top of page

Zo'n 250.000 Israëliërs zijn sinds 7 oktober vertrokken en leven er ca. 1 miljoen Israëliërs in het buitenland: Waar zijn kinderen gelukkiger?

Foto van schrijver: Joop Soesan
Joop Soesan
4 uur geleden
8 minuten om te lezen

Meital en haar kinderen in Portugal. Foto: Met dank aan de gefotografeerde personen


In Israël leerden ze naar de veilige ruimte te rennen als het alarm afging, te wennen aan het feit dat hun vader weer in reservistendienst was en op te groeien in een wereld waarin verhalen over rouwverwerking deel gingen uitmaken van het dagelijks leven, meldt The Jerusalem Post.


De kinderen die sinds 7 oktober 2023 met hun ouders vertrokken , kregen afstand van de oorlog, maar ook een nieuwe leeromgeving, soms in een nieuwe taal, en vrienden die ze opnieuw moesten maken. Op plekken waar ze antisemitisme tegenkomen, kan de vraag of ze wel of niet moeten vertellen dat ze uit Israël komen, een dilemma worden.


Volgens een schatting die is voorgelegd aan de Knessetcommissie voor Immigratie, Integratie en Diaspora, wonen er ongeveer een miljoen Israëliërs in het buitenland.


Zo'n 250.000 mensen zijn sinds het begin van de oorlog vertrokken. Velen van hen vertrokken met kinderen. Sommigen hadden kinderen die daar geboren waren. Onder ouders in Israël en de diaspora rijst nu de vraag die moeilijk in cijfers te beantwoorden is: wie heeft een gelukkiger jeugd gehad: Israëlische kinderen die in het buitenland wonen, of degenen die in het land zijn gebleven? Zelfs na talloze gesprekken met Israëliërs her en der, en met psychologen die bekend zijn met de problematiek, is het antwoord niet eenvoudig en niet eenduidig.


Dr. Keren Or-Chen, hoofd van het Interdisciplinair Universitair Klinisch Centrum en een van de oprichters van de Unit for Happiness Sciences aan de Universiteit van Haifa , zegt dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de vergelijking tussen de twee groepen. Ze maakt onderscheid tussen het gevoel van veiligheid van een kind, de mate van tevredenheid met hun leven en de positieve emoties die ze dagelijks ervaren. Een kind kan zich na een verhuizing veiliger voelen en tegelijkertijd vrienden en de plek waar ze zich thuis voelden missen.

Dr. Keren Or-Chen. Foto Moran Levi


"Als ik kijk naar wat het geluk van een kind beïnvloedt, kijk ik bijvoorbeeld naar het gevoel erbij te horen," zegt Or-Chen. In Israël, zegt ze, maken de gedeelde taal en cultuur het voor kinderen gemakkelijk om banden te smeden. In het buitenland groeien ze mogelijk op tussen twee culturen, en de Israëlische identiteit, die thuis een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven is, vergt soms moeite om te behouden. Wanneer de ouders ook nog moeten beslissen of de verhuizing voor een paar jaar of voorgoed is, kan het gevoel van tijdelijkheid de integratie bemoeilijken.


Or-Chen wijst er ook op dat de vraag wat een verhuizing een kind kan bieden, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en kansen, afhangt van het land waar het gezin naartoe verhuist en de plek waar ze voorheen woonden. Ze benadrukt de kwaliteit van het gezinsleven en de verbondenheid van het kind met zijn of haar omgeving. Een kind kan opgroeien in een rustigere omgeving en zich toch minder thuis voelen. Een kind dat in Israël blijft, kan zelfs tijdens een crisis een gevoel van verbondenheid en betekenis vinden in zijn of haar gemeenschap, terwijl het tegelijkertijd een mentale prijs betaalt voor het leven onder voortdurende dreiging.


'Wat hen betreft, is Israël voor ons een soort paradijs.'

"We besparen ze eigenlijk één ding, maar creëren iets anders." Zo beschrijft Michal, een 46-jarige kunstenares die opgroeide op een kibboets in de Arava , de jeugd van haar drie kinderen van 11, 8 en 4 jaar, die ze samen met haar man opvoedt in Potsdam, Duitsland. Ze verhuisden negen jaar geleden, toen ze nog maar één kind hadden. De verhuizing, vertelt ze, begon uit nieuwsgierigheid en een verlangen naar avontuur. Zelfs nu nog voelt het woord 'immigrant' te zwaar voor haar.


Thuis spreken ze alleen Hebreeuws. De twee oudsten kunnen ook in het Hebreeuws lezen, en elke keer dat het gezin in Israël aankomt, staan ​​grootouders en neven en nichten hen op te wachten. "Voor hen is Israël een soort paradijs als we er aankomen," zegt ze. Bij haar ouders thuis in Ness Ziona plukken de kinderen sinaasappels van de boom in de tuin. Dit is het Israël van de bezoeken, merkt ze op, waar ze tijd doorbrengen met familie zonder naar school te hoeven gaan. Duitsland, waar ze zijn opgegroeid, is in veel opzichten hun natuurlijke omgeving.


