N12News: Met eerste alarm in de Dubai Mall werd het concept van de Golfstaten zo aan diggelen geslagen

Foto N12News

Stel je de volgende scène voor: een doorsnee maandag in een van de luxueuze winkelcentra in Riyad of Dubai. Kristallen kroonluchters hangen aan het plafond, 's werelds meest glinsterende supermerken gluren door de etalages en de centrale airconditioning zorgt voor de perfecte temperatuur terwijl de woestijn buiten brandt. Plotseling doorbreekt een hard, metaalachtig geluid, een geluid dat niemand herkent, de steriele rust. Een alarm, schrijft N12News.

Voor de Saoedische vrouw die daar staat, omringd door luxe merktassen, is het een moment van volkomen hulpeloosheid. Ze heeft nog nooit zo'n geluid gehoord. Er is geen beschutting in de buurt, het woord "Mammad" bestaat niet in haar vocabulaire, en ze weet zelfs niet wat ze nu moet doen - moet ze vluchten? Waarheen? Is dit het geluid van een technisch defect of heeft de Iraanse vijand besloten dat vandaag de dag is?

"Het is een vreselijk gevoel van kwetsbaarheid," zegt dr. Michal Yaari, onderzoeker naar de Arabische Golfstaten aan de Ben-Gurion Universiteit. "Het is niet zomaar een moment van kortstondige angst, het is een moment van desillusie. De Koeweitse, Bahreinse of Qatarese burger ontdekte plotseling dat alle concepten waarmee ze de afgelopen decennia hadden geleefd, waren ingestort.

Ze ontdekten dat ze op het meest fundamentele niveau kwetsbaar waren, dat Iran niet zomaar een verre dreiging was, maar de meest verschrikkelijke vijand waarmee ze geconfronteerd werden, en – het allerbelangrijkste – dat ze geen antwoord hadden. Zelfs niet met al het geld, en zelfs niet met de befaamde strategische paraplu van de Verenigde Staten."

Na de eerste en tweede oorlog in Iran kijken onze buurlanden niet meer op dezelfde manier naar de regio. De meest recente wapenstilstandsovereenkomst, die op Amerikaans initiatief werd ondertekend, wordt daar op vrijwel dezelfde manier gezien als in Jeruzalem: een gedeeltelijke, teleurstellende stap die de gemoederen even kalmeert, maar Iran sterker, ingegraven en veel brutaler maakt.

Foto AP

Decennialang hebben de Golfstaten volgens een vast psychologisch en economisch model gehandeld. "Vanaf 1979, vanaf de dag dat het ayatollah-regime aan de macht kwam, was het voor de vorstendommen duidelijk dat dit een totaal andere gebeurtenis was," legt Yaari uit. "Khomeini stak zijn minachting voor de Saoedische koninklijke familie niet onder stoel en banken, en het was duidelijk dat we te maken hadden met een potentiële vijand. Vanwege het duidelijke strategische voordeel van Iran kozen de Golfstaten voor een beleid van appeasement – ​​bijna regelrechte vernedering. De aanpak was: Wij zijn landen die stabiliteit nodig hebben voor de economie, investeerders en toeristen. Stabiliteit is het allerbelangrijkste voor ons, terwijl Iran precies het tegenovergestelde is. Daarom zullen we Iran sussen, zodat het geen belang heeft om ons aan te vallen."

Parallel aan de verzoening bouwden ze de tweede cirkel: de Verenigde Staten. Triljoenen dollars werden in de Amerikaanse economie en de defensie-industrie van Washington gepompt. De gedachte erachter was simpel: we zouden de meest geavanceerde wapens kopen, Amerikaanse bases huisvesten, en als Iran de grens zou durven overschrijden, zou "Oom Sam" er zijn om ons te beschermen.

"Beide dingen werkten gewoon niet tijdens de oorlog," stelt Yaari. "Het investeren van triljoenen in het leger en technologie creëerde geen vechtlust. We zagen het in 1991 toen Irak Koeweit binnenviel - de Saoedische koning besefte onmiddellijk dat zijn leger hem niet zou redden en belde zijn vader op. We zagen het in de mislukte oorlog in Jemen, waar Saoedi-Arabië ondanks al zijn glimmende wapens verloor van de Houthi's. Deze landen ontdekten dat ze hun legers niet willen, en misschien ook niet kunnen, op de proef stellen."

Foto N12News

Trumps verraad en MBS' desillusie

De meest bittere en belangrijke wending in dit verhaal vond plaats nog vóór de huidige oorlog. In 2017 besloot de jonge en ambitieuze Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (MBS) dat hij genoeg had van de kruiperige houding. Hij koos voor een proactieve en agressieve aanpak, die culmineerde in een interview met "60 Minutes", waarin hij Khamenei "de nieuwe Hitler van het Midden-Oosten" noemde. Hij wilde dat de hele wereld begreep dat dit een verschrikkelijk monster was dat onmiddellijk gestopt moest worden.

Maar de realiteit sloeg hem in 2019 hard in het gezicht. Iran viel de Saoedische olie-installaties in Abqaiq en Khurais aan – een precieze, vernederende aanval die de helft van de Saoedische olieproductie lamlegde. "Toen Bin Salman Trump, die toen als zijn beste vriend werd beschouwd, belde en om bescherming vroeg, deed Trump niets," herinnert Yaari zich.

"Op dat moment viel het symbool in Riyad: je staat er alleen voor in deze strijd. Het beleid keerde onmiddellijk terug naar een verzoenende en sussende toon. In 2022 werd een overeenkomst getekend om de betrekkingen te herstellen via Chinese bemiddeling, en tijdens de laatste oorlog zagen we een ironisch en tragisch schouwspel: Iran en Saoedi-Arabië werkten samen in hun kritiek op Israël, hoewel ze privé bittere vijanden bleven."

