In Egyptisch dorp Geziret Fadel, in Noord-Egypte. leven generaties Palestijnen nog steeds in onzekerheid


Shamma Abu Hussein, een 90-jarige Palestijnse vluchtelinge, geeft een interview over haar ontheemding na de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948, omringd door haar kleinkinderen in haar huis in het dorp Geziret Fadel in de provincie Sharqiya in de Nijldelta van Egypte op 14 oktober 2026. Foto AFP
Shamma Abu Hussein is mogelijk de laatste persoon uit haar vluchtelingendorp die in het huidige Israël heeft gewoond. Ze woont in Egypte en heeft drie generaties van haar familie in een juridisch niemandsland zien opgroeien, meldt AFP News Agency.
Ze behoorde tot de honderdduizenden die vluchtten of werden verdreven tijdens de oprichting van de staat Israël in 1948. Hun nakomelingen tellen miljoenen.
Nu vreest ze dat de gevolgen van de oorlog tegen Hamas in Gaza, die werd aangewakkerd door de invasie en het bloedbad van de terreurgroep op 7 oktober 2023, en de retoriek van verschillende extreemrechtse Israëlische ministers die oproepen tot de verdrijving van de inwoners van Gaza, betekenen dat de geschiedenis zich herhaalt.
"Na al het leed dat ze hebben doorstaan," zei de 90-jarige, "willen ze hen nu uit hun huizen verdrijven."
"Ik herinner me wat ik heb meegemaakt," vertelde ze aan AFP vanuit een laag bakstenen huis in Geziret Fadel, een dorpje verscholen tussen de velden en irrigatiekanalen van de Egyptische provincie Sharqiya, ongeveer een uur ten noordoosten van Caïro.
Ze haalde herinneringen op aan de vlucht van haar familie uit Beersheba, nu in het zuiden van Israël, waar ze woonden voordat ze de vijandelijkheden ontvluchtten die gepaard gingen met de oprichting van Israël.
Palestijnen noemen de gebeurtenissen rond de onafhankelijkheid van Israël de Nakba , Arabisch voor 'catastrofe'. De term verwijst naar de 700.000 Palestijnen die vluchtten of werden verdreven uit wat nu Israël is, vóór en tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog van 1948, nadat de door de VN voorgestelde verdeling van het mandaatgebied Palestina was verworpen door de lokale Arabische bevolking en naburige Arabische staten.
Op een avond, toen de vlammen de hemel verlichtten, brachten de oudsten de kinderen halsoverkop op kamelen de woestijn in, waar de familie van Abu Hussein dagenlang zonder eten of drinken te voet door de woestijn trok tot ze Egypte bereikten. Onderweg verloren ze haar moeder, vertelt ze.
De nederzetting waar ze uiteindelijk een toevluchtsoord vonden, is uitgegroeid tot een gemeenschap van ongeveer 4.000 Palestijnen.
Velen hebben hun hele leven in Egypte doorgebracht, maar zeggen dat ze bureaucratische obstakels ondervinden bij de toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en andere publieke diensten, omdat ze als buitenlanders in plaats van burgers worden behandeld.
Generaties in onzekerheid
Binnen in haar huis zat de tengere Abu Hussein op een versleten bank, een vervaagde bedoeïenentatoeage liep langs haar kin.
Om haar heen verdrongen tientallen kleinkinderen en achterkleinkinderen zich in de deuropening en tegen de muren, terwijl ze namen en data invulden die door bijna een eeuw leven vervaagd waren.
Buiten strekte zich een doolhof uit van smalle steegjes en onafgewerkte huizen, met open riolen die door de onverharde wegen van het dorp liepen.