Zelfs tijdens bezoeken aan Israël hoorden de kinderen sirenes en gingen ze naar veilige ruimtes. In Duitsland, zegt Michal, hoort dat niet bij hun dagelijkse routine. Ze denkt dat ze daardoor minder te maken hebben gehad met de angsten die kinderen in Israël tijdens de oorlogsjaren ervoeren. Betekent dat dat ze gelukkiger zijn? "Dat kan ik niet zeggen."


Volgens haar hebben de kinderen geen antisemitische opmerkingen tegen zich gezien. Toen ze een hakenkruis in de buurt van de school zagen, wekte dat woede en vragen bij hen op, ook in gesprekken met niet-Joodse kinderen. Ze weten dat Hebreeuws een reactie kan uitlokken bij mensen die boos zijn op Israël, maar het gezin spreekt ook Hebreeuws op straat en in het openbaar vervoer. In verschillende gevallen, zo vertelt ze, reageerden mensen die vroegen welke taal ze spraken juist positief. "Ik denk dat ze zich dagelijks veilig voelen," zegt ze.


In Duitsland hoeft ze niet met hen naar een opvangcentrum te rennen, maar de afstand is ook groter dan de afstand tot de rest van de familie en tot een omgeving waar hun taal en cultuur vanzelfsprekend zijn. Dat gevoel van erbij horen, zegt ze, kan een kind ook zelfvertrouwen geven.


Rapporten uit verschillende landen wijzen erop dat antisemitisme Joodse kinderen vergezelt naar de klas, het schoolplein en op weg naar school. In de bestudeerde rapporten ontbreekt een apart beeld van de situatie van Israëlische kinderen in het buitenland: zij worden opgenomen in de gegevens over Joodse leerlingen, zonder een uitsplitsing die het mogelijk maakt om de schade die hen specifiek als Israëliërs wordt toegebracht, te isoleren. In de Verenigde Staten documenteerde de Anti-Defamation League in 2025 825 antisemitische incidenten op niet-Joodse scholen, waaronder pesten en vandalisme met hakenkruizen.


In Groot-Brittannië registreerde de Community Security Trust (CST) datzelfde jaar 204 incidenten met betrekking tot scholen, leerlingen en personeel – meer dan het dubbele van het aantal in 2022, hoewel er een daling werd geconstateerd ten opzichte van 2024. Een onafhankelijk onderzoek in opdracht van de Britse overheid, dat in oktober 2026 werd gepubliceerd, wees uit dat drie op de vijf Joodse leerlingen van 16 tot 19 jaar die werden ondervraagd, antisemitisme hadden ervaren of er getuige van waren geweest.


In Canada verzamelde onderzoek in opdracht van het bureau van de speciale regeringsgezant voor de bestrijding van antisemitisme meldingen van 599 Joodse ouders over 781 incidenten op scholen in Ontario tussen oktober 2023 en januari 2025. Volgens de meldingen van de ouders werd 49% van de incidenten die onder de aandacht van de scholen werden gebracht, helemaal niet onderzocht, en was er bij bijna een op de zes incidenten een leraar of een door de school goedgekeurde activiteit bij betrokken. Kinderen verwijderden Joodse symbolen en Hebreeuwse teksten om niet herkend te worden, en anderen vroegen hun ouders om geen aangifte te doen uit angst voor verdere intimidatie. In Australië presenteerde UNESCO concrete voorbeelden van incidenten op scholen: een foto van een Joodse leerling die in een klaschat werd verspreid met het onderschrift "gaskamer aspiratie", een kind dat te horen kreeg dat hij in een gaskamer moest sterven, de woorden "verbrand de Joden" die in de toiletten waren geschreven, en een Joodse leerling wiens aanval werd gefilmd en online verspreid.


Achter de data schuilen kinderen zoals Eytan Cohen, wiens verhaal we in mei 2024 op Walla publiceerden. Eytan, toen 13 jaar oud, zoon van een Israëlisch artsenpaar en kleinzoon van Rambam-directeur professor Michael Halberthal, werd in Toronto bedreigd, vernederd en bekogeld met stenen. Volgens de getuigenissen van zijn familie dreigden kinderen hem met: "We doen met jou wat Hamas met Israël heeft gedaan", en in een ander geval eisten ze dat hij voor hen zou buigen omdat zij moslim waren en hij joods. Na maandenlange smeekbeden die volgens zijn ouders geen bevredigend antwoord kregen, kwamen honderden leden van de gemeenschap hem begeleiden naar school – zodat een Israëlisch kind veilig naar school kon gaan.


