"Het bevel is nooit gekomen": Achter de schermen van Trumps terugtrekking uit Iran, schrijft Barak Ravid in Axios
- Barak Ravid
- 1 uur geleden
- 5 minuten om te lezen
Woensdagochtend waren tientallen hoge militaire, politieke en diplomatieke functionarissen in Washington en het hele Midden-Oosten ervan overtuigd dat er binnen enkele uren Amerikaanse bommen op Teheran zouden vallen.
Tegen die middag was het duidelijk dat het bevel er niet zou komen, zeiden twee Amerikaanse functionarissen. Amerika had zich teruggetrokken.
Het bredere plaatje: President Trump heeft de afgelopen week op verschillende momenten gesuggereerd dat hij zou moeten overgaan tot een aanval op het Iraanse regime vanwege het gewelddadige optreden tegen demonstranten, waarbij naar schatting duizenden mensen om het leven zijn gekomen.
Maar door een tekort aan militair materieel in de regio, waarschuwingen van bondgenoten zoals Israël en Saoedi-Arabië, bezorgdheid onder topadviseurs over de gevolgen en effectiviteit van de aanvalsmogelijkheden, en geheime gesprekken achter de schermen met de Iraniërs, besloot hij de aanval niet uit te voeren.
Dit verslag van Trumps besluitvorming in de afgelopen tien dagen is gebaseerd op interviews met vier Amerikaanse functionarissen, twee Israëlische functionarissen en twee andere bronnen die op de hoogte zijn van de besprekingen achter de schermen.
Begin januari: Dit begint serieus te worden.
Hoewel Trump op 2 januari al dreigde in te grijpen als het regime "vreedzame demonstranten met geweld zou doden", zou het nog enkele dagen duren voordat zijn regering de demonstraties als een cruciaal moment voor Iran begon te beschouwen.
Omdat de Amerikaanse inlichtingendiensten slechts beperkt inzicht hadden in de gebeurtenissen ter plaatse, schatten ze aanvankelijk in dat de protesten onvoldoende energie hadden om het regime significant te bedreigen.
Dat veranderde op 8 januari, toen de protesten in Teheran en andere steden in intensiteit toenamen.
Volgens Amerikaanse functionarissen zat vicepresident Vance op vrijdag 9 januari de eerste bijeenkomst op hoog niveau in het Witte Huis voor om een ​​mogelijke militaire reactie van de VS in detail te bespreken.
Tegen die tijd waren de Iraanse veiligheidsdiensten begonnen met het doden van tientallen demonstranten, en Iran werd volledig afgesloten van het internet.
Afgelopen weekend nam de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, contact op met Trumps gezant Steve Witkoff om een ​​diplomatieke weg naar de-escalatie te bespreken. Enkele dagen later zou dit informele contact een belangrijke rol spelen in Trumps besluitvorming.
13 januari: Trump kreeg stakingsopties voorgelegd
Dinsdagavond, na terugkomst van een toespraak in Detroit, ging Trump naar de Situation Room om zich te laten informeren over de militaire opties.
Trump ontving in de dagen voorafgaand aan de bijeenkomst inlichtingenbriefings en werd regelmatig op de hoogte gehouden door Vance en Rubio, maar dit was de eerste keer dat hij officieel een vergadering over de protesten voorzat.
Tegen die tijd leek het erop dat het brute optreden enig effect had op het onderdrukken van de protesten. Maar Trumps openlijke dreigementen hadden de verwachting gewekt dat er actie zou worden ondernomen in de VS en hadden alarm geslagen in de regio.
Trump kreeg verschillende militaire opties voorgelegd, waaronder aanvallen op talrijke doelen van het Iraanse regime in het hele land, uitgevoerd door Amerikaanse oorlogsschepen en onderzeeërs.
Trump beperkte de opties en vroeg om de voorbereidingen af ​​te ronden. Een Amerikaanse functionaris zei dat er een aanvalsplan klaar lag nadat Trump dinsdag met zijn senior team had gesproken, maar de bijeenkomst eindigde zonder een duidelijk besluit.
14 januari: Trump trekt zich terug
Amerikaanse functionarissen zeiden woensdag dat er binnen de regering een serieuze verwachting bestond – en dat dit ook in hoofdsteden in het hele Midden-Oosten, waaronder Iran, het geloof was – dat Trump groen licht zou geven voor de aanval.
Amerikaanse troepen begonnen met de evacuatie van de luchtmachtbasis Al-Udeid in Qatar en de basis van de Vijfde Vloot van de marine in Bahrein. Het Iraanse regime was ervan overtuigd dat een Amerikaanse aanval op handen was en vaardigde een bericht uit waarin het zijn luchtruim sloot.