Selmi Soliman al-Namouli, een 63-jarige in Egypte geboren afstammeling van Palestijnse vluchtelingen, geeft een interview in zijn huis in het dorp Geziret Fadel in de provincie Sharqiya in de Nijldelta van Egypte op 14 oktober 2026. Foto AFP
De bewoners spraken minder over terugkeer naar hun voorouderlijk huis dan over onderwijs, werkgelegenheid en stabiliteit.
“Ik ben in Egypte geboren. Mijn vader is in Egypte geboren. Mijn kinderen zijn in Egypte geboren”, aldus Selmi Soliman al-Namouli, een 63-jarige landarbeider en vader van tien kinderen. “Maar als het op papierwerk aankomt, word ik als een buitenlander behandeld.”
Namouli zei dat de kosten voor de verlenging van zijn verblijfsvergunning, die in Amerikaanse dollars betaald moesten worden, schoolgeld en andere administratieve kosten zo'n zware last voor zijn gezin vormden dat hij het zich niet kon veroorloven om zijn slimme dochter, Asmaa, naar de universiteit te sturen.
Zijn neef, Farid Khaled al-Namouli (25), heeft ook zijn hogere opleiding opgegeven.
"Toen ik op de voorbereidende school kwam, begon ik van onderwijs te houden en wilde ik ermee doorgaan," zei hij. "Maar ik liep steeds tegen problemen aan met het papierwerk."
Hij verliet school en vond werk in een kledingwinkel in het dorp, waar veel inwoners hun opleiding nooit hadden afgemaakt.
De Namoulis staan er zeker niet alleen voor, aldus Lubnah Shomali van de Palestijnse vluchtelingenrechtenorganisatie BADIL. Zij zei dat Palestijnen in heel Egypte met vergelijkbare uitdagingen te maken hebben.
Onderzoekers schatten dat er vóór de laatste Gaza-oorlog ongeveer 50.000 Palestijnen in Egypte woonden die door eerdere conflicten ontheemd waren geraakt. Sinds het conflict begon, zijn daar meer dan 100.000 bijgekomen.
Het VN-agentschap voor Palestijnse vluchtelingen, UNRWA, telt 3,5 miljoen geregistreerde vluchtelingen in Jordanië, Syrië en Libanon.
De oorlog tegen Hamas in Gaza heeft de vrees voor een nieuwe Nakba aangewakkerd, maar Shomali zei dat de Palestijnen er al een meemaken.
"De meest treffende omschrijving van de situatie voor de Palestijnen is een voortdurende Nakba, omdat de ontheemding doorgaat", vertelde ze aan AFP. Ze voegde eraan toe dat generaties Palestijnen gevangen zitten in een "dwingende omgeving" die de toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en andere basisrechten beperkt.
Egyptische functionarissen hebben herhaaldelijk verklaard dat Egypte medische zorg en onderwijs heeft geboden aan Palestijnse vluchtelingen en zich heeft verzet tegen elke poging om hen permanent van hun land te verdrijven.
Palestijnen in Egypte hadden onder voormalig president Gamal Abdel Nasser toegang tot onderwijs en werkgelegenheid die grotendeels gelijkwaardig was aan die van Egyptische burgers.
Maar na de moord op minister van Cultuur Yusuf Sibai in 1978 door leden van de Palestijnse militante groep Abu Nidal en het vredesverdrag tussen Egypte en Israël in 1979 werden de regels aangescherpt.

De Egyptische president Anwar Sadat (links), de Amerikaanse president Jimmy Carter (midden) en de Israëlische premier Menachem Begin schudden elkaar de hand op het noordelijke gazon van het Witte Huis na de ondertekening van het vredesverdrag tussen Egypte en Israël op 26 maart 1979. Foto AP
Bovendien, in tegenstelling tot Jordanië, Syrië en Libanon, waar UNRWA onderwijs aanbiedt, is de organisatie nooit actief geweest in Egypte, aldus Dawn Chatty, emeritus hoogleraar antropologie en gedwongen migratie aan de Universiteit van Oxford.
"Onderwijs gaf de Palestijnen hoop", vertelde Chatty aan AFP. "Het stelde veel vluchtelingen elders in de regio in staat om in het buitenland werk te vinden en hun families te onderhouden via geldovermakingen. Maar in Egypte gebeurde dat niet."
Opeenvolgende Egyptische regeringen hebben de naturalisatie van Palestijnen eveneens afgewezen, met het argument dat dit hun "recht op terugkeer" zou kunnen ondermijnen, een standpunt dat Shomali betwistte.

Een in Egypte geboren kind van Palestijnse vluchtelingen rijdt op een motor in het dorp Geziret Fadel in de provincie Sharqiya in de Nijldelta van Egypte op 14 oktober 2026. Foto AFP
Palestijnen voeren al lange tijd campagne voor wat het " recht op terugkeer " wordt genoemd, wat inhoudt dat iedereen die zijn huis verliet tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog van 1948 – en, cruciaal, al hun nakomelingen – moet kunnen terugkeren.
Israëlische regeringen hebben de eis steevast afgewezen, met het argument dat, indien deze zou worden doorgevoerd, Israël als Joodse staat zou ophouden te bestaan door de Joodse meerderheid teniet te doen. Deze patstelling is al generaties lang een heikel punt in het Israëlisch-Palestijnse conflict.
Het Egyptische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft niet gereageerd op een verzoek om commentaar van AFP.
Ondanks het leven dat ze in Egypte heeft opgebouwd, heeft Abu Hussein de gedachte om terug te keren naar huis nooit opgegeven.
'We hadden een goed leven thuis,' zei ze. 'Als iedereen hier teruggaat, ga ik met ze mee.'





Opmerkingen