De bewoners keren na 7 oktober terug naar Kibboets Holit: 'Ik heb het overleefd, ik ben naar huis teruggekeerd'

'Ik heb het overleefd. Ik ben naar huis teruggekeerd', aldus Roni Levy. Foto: Herzl Yosef

Voor iedereen die Kibboets Holit binnenkomt , op ongeveer 1,2 kilometer van de grens met Gaza, ziet de gemeenschap er bijna drie jaar na het bloedbad van 7 oktober nog steeds uit als een bouwplaats. Huizen worden herbouwd, openbare gebouwen worden gerenoveerd en de littekens van die dag zijn nog steeds zichtbaar, meldt Ynet.

"Toen ik hoorde dat ze begonnen met de wederopbouw, besloot ik terug te keren," zegt Roni ("Ronileh") Levy, een inwoner van de kibboets, wiens huis op 7 oktober zwaar beschadigd raakte en sindsdien grotendeels verlaten is. "Ik wilde zelf thuis zijn, om te zien, toezicht te houden en ervoor te zorgen dat alles goed verliep."

Haar hond, Gurkhaam, speelde ook een rol, zei ze, net als de terugkeer van haar zus naar de nabijgelegen kibboets Sufa . "Maar bovenal wilde ik gewoon een einde maken aan de evacuatie."

Het trauma van 7 oktober is nog niet verdwenen. Levy was alleen thuis toen Hamas-terroristen de kibboets infiltreerden. "Op 7 oktober werd ik om half zeven 's ochtends wakker. Langzaam hoorde ik geweerschoten buiten, vlakbij het huis. Ik begreep dat deze schoten bedoeld waren om te doden. Ik rende naar de kluis, deed die op slot met het slot dat ik jaren eerder verstandig had geïnstalleerd en verstopte me onder het bed."

Om 7:16 uur 's ochtends, vertelde ze, drongen de terroristen haar huis binnen. "Ze bliezen mijn huis op. Ze vernielden spullen en staken ze in brand. Op een gegeven moment kwamen ze dicht bij de kamer. Ik kon alles heel goed horen. Ik stuurde mijn zussen een berichtje: 'Ik hou van jullie, tot ziens.' En plotseling vertrokken de terroristen."

Rond 9 uur 's ochtends wist een buurvrouw haar te redden. Later die middag werd ze geëvacueerd door IDF-troepen. "Toen ik de kibboets verliet, zag ik lichamen op de weg liggen, uitgebrande auto's en motoren. Toen begreep ik de omvang van de ramp die Holit had getroffen."

Na maandenlange evacuatie keerde Levy in januari terug, in afwachting van de bouw van haar nieuwe huis. "Ik zeg altijd gekscherend dat ik de drama's van mensen verpest," zei ze. "Iedereen is op zoek naar grote verhalen over veerkracht, maar ik zie het anders. Ik heb het overleefd. Ik ben terug naar huis gegaan. Het geluk overwint."

'Het huis dat Michael met eigen handen heeft gebouwd'

Levy is niet de enige. Zes andere families keerden met haar terug naar Kibboets Holit vóór de officiële terugkeer, die in augustus wordt verwacht. Voor Tanya Reitzin, de weduwe van politieagent Michael Reitzin, die ongeveer anderhalf jaar geleden zelfmoord pleegde, betekent de terugkeer naar Holit ook dat ze immens persoonlijk verdriet onder ogen moet zien.

Michael, een inlichtingenofficier bij de politie, hoorde op 7 oktober via de radio hoe zijn vrienden en commandanten voor hun leven vochten, vertelde ze. "Op een van de moeilijkste momenten van ons leven keek hij me aan en zei: 'Je moet me laten gaan. Ik kan er niet mee leven als ik ze niet te pakken krijg.' Hij verliet het huis, kwam terroristen tegen, lokte ze weg van de woonwijk en sloot zich later aan bij het Shaldag-team (een speciale eenheid onder commando van de Israëlische luchtmacht) dat het raam van ons huis bereikte. De rest van de tijd lag hij urenlang tussen de schuilkamer en het raam, klaar om ons koste wat kost te beschermen."

Tanya Reitzin. Haar man pleegde zelfmoord: 'De psychische wond werd alleen maar dieper.' Foto: Herzl Yosef

Het gezin overleefde die dag, maar de emotionele impact was verwoestend, zei Tanya. "Michael keerde de volgende dag alweer terug naar zijn politiepost. Hij bleef dag en nacht werken, nam deel aan operaties tegen terroristen, spoorde terreurcellen op en gaf leiding aan zijn mensen, terwijl hij tegelijkertijd het verlies van vrienden, commandanten en ondergeschikten moest verwerken," zei ze.

