Een verrassende gast uit Cyprus: een zeldzame munt ontdekt op het strand van Ashdod

Yaniv David Levy, muntexpert bij de Israëlische Oudheidkundige Dienst, met de zeldzame munt. Foto: Shai Halevi, Israëlische Oudheidkundige Dienst.

De adjunct-directeur van de afdeling Stranden van Ashdod, die normaal gesproken strandgangers helpt bij het terugvinden van verloren sieraden en voorwerpen, ontdekte dit keer zelf een zeer zeldzame, 2500 jaar oude munt afkomstig uit Cyprus. Nadat hij de munt had overhandigd aan de Israëlische Oudheidkundige Dienst, bleek dat dit de eerste munt van zijn soort is die ooit in Israël is gevonden.

Een zeldzame munt, afkomstig uit Cyprus en ongeveer 2500 jaar oud, werd onlangs ontdekt op een van de stranden van Ashdod. Avi Chaprak, adjunct-directeur van de afdeling Stranden van Ashdod, helpt normaal gesproken inwoners en bezoekers bij het terugvinden van sieraden, sleutels en voorwerpen die ze op het strand zijn kwijtgeraakt. Ongeveer een maand geleden, tijdens een zoektocht naar verloren voorwerpen, zag hij iets heel anders: een antieke munt.

De zeldzame munt. Foto door Shai Halevi, Israëlische Oudheidkundige Dienst.

Chaprak handelde in overeenstemming met de antiquiteitenwet en overhandigde de munt aan de Israëlische Oudheidkundige Dienst. Na onderzoek door de muntenafdeling van de IAA bleek het een buitengewone vondst te zijn: een uitzonderlijk zeldzame munt, de eerste van zijn soort die tot nu toe in Israël is ontdekt.

De munt werd geslagen in de oude stad Salamis aan de oostkust van Cyprus, rond het midden van de 5e eeuw voor Christus, toen het Perzische rijk over het eiland heerste. Met een gewicht van ongeveer 11 gram is het een standaardmunt, bekend als een "Siglos". Op het eerste gezicht leek het van zilver gemaakt te zijn, maar bij nader onderzoek bleek het metaal slechts met zilver bekleed te zijn. "Een bekend fenomeen bij Cypriotische zilveren munten uit deze periode, gezien het zilvertekort op het eiland," zegt Yanniv David Levy, onderzoeker en conservator bij de muntenafdeling van de Israëlische Oudheidkundige Dienst.

De ene zijde van de munt toont een naar links kijkende liggende ram. De andere zijde toont een naar links kijkende ramkop in een ingedeukt vierkant kader. Daarnaast is een lauriertak verticaal geplaatst, met daaronder drie symbolen, blijkbaar van het Cypriotische syllabische schrift.

"Munten van deze grootte en waarde uit de Perzische periode zijn sowieso zeldzaam in de archeologische vondsten," voegt hij eraan toe. "Normaal gesproken werden zilveren munten van deze grootte niet intact bewaard. Na verloop van tijd werden ze in kleine stukjes gesneden om als lokaal ruilmiddel te dienen. Bovendien is bewijs van dergelijk gebruik vooral bekend van vindplaatsen in het binnenland van Israël. De ontdekking van een complete munt uit het kustgebied is daarom in alle opzichten ongebruikelijk en van bijzonder historisch belang."

Avi Chaprak, adjunct-directeur van de afdeling Kustbeheer in Ashdod, met het certificaat van waardering van de Israëlische Oudheidkundige Dienst.

Dr. Evangeline Markou, senior onderzoeker bij het Instituut voor Historisch Onderzoek van de Nationale Hellenistische Onderzoeksstichting en expert in oude Cypriotische munten, schrijft vanuit Athene: "Salamis-munten uit de 5e eeuw v.Chr. circuleerden in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Vondsten met een exacte herkomst zijn echter zeldzamer, en daarom biedt deze munt mogelijk belangrijke informatie over de handelsbetrekkingen en het verkeer tussen Cyprus en het Land van Israël in die periode."

Levy, die het Israëlische archeologische perspectief vertegenwoordigt, is het hier volledig mee eens: "De omstandigheden van de ontdekking en de nauwkeurige rapportage stellen ons als onderzoekers niet alleen in staat de munt zelf te identificeren, maar ook om deze te gebruiken als een betrouwbare bron van informatie over de economische en maritieme banden die zo'n 2500 jaar geleden in deze regio bestonden."

Chaprak ontving een certificaat van waardering voor het melden van de munt en het overhandigen ervan aan de muntenafdeling van de Israëlische Oudheidkundige Dienst. "Ik ben blij dat ik de eer had deel uit te maken van een ontdekking van historische waarde", zegt Avi. "Voor mij was het duidelijk dat de munt tot ons collectieve erfgoed behoorde, dus heb ik hem onmiddellijk aan de Israëlische Oudheidkundige Dienst overhandigd. Als ik hiermee een kleine bijdrage heb kunnen leveren aan het onderzoek naar en de geschiedenis van het Land Israël, dan is dat een grote eer voor mij."

De Israëlische minister van Erfgoed, rabbijn Amihai Eliyahu, zei: "De zeldzame munt die aan de kust van Ashdod is ontdekt, is tastbaar bewijs van de maritieme en commerciële banden die zo'n 2500 jaar geleden bestonden tussen het Land Israël en Cyprus. Ik prijs Avi Chaprak, die verantwoordelijk heeft gehandeld en de munt heeft overgedragen aan de Israëlische Oudheidkundige Dienst. De medewerking van het publiek bij het melden van oudheden maakt het mogelijk om het erfgoed dat ons allen toebehoort te behouden, de kennis over het verleden van het land te verdiepen en ervoor te zorgen dat de vondsten worden bewaard en bestudeerd ten behoeve van toekomstige generaties."