Iraanse clusterraketten die in Israel neerkomen: hoe ze werken en waarom ze als oorlogsmisdaden worden beschouwd

Eén kernkop bevat honderden kleine bommetjes. Foto Amerikaans leger, publiek domein

Volgens mediaberichten beschikken verschillende Iraanse ballistische raketten van de Khorramshahr-, Emad- en Ghadr-families over varianten met clusterkoppen. Iran lanceerde meerdere van dergelijke raketten op Israël tijdens Operatie Rising Lion in juni 2025 en opnieuw tijdens Operatie Roaring Lion in 2026, meldt Ynet.

Clusterbommen zijn wapens die ontworpen zijn om de vernietigende kracht en de angst die conventionele wapens veroorzaken te vergroten.

In plaats van één grote kernkop die geconcentreerde destructie veroorzaakt op het punt van inslag, bevatten clusterbommen tientallen of zelfs honderden kleinere explosieven. Deze submunitie verspreidt zich over een groot gebied, waardoor de schadezone groter wordt, het aantal potentiële slachtoffers toeneemt en reddings- en bergingswerkzaamheden worden bemoeilijkt.

Clusterbommen kunnen verschillende vormen aannemen, waaronder artilleriegranaten, raketten of luchtbommen, en ze kunnen vanaf land, zee of vanuit de lucht worden gelanceerd.

Hoe clusterwapens werken

Wanneer ze in een ballistische raket worden gebruikt, worden de clusterbommen doorgaans enkele kilometers boven de grond verspreid.

Een veermechanisme laat de kleinere bommen los en verspreidt ze over een groot gebied, terwijl het tegelijkertijd een veiligheidsmechanisme uitschakelt dat voortijdige ontploffing voorkomt.

Onderschepping van een clusterraket in centraal Israël. Foto AP

Verspreiding op grote hoogte vormt een uitdaging voor raketafweersystemen. Interceptiesystemen zijn over het algemeen ontworpen om de raket zelf te vernietigen en zijn grotendeels ineffectief tegen kleine submunitie ter grootte van een handgranaat.

In sommige gevallen zijn de bommen uitgerust met parachutes of andere mechanismen die hun afdaling vertragen. Dit verlengt de tijd dat mensen in schuilkelders moeten blijven en kan het getroffen gebied vergroten als de wind de submunitie verder van de doelzone blaast.

Ontworpen voor mensen, voertuigen of infrastructuur.

Clusterbommen zijn er in vele varianten, ontworpen voor verschillende doeleinden.

Submunitie die bedoeld is om mensen, zowel soldaten als burgers, te verwonden, bevat vaak naast explosief materiaal ook metalen kogeltjes. In veel gevallen versplintert de metalen huls zelf tijdens de explosie, waardoor scherpe scherven ontstaan.

Sommige bommen zijn zo ontworpen dat ze vlak voor de inslag op de grond ontploffen, zodat de metaalfragmenten over een groter gebied worden verspreid.

Andere clusterwapens zijn ontworpen om gepantserde voertuigen te vernietigen, met behulp van gevormde ladingen die in staat zijn metalen pantser te doorboren.

Een ander type is een brandbom. Deze kleine bommen bevatten brandbare stoffen zoals fosfor en zijn ontworpen om grote branden te veroorzaken in het getroffen gebied.

Iraanse clusterraket afgevuurd op Israël. Foto Reuters

Sommige clusterbommen zijn ontworpen om luchthavens uit te schakelen. Ze dringen door het oppervlak van de landingsbaan voordat ze exploderen om maximale schade aan te richten.

Er bestaan ​​ook clusterbommen die bedoeld zijn om elektriciteitsnetten te ontregelen door lange, geleidende draden te verspreiden die kortsluiting veroorzaken.

Ongeëxplodeerde bommetjes vormen een gevaar op de lange termijn.

Een van de ernstigste problemen met clusterbommen is dat niet alle submunitie-eenheden exploderen.

Hierdoor blijven er onontplofte explosieven achter die later moeten worden opgespoord en onschadelijk gemaakt, wat vaak veel tijd en middelen van de veiligheidsdiensten vergt.

Sommige bijzonder gevaarlijke varianten bevatten mechanismen met vertraagde ontsteking, ontworpen om na een bepaalde tijd te exploderen, waardoor het risico voor reddings- en bergingsploegen toeneemt.