Israëlische spionnenchef David Barnea transformeerde de Mossad in stilte en baande de weg voor triomf in Iran

Mossad-chef David Barnea. Foto Mossad

Twee sleutelfiguren stonden vorige week aan het hoofd van premier Benjamin Netanyahu's dramatische besluit om grootschalige aanvallen op Iran uit te voeren. Daarbij waren de nucleaire faciliteiten, de infrastructuur voor ballistische raketten, de militaire leiding, wetenschappers en symbolen van het regime het doelwit: Mossad-directeur David Barnea en luchtmachtcommandant generaal-majoor Tomer Bar, schrijven kranten.

Volgens een hoge Israëlische defensiefunctionaris die bekend is met de details, was de coördinatie tussen de activiteiten van de Mossad op de grond en de luchtaanvallen van de luchtmacht "tot op de millimeter nauwkeurig".

"Ze hebben een ongelooflijk plan bedacht, en we hebben nog niet alles gezien. De drone- en pieperoperaties verbleken misschien in vergelijking met wat er zou kunnen gebeuren", zeiden ze.

Anders dan in het verleden was het deze keer de Mossad die het plan bedacht en het leger stond te popelen om het uit te voeren.

De nationale veiligheidsadviseur Tzachi Hanegbi, die al lang pleit voor een aanval op Iran, hielp Netanyahu en de stafchef van de Israëlische defensiemacht, luitenant-generaal Eyal Zamir, om extra steun te bieden. Hij presenteerde de plannen aan het veiligheidskabinet, dat ze unaniem goedkeurde.

De steun van het leger betekende een duidelijke ommekeer. Sinds 2007 waren alle IDF-leiders – waaronder Gabi Ashkenazi, Benny Gantz en Gadi Eisenkot – tegen een aanval op Iran, en het idee leek van tafel te zijn geveegd met de nucleaire deal tussen de VS en Iran in 2015.

Deze keer waren het de Mossad-operaties die de leiding namen, gebaseerd op een plan dat Barnea en zijn collega's van de spionage-organisatie meer dan anderhalf jaar lang hadden samengesteld.

Toen hij in 2021 de functie van hoofd van de Mossad overnam, concentreerde Barnea zich op wat hij zijn 'biometrische revolutie' noemde, waarmee hij de inzet van geavanceerde technologie binnen de organisatie radicaal veranderde.

"Barnea heeft de Mossad radicaal veranderd", aldus een hoge defensiefunctionaris. "Hij gooide het roer om en bereikte nieuwe hoogten in het gebruik van technologie voor zaken als slimme bewakingscamera's en gezichtsherkenning. Het was niet makkelijk voor hem. De Mossad is nog steeds een conservatieve organisatie, en Barnea heeft veel interne strijd moeten leveren. Uiteindelijk won hij, en we zien het resultaat op straat in Iran."

"Barnea is een briljante operator", voegde de functionaris eraan toe. "Hij is grondig en heeft een ander soort charisma dan zijn voorganger, Yossi Cohen. Hij is iemand die zijn werk doet zonder de krantenkoppen te halen, dus er is geen kans dat hij interviews geeft of over de Mossad-operaties praat. Barnea is niet vol van zichzelf. Hij kan van gedachten veranderen als iemand hem van het tegendeel overtuigt. Hij is niet bang dat mensen hem zwak vinden, in tegenstelling tot sommige andere leiders."

De 60-jarige benaderde de kwestie Iran vanuit een fundamenteel wantrouwen jegens het regime en een staat van dienst met uitzonderlijke operationele successen in de afgelopen jaren, vooral sinds het uitbreken van de oorlog op 7 oktober 2023 met de door Hamas geleide invasie en het bloedbad in Zuid-Israël.

Premier Benjamin Netanyahu (R) ontmoet Mossad-chef David Barnea. Foto Kobi Gideon / GPO

Net als Netanyahu vond Barnea dat de VS zich moesten terugtrekken uit de nucleaire deal met Iran, ondertekend door toenmalig president Barack Obama. Hij was ervan overtuigd dat dit de situatie ten goede zou komen, maar op dit punt hadden zijn Mossad-collega's eigenlijk gelijk: toen president Donald Trump zich in mei 2018 uit het pact terugtrok, hervatten de Iraniërs de verrijking van uranium en werkten ze aan de ontwikkeling van een bom.

