet alleen met brokstukken te maken hadden, maar ook met een gevaarlijke chemische lekkage uit de motor van de raket.

"Mensen die salpeterzuurdampen inademen, lopen zeer ernstige brandwonden op aan hun luchtwegen en longen", aldus Rafalowski. "En natuurlijk kan er ook huidirritatie optreden."

Voor medische teams vereisen incidenten met gevaarlijke stoffen een compleet andere operationele aanpak. In plaats van direct naar de slachtoffers toe te snellen, moeten hulpverleners eerst het chemische risico in kaart brengen en samenwerken met andere hulpdiensten.

"Het allerbelangrijkste is om het zo snel mogelijk te identificeren en ervoor te zorgen dat burgers zich op afstand bevinden," aldus Rafalowski. Brandweerlieden zorgen doorgaans voor de inperking van het chemische gevaar, terwijl de politie de locatie beveiligt en medische teams eventuele slachtoffers behandelen.

Ondanks de omvang van de aanvallen blijft het aantal dodelijke slachtoffers relatief beperkt in vergelijking met wat veel analisten aanvankelijk vreesden. Volgens cijfers van Rafalowski hebben ziekenhuizen in heel Israël sinds het begin van de huidige escalatie meer dan 3.000 mensen behandeld. "Tot nu toe meldt het ministerie van Volksgezondheid dat 3.079 mensen in ziekenhuizen zijn behandeld", zei hij. "Onder hen zijn er 16 omgekomen."

Sommige van die doden vielen door directe raketinslagen, terwijl anderen indirecte gevolgen ondervonden van de noodsituatie. Rafalowski beschreef een geval van een bejaarde man die gewond raakte toen hij tijdens een alarm probeerde een schuilplaats te bereiken. "Een van hen is een 90-jarige man die op weg naar de schuilplaats viel, ernstig hoofdletsel opliep en overleed", zei hij. "Sommigen kwamen om bij auto-ongelukken die plaatsvonden tijdens de alarmen."

De meeste mensen die door de hulpdiensten zijn behandeld, hebben geen levensbedreigende verwondingen opgelopen, aldus Rafalowski, maar de aantallen illustreren wel de omvang van de aanvallen. Negentien mensen werden als zwaargewond geclassificeerd en 71 als lichtgewond, terwijl bijna 3.000 anderen werden behandeld voor lichte verwondingen of angstreacties als gevolg van de herhaalde raketwaarschuwingen in het hele land.

Allen zei dat het relatief lage aantal zwaargewonden de discipline van de Israëlische bevolking weerspiegelt in het opvolgen van de richtlijnen van de civiele bescherming. "Zelfs op de achttiende dag van de oorlog houdt de Israëlische bevolking zich zeer strikt aan de richtlijnen van het Thuisfrontcommando", zei hij. "Het is bewezen dat die richtlijnen letterlijk levens redden."

De psychologische tol van het leven onder herhaalde raketaanvallen wordt echter steeds duidelijker zichtbaar. Allen zei dat de hele bevolking onder constante druk staat, omdat de sirenes het dagelijks leven verstoren en mensen herhaaldelijk naar schuilkelders moeten vluchten. "De bevolking staat voortdurend onder stress", zei hij. "Het hele land is gespannen."

Die angst uit zich vaak in medische noodsituaties, zelfs als raketten niet direct inslaan. Hulpverleners van United Hatzalah hebben talloze gevallen gemeld van burgers die gewond raakten tijdens hun vlucht naar een veilige plek. "We zien mensen vallen terwijl ze zich naar de veilige zones haasten", aldus Allen. "Ze zijn zo angstig en nerveus dat ze letterlijk over hun eigen voeten struikelen en botbreuken en andere lichte verwondingen oplopen."

Om deze gevallen aan te pakken, heeft United Hatzalah de inzet van haar Psychotrauma- en Crisiseenheid uitgebreid. Deze eenheid biedt emotionele ondersteuning en psychologische eerste hulp in de getroffen gebieden en in de omliggende gemeenschappen. "We zien een toename van het aantal angstgevallen", aldus Allen, die opmerkte dat de psychologische dimensie van de oorlog een steeds belangrijkere rol speelt in de noodhulpverlening.

Ook hulpverleners zijn na jaren van aanhoudend conflict niet immuun voor uitputting. Rafalowski zei dat de herhaalde raketwaarschuwingen, die vaak 's nachts plaatsvinden, onderdeel zijn van een strategie om de bevolking uit te putten. "Iedereen is moe," zei hij. "Het is duidelijk dat de Iraanse tactiek erop gericht is mensen uit te putten door ze niet te laten slapen."

Hij beschreef nachten waarin de alarmen om de paar uur afgaan, waardoor gezinnen herhaaldelijk naar de opvangcentra moeten vluchten. "Als de sirenes om de twee uur afgaan, slapen mensen niet goed genoeg", zei hij. "Iedereen is moe."

Maar voor hulpverleners roepen de alarmen ook een andere reactie op: een oproep tot actie. Rafalowski legde uit dat veel vrijwilligers van de MDA (Mission Disaster Agency) een ambulance thuis hebben staan ​​en rechtstreeks vanuit hun buurt uitrukken. "Als het alarm afgaat, brengen ze hun gezin naar de schuilplaats en zeggen ze tegen hen: 'Blijf in de schuilplaats'", zei hij. "Ze trekken hun helm en kogelwerend vest aan en wachten tot de meldkamer hen belt."

MDA opereert met ongeveer 4.000 medewerkers en meer dan 30.000 vrijwilligers in heel Israël en vormt daarmee een van de grootste vrijwillige noodhulpnetwerken ter wereld. Dankzij dit netwerk kunnen hulpverleners vaak binnen enkele minuten ter plaatse zijn bij een incident, zelfs als er nog steeds een raketalarm van kracht is.

Allen zei dat vrijwilligers van United Hatzalah onder die omstandigheden in het hele land actief zijn, ook in noordelijke gemeenschappen die extra bedreigingen ondervinden van raketten die vanuit Libanon worden afgevuurd. "In het noorden is er eigenlijk geen waarschuwing," zei hij. "Je hoort een knal voordat het eerste alarmsignaal afgaat. Er is geen tijd om te schuilen."

Die realiteit heeft veel gezinnen gedwongen hun dagelijkse routines aan te passen. "Velen van hen hebben besloten om de hele nacht in hun veilige kamer te slapen om zichzelf te beschermen," zei hij.

Ondanks de gevaren en de uitputting zeiden beide hulpverleners dat de veerkracht van de Israëlische samenleving een cruciale factor is geweest in het voorkomen van een grotere humanitaire ramp. Rafalowski beschreef hoe inwoners vaak manieren vinden om elkaar te steunen terwijl ze in schuilkelders wachten tijdens raketalarmen. "Je ziet mensen bij elkaar zitten, samen liedjes zingen en samen spelen", zei hij. "Soms worden mensen die elkaar nooit eerder kenden, na een paar nachten in de schuilkelder vrienden."

Hoewel de aanvallen doorgaan, heeft het vermogen van gemeenschappen om de veiligheidsvoorschriften op te volgen een veel hoger aantal slachtoffers voorkomen. "Het Israëlische publiek houdt zich zeer strikt aan de richtlijnen", zei Allen. "En die richtlijnen hebben letterlijk levens gered."