N12News: Joden in Duitsland voelen zich onveilig "We zien nu signalen die we in de jaren 30 niet zagen"

"Kinder Shabbat is een echt instituut, we doen het al jaren. Soms hebben we vandaag wel 100 kinderen met hun ouders hier. Jong en oud, het is altijd heel mooi," zegt rabbijn Boris Ronis in de synagoge aan de Reike Strasse in Berlijn.

Dit is misschien wel de mooiste synagoge van Duitsland. Zoals elke maand werken de kinderen van de gemeenschap hier hard om challah te bakken, vlak voordat de "Kinder Shabbat" - de traditionele kinder Shabbat - begint. "Er zijn hier Russischsprekenden, Hebreeuwssprekenden, Duitssprekenden, sommigen komen uit Amerika, uit Australië, van... Mars. Ze komen overal vandaan," voegt hij eraan toe.

Als ze niet aan het zingen en lachen zijn, voel je de spanning in de gemeenschap van de synagoge. Waar je ook kijkt in de synagoge, er is altijd wel iemand die over politiek praat. "Ik vind het echt absurd dat ze hier een verkiezingsbord hebben opgehangen, pal voor de synagoge," zegt Ulrika Boy, een Joodse vrouw uit Berlijn. "'Kritiek op Israël is geen antisemitisme.' De straat is lang. Je hoeft het niet pal voor de ingang van de grootste synagoge van Duitsland te doen," voegt ze eraan toe in een gesprek met haar vrienden.

De vraag die steeds opnieuw gesteld wordt.

De afgelopen weken hebben Duitse Joden het gevoel gehad dat er iets in hun nek kroop. In Berlijn won extreemlinks de verkiezingen, in Oost-Duitsland extreemrechts. Veel gesprekken in huiskamers gingen de afgelopen tijd over één vraag. "De kwestie van de veiligheid baart me zeker zorgen", geeft Keren Löschner, een andere Joodse vrouw die in Berlijn woont, toe. "Ik ken best veel mensen die zich ook afvragen: 'Kan ik hier nog wel blijven, of moet ik Berlijn verlaten?'"

Deze vraag wordt steeds opnieuw gesteld en galmt in verschillende talen door de muren van de synagoge. "Heeft het wel zin om hier te blijven? Of moeten we de signalen zien die we in de jaren dertig niet zagen?", zegt Yaakov Kozinsky, een Jood uit Berlijn, in een ander gesprek binnen de synagoge. "Er zijn overal signalen, rode vlaggen", beaamt Deborah Simon.

Shai Kunzman, een Israëliër die in Berlijn woont, overweegt gezien de huidige ontwikkelingen terug te keren naar Israël. "Heb je daar wel eens aan gedacht?", vraagt ​​hij aan zijn Israëlische vriendin Yael Podmezzo, die ook in Berlijn woont. "Nog niet", antwoordt ze. "Ik ben er nog niet van overtuigd dat de situatie daar significant beter is dan hier, zeker niet economisch, en zeker niet qua persoonlijke veiligheid. Ik spreek hier op straat ook Hebreeuws met de meisjes en kijk niet op. Ik draag altijd een Davidster om mijn nek, en nee, op dit moment zie ik Israël niet als een betere optie dan hier. We zullen zien wat er na de verkiezingen gebeurt."

Pro-Palestijnse demonstratie in Berlijn. Foto AP

Het is waar dat de Joden in Duitsland hun koffers nog niet hebben gepakt, en op dit moment is de vraag waarheen we zullen vertrekken of we überhaupt zullen vertrekken nog grotendeels hypothetisch, maar de gevaren zijn duidelijk voor iedereen die naar rechts of links kijkt, en zelfs de bondskanselier blijft niet onverschillig. "We leggen ons hier niet bij neer. Antisemieten en vijanden van Israël, rechts of links, zullen in ons altijd bittere tegenstanders vinden", zei de Duitse bondskanselier Friedrich Merz onlangs. "We tolereren dit niet, we accepteren dit niet", maakte hij duidelijk.

"De situatie is aanzienlijk verslechterd."