Barnea maakte naam in de directe en indirecte conflicten met Iran en zijn bondgenoten. De "pieperoperatie" van de Mossad in september 2024, waarbij duizenden piepers en honderden portofoons met boobytraps ontploften in de handen van Hezbollah-agenten, verbijsterde de wereld en bleek doorslaggevend in de strijd tegen de door Teheran gesteunde terreurgroep.

De spectaculaire moord op Hamas-leider Ismail Haniyeh in Teheran in juli 2024 is ook de verdienste van Barnea en Mossad.

Intussen werd ook Hezbollah-leider Hassan Nasrallah vermoord en nu vinden er op eigen grondgebied de ene na de andere moordaanslag plaats op hooggeplaatste Iraanse figuren, middels precieze luchtaanvallen die gebaseerd zijn op informatie van de militaire inlichtingendienst en de Mossad.

Eerder deze week onthulde het Wall Street Journal dat de Mossad er in de loop der jaren in geslaagd was om onderdelen voor drones en munitie naar Iran te smokkelen, in koffers, vrachtwagens en zeecontainers.

De onderdelen werden in Iran geassembleerd en vervolgens verborgen tot het groene licht vrijdag kwam. Terwijl straaljagers richting Teheran, Natanz en andere locaties vlogen, werden de drones geactiveerd en ingezet tegen raketinstallaties en luchtafweersystemen, waardoor de weg vrijkwam voor de vliegtuigen van de luchtmacht.

"Barnea begreep dat we deze keer geen keus hadden, we moesten een grootschalig offensief tegen Iran lanceren", zei de defensiefunctionaris. "We wisten altijd al dat de Iraniërs dachten dat we niet zouden ingrijpen. Ze zeiden dat we de capaciteit niet hadden en vreesden hun represailles. Ze zagen dat de Amerikaanse president Joe Biden aarzelde en het niet steunde, en ook dat Trump niet happig was op een aanval op Iran."

IAF straaljagers vertrekken voor aanvallen op Iran. Foto IDF

"De Iraniërs dachten dat alle dreigementen onzin waren en dat er niets zou gebeuren, dus bleven ze maar doorgaan", voegde de functionaris eraan toe. "Nu maken ze die fouten mee."

De functionaris toonde zich trots dat Israël erin geslaagd was Iran te shockeren.

"Sinds donderdag is het niet meer hetzelfde arrogante land, zo vol zelfvertrouwen, maar een staat die geschokt is en terug wil naar de [nucleaire] deal", pochte de functionaris.

Ondanks de succesvolle start van de campagne gaf de functionaris aan dat het eindresultaat grotendeels afhangt van de beslissing van Trump om ook de VS erbij te betrekken.

"Vanuit Israëlisch perspectief zou de ideale uitkomst nu zijn dat de VS zich in de strijd mengen, zodat we samen verder kunnen", aldus de functionaris. "In dat geval zou Iran geen schijn van kans maken, en dan kunnen we misschien zeggen dat het plan van de IDF en de Mossad om de nucleaire dreiging te elimineren, met een grote overwinning is afgerond."

Barnea's termijn loopt af in juni 2026, tenzij de regering besluit deze met een jaar te verlengen. Mocht hij een toekomst in de politiek voor ogen hebben, dan schrijft de regelgeving voor dat hij eerst een afkoelingsperiode van drie jaar moet afwachten. Maar zodra die periode voorbij is, is hij waarschijnlijk een gewilde kandidaat. Er zijn maar weinig politieke partijen die iemand zoals hij niet in een hoge positie zouden willen hebben, misschien zelfs als partijleider, hoewel dat niet zal gebeuren.

Hij beschikt over de capaciteiten om leiding te geven, maar mist de drang om de voorhoede van de nationale politiek te bereiken.

"Barnea is niet het type dat zich in de media gaat uitleven of zich in politieke gevechten begeeft op weg naar de top", aldus de hoge functionaris, die de Mossad-chef goed kent. "Soms moet je negatief zijn om je levenslange dromen te verwezenlijken, maar het kabinet van de premier, daar droomt Barnea niet van."