Israëliërs met wie we spreken, geven over het algemeen aan dat ze persoonlijk geen antisemitisme hebben ervaren. Dit komt wellicht voort uit preventieve maatregelen zoals "zich gedeisd houden", het verhogen van de drempel voor wat als een "incident" wordt beschouwd, de onduidelijkheid die er in veel gevallen bestaat over de vraag of het om antisemitisme of intimidatie met een andere achtergrond gaat, en, eerlijk gezegd, ook uit het struisvogelpolitiek. Dit is al generaties lang het geval, ook in de jaren dertig vóór de Holocaust.


'Ik denk dat ze de wereld met veel minder spanning ervaren.'

Itay en Meital, beiden 42 jaar oud, hebben drie kinderen van 5, 8 en 10 jaar in Porto, Portugal. "Vergeleken met een gemiddeld Portugees gezin zijn wij een stam", lacht Itay. Het echtpaar, oorspronkelijk afkomstig uit de omgeving van Haifa, verhuisde bijna vier jaar geleden van Ramot Hashavim naar Porto. De verhuizing was al gepland vóór COVID-19, mede omdat Itay al bedrijven in Portugal runde. De zoektocht naar een stabieler onderwijssysteem speelde ook een rol. Toen de aanslagen op 7 oktober plaatsvonden, woonden ze nog geen jaar in Porto.


De kinderen gaan naar een internationale school. In Porto, zegt Itay, is er een groeiende Joodse gemeenschap, maar het gezin mist het steunnetwerk dat Joodse scholen en onderwijsinstellingen in andere Europese steden wel bieden. In de eerste zes maanden na 7 oktober waren er kleine demonstraties en spandoeken in de stad, zegt hij, waardoor hij zich ongemakkelijk voelde. Na verloop van tijd, zegt hij, verdween dat gevoel. Tegenwoordig voelt hij niet langer de behoefte om zijn Israëlische identiteit te verbergen of te voorkomen dat hij een Davidster draagt.


"Ik denk dat ze de wereld met veel minder spanning ervaren," zegt hij over zijn kinderen. Zijn dochter heeft vrienden met verschillende achtergronden – een Pakistaanse moslima, een Chinees meisje en een Brits meisje. Wat haar betreft, vertelt hij, is dit een natuurlijk onderdeel van het klassenleven. Hij vraagt ​​zich af of de kinderen daar in de puberteit anders over zullen denken, maar ondertussen ziet hij hoe de directheid en spontaniteit die ze uit Israël hebben meegebracht, hen helpen om contact te leggen. In plaats van weken van tevoren een afspraak te maken, staat de deur bij hen thuis altijd open.


'Een shirt van Maccabi Haifa? Misschien is dat geen goed idee.'

Nachman, 73, en zijn partner reisden twee jaar lang naar Parijs. Dat was 36 jaar geleden. Hun zoon en dochter werden in Israël geboren en groeiden op in Frankrijk, en nu hebben ze allebei twee kinderen. De oudste van de kleinkinderen is zeven, de jongste is een jaar en vier maanden oud. Nachman spreekt Hebreeuws met hen, zelfs op straat. Ze hebben contact met familie in Israël en bezochten hen tot drie jaar geleden eens per jaar.


Ooit wilde de oudste kleinzoon in een Maccabi Haifa-shirt naar het park gaan. "Ik zei hem dat dat misschien geen goed idee was," vertelt Nachman. Vanuit zijn perspectief was het een terloopse opmerking. Op de vraag of de kleinkinderen opgroeien met het gevoel dat ze voorzichtig moeten zijn met het spreken van Hebreeuws of het praten over hun band met Israël, antwoordt hij meteen: "Helemaal niet, ze leven helemaal niet in zo'n sfeer."


De oorlog bereikt hen ook van ver. De oudste kleinzoon weet dat het appartement van Nachmans zus in Haifa beschadigd raakte toen er een raket in de buurt insloeg. Hij hoorde het als een verhaal dat iemand in de familie was overkomen, zegt Nachman, zonder zelf de spanning te ervaren die kinderen voelen wanneer ze onder de dreiging van vuur leven. Kinderen in Israël, voegt hij eraan toe, hebben ook vrienden die dezelfde periode doormaken. Hij gaat ervan uit dat die gedeelde ervaring hen helpt om ermee om te gaan.


Nachman ziet het geluk van zijn kleinkinderen in de kleine dingen. De twee oudsten volgen Montessorionderwijs en hij ziet hoe ze dingen vinden om mee te spelen en zich mee bezig te houden, zelfs zonder telefoon of televisie. Ze weten dat er iets gaande is in Israël, maar als ze in het park gaan spelen, is dat bijna nooit waar ze mee bezig zijn. Op de vraag of hun jeugd in Parijs gelukkiger was, is zijn antwoord duidelijk, vooral wat betreft de spanning. Volgens hem hebben zijn kleinkinderen een meer ontspannen en vrije jeugd.























































































































































































































 
 
 

Opmerkingen


Met PayPal doneren
bottom of page