Ondertussen verduidelijkt rabbijn Boris Ronis: "Ook ik heb antisemitische incidenten meegemaakt. Ik werd herkend als Jood, als rabbijn, en ik moet eerlijk zeggen dat ik in eerste instantie geschokt was." Hij voegde eraan toe: "Plotseling kwam er een vrouw op me af, een aardige Duitse vrouw van wie ik zoiets nooit had verwacht, die me begon uit te schelden. Het duurde maar 20 of 30 seconden, toen draaide ze zich om, spuugde drie keer en ging weg."

"Overal zijn signalen, rode vlaggen." Gesprek in een synagoge in Berlijn. Foto N12News

Sinds 7 oktober is het antisemitisme in Duitsland explosief gestegen. Volgens een rapport van de RIAS -organisatie vindt er in Duitsland elk uur een antisemitisch incident plaats. De meeste incidenten vinden plaats in de hoofdstad. "De situatie is verergerd", zegt rabbijn Ronis. "Mensen denken wel drie keer na over waar ze naartoe gaan. Er zijn gebieden die je beter kunt vermijden, plekken waarvan men zegt dat je er als Jood beter niet heen kunt gaan. De situatie is veel erger geworden", zegt hij. Bij de verkiezingen in september won Elif Arlf, die al eerder "de Mamdani van Berlijn" werd genoemd.

In een interview dat we afnamen met de aftredende burgemeester Kai Wagner, legt hij uit waarom hij denkt dat de situatie alleen maar zal verslechteren als de partij Die Linke erin slaagt een regering te vormen. "De linkse partij Die Linke is duidelijk antisemitisch en biedt ruimte aan mensen die een hekel hebben aan de politie. De afgelopen twee jaar hebben vijandige elementen de partij geïnfiltreerd", zegt hij.

"Ik merk steeds weer dat mensen bang zijn sinds de verkiezingen." Aldus de aftredende burgemeester van Berlijn, Kai Wagner. Foto N12News

"Ik heb keer op keer gemerkt dat mensen bang zijn sinds de verkiezingen in Berlijn, vooral politieagenten, maar ook Joodse mannen en vrouwen," onthult de aftredende burgemeester. "Het feit dat ik dit nu weer meemaak in Berlijn, dat Joden zeggen: 'Ik moet de stad verlaten', is schokkend voor me." De afgelopen drie jaar waren behoorlijk moeilijk, maar de Joden wisten tenminste dat de politici achter hen stonden. Nu komt deze partij en zegt heel duidelijk: we willen de politie-inzet verminderen en natuurlijk willen we strijden voor de vrijheid van meningsuiting van Palestijnse sympathisanten.

Hoe gevaarlijk is het eigenlijk?

Wagner: "Ik denk dat het heel gevaarlijk is, omdat het een sfeer zal creëren die we al voelen in Berlijn, in andere steden en over de hele wereld. Vrijheid van demonstratie en vrijheid van meningsuiting zijn zeer belangrijke waarden, en die wil ik ook niet schaden. Maar op plekken waar wordt opgeroepen tot het plegen van strafbare feiten, op plekken waar haat tegen Israël duidelijk aanwezig is, en op plekken waar het bestaansrecht van Israël herhaaldelijk in twijfel wordt getrokken, dáár moet de politie ingrijpen, en wel consequent."

"We hebben allemaal antisemitisme meegemaakt." Reike Strasse Synagoge in Berlijn. Foto N12News

Niet alleen in Berlijn

En als de Joden in de Duitse hoofdstad even dachten dat de oplossing simpel was, bijvoorbeeld verhuizen naar een andere stad, dan blijken in Oost-Duitsland de angstaanjagende voorspellingen nu al uit te komen, zij het vanuit het andere uiterste. In Saksen-Anhalt won de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland de verkiezingen met 44% van de stemmen – een recordaantal dat sinds de Holocaust niet meer was voorgekomen.