"Het was niet nep of een list," zei een Amerikaanse functionaris.
De aandacht ging uit naar een cruciale bijeenkomst die Trump woensdagmiddag met zijn belangrijkste team voor nationale veiligheid wilde beleggen.
Maar er gingen uren voorbij zonder enig bericht van het Witte Huis. Trump had besloten om nog even af ​​te wachten.
"Hij wilde de situatie blijven volgen," aldus een functionaris van het Witte Huis.
"Het scheelde niet veel. Het leger was in staat om heel snel actie te ondernemen, maar het bevel kwam niet," aldus een tweede Amerikaanse functionaris.
In een telefoongesprek eerder op de dag had een verrassende stem aangedrongen op voorzichtigheid: die van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu .
Hij vertelde Trump dat Israël niet klaar was om zich te verdedigen tegen de waarschijnlijke vergeldingsacties van Iran, vooral omdat de VS niet over voldoende middelen in de regio beschikten om Israël te helpen bij het onderscheppen van Iraanse raketten en drones.
Daarnaast vond Netanyahu dat het huidige Amerikaanse plan niet sterk genoeg was en niet effectief zou zijn, aldus een van de adviseurs van de premier.
Volgens een bron die bekend is met de zaak, heeft de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman ook met Trump gesproken en zijn diepe bezorgdheid geuit over de gevolgen voor de regionale stabiliteit.
Hoewel het moeilijk is om in Trumps hoofd te kijken, zeiden verschillende Amerikaanse functionarissen dat de waarschuwing van Netanyahu en de briefings van Trumps team over bedreigingen aan het adres van Amerikaanse troepen door Iraanse represailles belangrijke factoren waren.
"Niemand heeft me overtuigd. Ik heb mezelf overtuigd," vertelde Trump vrijdag aan journalisten.
Vinger nog steeds in de buurt van de knop
Een factor die met name van groot belang was, was het feit dat sinds de laatste confrontatie met Iran in juni veel Amerikaanse troepen en materieel naar het Caribisch gebied en Oost-Azië waren verplaatst.
Sommige functionarissen zeiden dat "het strijdtoneel niet klaar was" en dit beperkte de opties die de VS ter beschikking stonden – zowel voor een aanval als voor het scenario van een breder conflict als Iran zou terugslaan.
"We hebben de kans eigenlijk gemist," aldus een bron met kennis van zaken.
Een functionaris van het Witte Huis weerlegde deze beweringen en zei dat de VS voldoende middelen in de regio hebben "om veel van de aan de president voorgelegde opties uit te voeren, mocht hij daarvoor kiezen."
Een andere factor in Trumps besluitvorming waren de berichten die hij verstuurde en ontving via een diplomatiek achterkanaal tussen Witkoff en Araghchi.
Volgens twee Amerikaanse functionarissen stuurde Araghchi woensdagochtend een sms naar Witkoff waarin hij beloofde de geplande executies van demonstranten uit te stellen "en een einde te maken aan het doden".
Rond 15.00 uur ET, kort na de bijeenkomst waar hij besloot geen aanval te bevelen, sprak Trump met journalisten in het Oval Office en onthulde hij het bericht dat hij van de Iraniërs had ontvangen.
Volgens Amerikaanse functionarissen was het op dat moment duidelijk dat Trump, in ieder geval op korte termijn, streefde naar de-escalatie.
Trump gaf donderdag toe dat de berichten die hij van de Iraniërs ontving een aanzienlijke invloed hadden op zijn besluit.
"Het had wel invloed, maar het was niet de enige reden. De president laat zich leiden door zijn uitstekende instincten," aldus een functionaris van het Witte Huis.
Wat ze zeggen: "De afgelopen week is er een stortvloed aan berichten verschenen, aangewakkerd door anonieme bronnen, waarin gespeculeerd wordt over de gedachten van president Trump over Iran. De waarheid is dat niemand, behalve de president zelf, weet wat president Trump met betrekking tot Iran zal doen," vertelde Karoline Leavitt, perssecretaris van het Witte Huis, aan Axios.
"Zoals altijd heeft de president vele opties en zal hij beslissingen nemen in het belang van Amerika en de wereld."
Waarop te letten: Hoewel Trump de aanval voorlopig heeft uitgesteld, is een militaire operatie tegen Iran nog steeds een reële mogelijkheid. Amerikaanse functionarissen zeggen dat er binnen enkele weken een nieuw besluit genomen zou kunnen worden.