“Uiterlijk bleef hij dezelfde sterke, verantwoordelijke en toegewijde persoon die iedereen kende, maar innerlijk werd de psychische wond alleen maar dieper. Op 12 februari 2025, een jaar en vier maanden na het bloedbad, pleegde Michael zelfmoord in ons huis in Holit, een huis dat hij met zijn eigen handen voor ons had gebouwd, het huis waar we onze kinderen grootbrachten, het huis waaruit Michael ervoor zorgde dat we levend ontsnapten.”

Toch besloot Tanya een paar weken geleden terug te keren. "Op 9 juni 2026, na 976 dagen, keerde ik met mijn zoons terug naar Holit," vertelde ze. "Veel mensen vroegen me: 'Waarom zo'n haast?' 'Waarom niet nog even wachten tot alles klaar is?' Maar voor mij was er geen reden om te wachten. Na alles wat we hadden meegemaakt, na alles wat we hadden verloren en vooral na bijna drie jaar van onzekerheid, wist ik dat we, om vooruit te kunnen kijken en weer hoop in ons leven te brengen, samen moesten herstellen in ons eigen huis."

Voor Eli Kabuli, die de sapfabriek van de kibboets beheert, was de vraag nooit óf hij terug zou keren, maar wanneer. Hij keerde in december 2025 terug naar Holit. "Als ze me hadden toegestaan, was ik veel eerder teruggekomen, zelfs binnen een week," zei hij. "Voor mij was er nooit een vraag. Dit is mijn thuis. Mijn overleden vrouw woonde hier, dit huis is voor haar gebouwd, en ik zie mezelf nergens anders wonen."

Eli Kabuli. Foto: Herzl Yosef

Na de evacuatie verbleef Kabuli afwisselend in Gvulot, centraal Israël, het huis van zijn zus, Ein Gedi, Sdei Avraham en Revivim. Tegelijkertijd bleef hij de sapcentrifugefabriek van de kibboets beheren.

"Eind 2023 zijn we alweer gedeeltelijk aan de slag gegaan en begin 2024 zijn we weer volledig operationeel", zei hij. "Ik ben blijven samenwerken met bestaande klanten, met name een belangrijke klant uit Duitsland die besloten heeft zijn bestellingen aanzienlijk te verhogen om de kibboets en het bedrijf te steunen."

Niet alleen herstel, maar ook groei.

Naast de terugkeer van bewoners die er al langer wonen, verwelkomt Holit ook nieuwe families die ervoor hebben gekozen zich bij de kibboets aan te sluiten tijdens de meest complexe periode in haar geschiedenis. Onder hen zijn Jude en Dudu Turgeman, die ongeveer een maand geleden als leden werden toegelaten.

“We kozen de kibboets niet alleen als een plek om te wonen, maar ook als een plek om wortels te schieten”, zeiden ze. “Een plek waar onze kinderen kunnen opgroeien met ruimte, gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid; een plek waar mensen kunnen dromen, creëren, vallen en weer opstaan. Zelfs als het leven alles wat we hebben opgebouwd in de as legt, herinnert de kibboets ons eraan dat een echt thuis niet alleen uit muren bestaat, maar ook uit mensen, land en de mogelijkheid om opnieuw te beginnen.”

Naarmate de bewoners terugkeren, vordert ook de fysieke wederopbouw. ​​De eetzaal wordt vernieuwd, de melkveehouderij wordt uitgebreid en gemoderniseerd, culturele gebouwen worden gerenoveerd en gemeenschapscentra, kinderruimtes, een gymzaal, een keramiekstudio, een gemeenschapstuin en andere openbare gebouwen worden herbouwd.

Alle ogen zijn nu gericht op augustus, wanneer volgens de kibboetsleiding naar verwachting ongeveer de helft van de gemeenschap zal terugkeren na bijna drie jaar evacuatie.

“Holit is niet alleen een plek om te wonen; het is een thuis, een gemeenschap en een manier van leven”, aldus Yoav Boukay, gemeenschapsmanager van Holit. “We voelen ons diep verbonden met deze plek en het was voor ons vanzelfsprekend dat we zouden terugkeren, herbouwen en blijven bouwen en zelf ook opgebouwd worden. We zien de terugkeer naar Holit als een onlosmakelijk onderdeel van het herstel van de hele grensregio rond Gaza en van het hele land.”