Tijdens de huidige oorlog bereikte de druk op de Golfstaten een hoogtepunt. Ze wilden zich niet aansluiten bij een Amerikaans-Israëlische militaire coalitie, simpelweg omdat ze bang waren voor de kosten. "Iran was nergens moe van", zegt Yaari. "Het viel luchthavens, woonwijken, hotels en zelfs de civiele kernreactor in de Verenigde Arabische Emiraten aan. Het maakte hen duidelijk dat nergens veilig is. Als ze zich de kosten van een willekeurige aanval niet kunnen veroorloven, kunnen ze zich zeker geen totale oorlog veroorloven als onderdeel van een coalitie, terwijl hun militaire bijdrage toch al marginaal is."

Nieuwe vijandenhiërarchie

Maar te midden van de hel en de angst is er ook iets nieuws ontstaan. In de Arabische wereld was het jarenlang heel gemakkelijk om twee vijanden op gelijke voet te stellen: de "Iraanse vijand" en de "zionistische vijand". De laatste oorlog heeft de waarheid aan het licht gebracht en deze rangorde veranderd.

"Plotseling rijst er in het Arabische publieke debat, niet alleen in besloten kring, een vraag: kan Israël werkelijk in dezelfde mate als Iran als vijand worden beschouwd?", analyseert Yaari. "Iran heeft ons immers overal gebombardeerd, en Israël nooit. Israël is niet van plan ons aan te vallen met ballistische raketten of drones. Integendeel, als er een land is dat ons nog kan helpen om ons te bevrijden uit de greep van Iran, dan is het Israël. Het heeft de intentie, de capaciteiten en de ervaring, en het is net als wij een slachtoffer van Iraanse aanvallen."

Dit inzicht is zelfs doorgedrongen tot verrassende plaatsen zoals Koeweit, waar banden met Israël wettelijk verboden zijn, of Libanon. "We zagen de Libanese president tegen CNN zeggen dat de burgers de zwaarste klappen van de oorlog hebben gekregen. De oorlog heeft dit standpunt versterkt. Israël zal een 'vreemdeling' en een gehate factor blijven, maar er is begrip voor het feit dat het absoluut niet te vergelijken is met Iran, en dat we nauwere banden met Israël moeten aanknopen om onszelf te kunnen verdedigen."

De parabel van het gebroken handvat en de lucifer

Waarom staat officiële normalisatie dan niet op het punt van gebeuren? Waarom wilde Saoedi-Arabië geen overeenkomsten tekenen? Yaari gebruikt een treffende en treffende parabel die ze van een Saoedische generaal hoorde.

"De generaal vertelde me een parabel over een gebroken deurklink versus een lucifer buiten een huis. Stel je een gebroken deurklink voor - dat is het Palestijnse probleem. Op een gegeven moment repareer je hem wel, maar in de tussentijd blijft het huis functioneren. Aan de andere kant, als er iemand buiten het huis staat met een lucifer en op het punt staat alles in brand te steken - dat is Iran. Je richt natuurlijk al je energie op de persoon met de lucifer."

In 2020, met de ondertekening van de Abraham-akkoorden, besloten de Golfstaten de knoop door te hakken en de kapotte hendel in de prullenbak te gooien. Ze gingen ervan uit dat ze de Palestijnen gewoon konden negeren. Maar op 7 oktober en de daaropvolgende oorlog explodeerde die hendel in ieders gezicht.

Foto Reuters

"Plotseling beseften ze dat dit probleem niet genegeerd kon worden," legt Yaari uit. "Saoedi-Arabië of de Verenigde Arabische Emiraten kunnen niet floreren zolang er een oorlog in Gaza woedt die de hele regio beïnvloedt. Ze willen een strategische relatie met Israël, maar nu zeggen ze: we kunnen niet verder zonder vooruitgang met de Palestijnen. We willen geen deel uitmaken van dit schouwspel dat zich om de paar jaar herhaalt, we willen vrede, en vrede vereist een permanente oplossing."

Het bord dat "Kans" schreeuwt.

Wanneer dr. Yaari de realiteit na de tweede oorlog in Iran onder ogen ziet, ziet ze een Amerikaanse diplomatieke catastrofe, maar ook een Israëlische kans die aan het verdwijnen is. "De Verenigde Staten zijn er niet in geslaagd hun doelen te bereiken. Iran vecht voor zijn grondgebied en zijn voortbestaan, en de Verenigde Staten zijn een morele staat die niet zomaar kan doen wat ze wil. Iran daarentegen beheerst nu bijna volledig Egypte, en de vluchtelingenstroom uit Libanon bedreigt de hele regio."

De volgende stap, zei ze, is het benutten van gedeelde belangen in landen als Libanon en Syrië. "Saoedi-Arabië wil een gerehabiliteerd Libanon om Hezbollah te verzwakken. Dat willen wij ook. Er is hier een kans ontstaan ​​om in gesprek te gaan met landen die in het verleden niet eens in aanmerking zouden zijn gekomen. Maar de vraag is hoe Israël zich zal gedragen. In 2020 werd Israël gezien als een welvarende militaire en economische macht. Vandaag de dag zien onze buren een regering die opereert in naam van een ideologie van nederzettingen – in Libanon, in Syrië, in Gaza. Dit weerhoudt hen ervan om dichter bij ons te komen."

"Soms staat er een kans voor je neus met een enorm bord dat schreeuwt: 'Ik ben een kans!', en dan interpreteren we dat simpelweg als een bedreiging," concludeert Yaari. "We kunnen dat bord groter maken, we kunnen ernaar luisteren. Het ligt aan ons."