Over de Holocaust gesproken, dit is een kwestie die de partij al jaren probeert te verdoezelen. "Hitler en de nazi's zijn slechts een kleine vlek op meer dan duizend jaar succesvolle Duitse geschiedenis", zei partijvoorzitter Alexander Gauland in 2018. Wat eerst gepraat was, wordt nu in daden omgezet. Zo is in de stad Heidenau een voorstel van de AfD goedgekeurd om het plaatsen van gedenkstenen voor Joden die in de stad woonden en naar de vernietigingskampen werden gedeporteerd, te verbieden. Er staan ​​in totaal vijf van zulke stenen in de stad, maar vanaf nu zal de herdenking van Joden niet langer in de openbare ruimte plaatsvinden, maar op de begraafplaats in het noorden van de stad.

Het volgende doel van de partij is om de budgetten voor de herdenkingsplaatsen van de concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland te verlagen en de verplichte schoolrondleidingen op deze locaties te verminderen. Groepen niet-Joodse leerlingen bezoeken momenteel in het kader van een geschiedenisles het concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn. Wat de gids tijdens de rondleiding zegt, wordt door de AfD omschreven als "schuldverheerlijking en een belediging van de Duitse trots". En dat is precies wat ze willen veranderen, als ze de macht daartoe krijgen.

Deze kinderen brengen een halve dag door op de plek waar hun voorouders de ergste misdaden begingen, en daarom blijven ze maar vragen stellen. "In boeken zie je plaatjes en lees je teksten. Hier kun je letterlijk over de lichamen lopen," zegt Daniel Tomancev, een negendejaars leerling van de school in Brandenburg. "Je kunt hier zien wat de mensen hier hebben meegemaakt, wat ze daadwerkelijk moesten doorstaan, en je ziet welke onmenselijke methoden ze gebruikten."

"Slechts een klein vlekje." Duitse tieners bezoeken concentratiekamp. Foto N12News

"Als je in een geschiedenisles zit, leer je over deze periode met het idee dat je getoetst moet worden en goede cijfers moet halen," beaamt Oscar Muller, een andere leerling uit de klas die aan de rondleiding deelnam. "Je bent hier om dingen moreel te ervaren, om het lijden te ervaren, niet om een ​​goed cijfer te halen op school."

Het is onduidelijk hoe lang dit soort rondleidingen zullen doorgaan, want Thomas Tilschneider, die momenteel namens de AfD vicevoorzitter van het parlement in Saksen-Anhalt is, heeft al beloofd: "Zodra we aan de macht zijn, zullen we veel meer over Bismarck en veel minder over Hitler leren." Vorige maand probeerde hij de synagoge in Halle te bezoeken voor de herdenkingsdag, waar een neonazi zeven jaar geleden op Jom Kippur twee voorbijgangers vermoordde. Maar bij binnenkomst stuitte hij op een menselijke muur. "We zullen rechtsextremisten niet meer in onze synagoge toelaten," zei een dappere jongeman genaamd Ron Dekel, voorzitter van de Joodse Studentenvereniging in Duitsland, tegen hem.

"We zullen antisemitisme niet laten winnen." Ron Dekel. Foto N12News

Dekel is geboren in München, maar groeide tot zijn tiende op in Pardes Hanna. Vandaag is hij hier, vechtend tegen de strijd van de jongere generatie in Duitsland. "De avond ervoor belden we een heleboel mensen uit heel Duitsland op met de vraag of ze samen de synagoge wilden verdedigen. We waren met dertien man. We hebben daar allemaal antisemitisme meegemaakt," legt hij uit. "Een goede vriend van mij werd een jaar geleden hier in Berlijn zo hard geslagen dat hij bijna overleed. En dan komt er iemand langs die zo slecht over Joden spreekt, die hierheen komt en denkt dat hij Joden kan gebruiken om een ​​koosjer keurmerk te krijgen."

Dekel verduidelijkt: "Wat we hier in Duitsland hebben gezien, is dat Joden, vooral jonge Joden, zich niet door antisemitisme laten overwinnen." Wanneer deze boodschap in Duitsland weerklank vindt en kleine voetjes door een synagoge rennen die tijdens de Kristallnacht bijna in vlammen opging, krijgt het een compleet andere betekenis."