Israël wordt richting een nieuwe intifada gedreven door Smotrich, schrijft Ben-Dror Yemini

Bezalel Smotrich. Foto: Ryan Frois

"Voormalig minister van Volkshuisvesting Uri Ariel gaf opdracht tot het opstellen van plannen voor E1. Het was zijn initiatief, zonder de vereiste bevoegdheid. Het ministerie van Volkshuisvesting heeft geen bevoegdheid om buiten de Groene Lijn te plannen of te bouwen. Deze plannen zijn niet rechtsgeldig en binden niemand."

Dat was het antwoord van premier Benjamin Netanyahu in december 2015 op een initiatief om te bouwen in het zeer gevoelige gebied tussen Jeruzalem en de nederzetting Ma'ale Adumim op de Westelijke Jordaanoever. Zelfs toen werd Israël nog geregeerd door een uitgesproken rechtse coalitie.

E1 is een bijzonder gevoelig gebied, wellicht het politiek meest explosieve gebied op de Westelijke Jordaanoever na de Tempelberg in Jeruzalem, die door moslims bekendstaat als de Haram al-Sharif. Het is geen toeval dat elke aankondiging van nieuwe bouwprojecten daar een onmiddellijke en krachtige internationale reactie uitlokt.

In de loop der jaren heeft vrijwel elke minister van Volkshuisvesting of Defensie, met name de rechtse ministers, plannen voor E1 aangekondigd, ondanks, en misschien wel juist vanwege, het besef hoe explosief de kwestie is. Nog in juni 2023 werd een bespreking van het project onder internationale druk opnieuw uitgesteld. Ook dat gebeurde onder dezelfde rechtse regering die nu aan de macht is.

Maar de tijd is verstreken en de laatste restanten van terughoudendheid en bezorgdheid over Israëls internationale positie lijken verdwenen. Voor sommige beleidsmakers, waaronder Bezalel Smotrich, die uitgebreide bevoegdheden heeft over burgerzaken op de Westelijke Jordaanoever, lijkt het aanwakkeren van spanningen steeds meer het doel te zijn.

En als Israëls confrontatie met de rest van de wereld kan worden verdiept door verklaringen zoals "we leven niet langer onder het Britse mandaat", dan is het doel al bereikt, zelfs als er uiteindelijk geen enkel gebouw wordt neergezet.

Zo werkt de huidige regering: eerst het spektakel. Iedereen die erin slaagt Israëls isolement te vergroten, wordt in de ogen van rechts-antizionisten tot nationale held verheven.

De voornaamste reden voor de internationale gevoeligheid rondom E1 is het argument dat de aanleg ervan de territoriale continuïteit tussen het noorden en het zuiden van de Westelijke Jordaanoever zou verbreken en de vestiging van een levensvatbare Palestijnse staat aanzienlijk zou bemoeilijken. Dat is precies wat Smotrich zegt te willen.

Toch is een Palestijnse staat nog lang niet in zicht. Palestijnse leiders hebben voorstellen voor een eigen staat herhaaldelijk afgewezen. De Joodse leiders vóór de oprichting van Israël, en de Israëlische regeringen erna, accepteerden herhaaldelijk voorstellen voor opdeling of compromissen, terwijl Palestijnse leiders deze verwierpen.

Israël bloeide op. De Palestijnen belandden van de ene ramp in de andere. De nederzettingen waren bovendien niet per se het grootste obstakel. In vrijwel elk serieus vredesvoorstel dat de afgelopen decennia is besproken, zouden de belangrijkste nederzettingenblokken onder Israëlische soevereiniteit zijn gebleven. In het eerdere vredesplan van de Amerikaanse president Donald Trump zou geen enkele Israëlische nederzetting ontruimd worden.

Israël zou daarom kunnen blijven volhouden dat het Palestijnse verzet herhaaldelijk de vooruitgang heeft geblokkeerd. Maar deze regering lijkt vastbesloten om zelfs dat argument te ontkrachten. Smotrich zegt dat de bouw in het algemeen, en in E1 in het bijzonder, "het idee van een Palestijnse staat begraaft". Dat is wederom een ​​uitspraak van het ministerie van strategische zelfbeschadiging, en het verschijnt nu al in de krantenkoppen van internationale media.

Israël heeft één sterk en geloofwaardig argument met betrekking tot decennialange Palestijnse afwijzing van vrede, en Smotrich blijft Israël afschilderen als de partij die vrede afwijst. Wie heeft daar precies baat bij?

Israël bevindt zich al in een diplomatieke vrije val. De opkomst van rechtse partijen in heel Europa, die volgens peilingen de komende jaren zal doorzetten, zal Israël niet beschermen tegen toenemende boycots en diplomatieke druk. Rechts in Europa, waaronder de Italiaanse premier Giorgia Meloni, heeft zich aangesloten bij de kritiek op Israëlische buitenposten, nederzettingen en de aanleg van de E1-snelweg.

De Verenigde Staten, nog steeds Israëls belangrijkste bondgenoot, verzetten zich ook tegen de nieuwe bouwprojecten . Maar deze regering lijkt niet tevreden met een diplomatieke achteruitgang. Ze lijkt vastbesloten om er een complete ineenstorting van te maken.

Volgens de huidige planning zal de daadwerkelijke bouw naar verwachting niet beginnen vóór de Israëlische verkiezingen. Waarom dringt een aftredende regering er dan op aan een project voort te zetten dat Netanyahu zelf in het verleden herhaaldelijk heeft tegengehouden? Omdat het doel is de situatie te laten escaleren voordat de kiezers naar de stembus gaan.

Diezelfde logica geldt voor Joodse extremisten die door de Westelijke Jordaanoever razen en in sommige gevallen Palestijnen doden zonder dat daar effectief tegen wordt opgetreden.

Het Israëlische leger waarschuwt voor het risico van een nieuwe intifada. Wat militaire functionarissen echter niet lijken te begrijpen, is dat een intifada voor sommigen in de politieke kringen van deze regering wellicht niet slechts een risico is.

Dat is wellicht de bedoeling. De berekening lijkt te zijn dat wat slecht is voor Israël, politiek gezien nog steeds nuttig kan zijn voor de coalitie. Het nationale belang staat bij hen niet ter harte.

Ze willen chaos. Ze willen vlammen en rook. Een nieuwe intifada zou rampzalig zijn voor Israël en vele levens kosten. Maar dat is waar deze weg naartoe leidt.

Israël zou zich opnieuw in de situatie kunnen bevinden dat het Witte Huis het land moet beschermen tegen beslissingen van de eigen regering.