N12News: Minister van Strategische Zaken Ron Dermer werd "Bibi's brein" genoemd – en nu wordt zijn afwezigheid extra zwaar gevoeld, schrijft Barak Ravid

Ron Dermer en Netanyahu. Foto N12News

Vijf weken na het aftreden van minister van Strategische Zaken Ron Dermer lijkt het gat in het politiek-veiligheidsnetwerk van premier Benjamin Netanyahu nog lang niet gedicht. Hoge Israëlische en Amerikaanse functionarissen gaven aan dat Dermers vertrek verwarring en onzekerheid heeft gecreëerd bij de aanpak van diverse gevoelige kwesties, met name de relatie tussen Israël en de Verenigde Staten, schrijft Barak Ravi in N12News.

Waarom is dit belangrijk?

• De afwezigheid van Dermer valt vooral op gezien de voorbereidingen voor een ontmoeting tussen Netanyahu en president Donald Trump in Mar-a-Lago over minder dan twee weken. Elf jaar lang was Dermer Netanyahu's rechterhand in het Witte Huis en verzorgde hij de voorbereidingen voor ontmoetingen met drie Amerikaanse presidenten.

• Dermer was jarenlang een van Netanyahu's naaste medewerkers. Ze waren onafscheidelijk. Dermer kreeg in de loop der jaren de bijnaam "Bibi's brein", maar hij was ook zijn rechterhand in het buitenland.

• Voor Netanyahu, die een gecentraliseerde werkstijl had, was Dermer de ideale man. Netanyahu liet Dermer de meest gevoelige politieke en veiligheidskwesties afhandelen – vaak volledig geïsoleerd van de rest van het Israëlische systeem. Naarmate de jaren vergingen, werd dit steeds duidelijker.

• Het feit dat Dermer de discrete vertrouweling van Netanyahu was, en hun jarenlange samenwerking, betekende dat elke leider, hoge functionaris of politicus ter wereld die met Dermer sprak, wist dat hij met Netanyahu sprak.

• De manier waarop Dermer door zijn gesprekspartners over de hele wereld werd gezien, stelde hem in staat belangrijke politieke stappen te zetten en diplomatieke overeenkomsten te sluiten. Momenteel beschikt geen enkele andere functionaris binnen het Israëlische systeem over een vergelijkbaar vermogen.

De meest prominente rollen die hij speelde

• Als minister van Strategische Zaken was Dermer verantwoordelijk voor de relaties met de regering-Biden en vervolgens met de regering-Trump, evenals voor de kwestie Iran en de inspanningen om een ​​vredesakkoord met Saoedi-Arabië te bevorderen.

• Maar na de aanval van 7 oktober breidde zijn rol, macht en invloed zich nog verder uit. Dermer werd verantwoordelijk voor de kwestie van de dag erna in de Gazastrook en werd benoemd tot hoofd van Israëls onderhandelingsteam voor de gijzelingsdeal.

• Hij was het belangrijkste contactpersoon met de Verenigde Arabische Emiraten en andere Arabische landen, leidde de onderhandelingen over het staakt-het-vuren met Libanon, speelde een centrale rol in de besluitvorming die leidde tot de twaalfdaagse oorlog met Iran en leidde de historische onderhandelingen met Syrië na de val van het Assad-regime.

Dermer was Netanyahu's discrete vertrouweling tot aan zijn vertrek. Foto N12News

Achter de schermen

• Toen Dermer in november zijn ontslag uit de regering aankondigde, was de algemene verwachting binnen de Israëlische regering, het Witte Huis en vele hoofdsteden wereldwijd dat hij betrokken zou blijven.

• Het idee was dat Dermer zou optreden als speciaal gezant namens Netanyahu in onderhandelingen met Syrië en Libanon en in de pogingen tot normalisering van de betrekkingen met Saoedi-Arabië. Het model moest vergelijkbaar zijn met dat van advocaat Yitzhak Molcho tussen 2009 en 2017.

• Maar de afgelopen weken lijkt dit niet het geval te zijn. Juridische problemen bij het definiëren van de rol van speciaal gezant en Dermers oprechte wens om zich zowel juridisch als feitelijk los te koppelen van het regeringswerk hebben hieraan bijgedragen.

De situatie

• Syrië: Enkele dagen na het aftreden van Dermer stond een vijfde onderhandelingsronde met de Syrische minister van Buitenlandse Zaken gepland in Rome. Een bron die bekend is met de details meldde dat de gesprekken op het laatste moment werden afgezegd, nadat duidelijk werd dat Dermer Israël niet als privépersoon kon vertegenwoordigen.

• Het vertrek van Dermer leidde niet alleen tot de opschorting van de onderhandelingen met Syrië, maar ook tot escalatie. Dermer was een remmende factor in Netanyahu's omgeving wat Syrië betreft en drong erop aan de kans te grijpen en tot een akkoord te komen. In zijn afwezigheid nam de invloed van minister van Defensie Yisrael Katz toe, die een agressievere koers ten opzichte van Syrië bepleit.

• Deze week heeft Netanyahu de Amerikaanse gezant Tom Barak, die bemiddelt tussen Syrië en Israël, laten weten dat hij binnen enkele dagen een nieuwe vertegenwoordiger namens hem zal aanstellen om de gesprekken in Dermers plaats te leiden.

• Libanon: Ter voorbereiding op het vertrek van Dermer heeft Netanyahu besloten de verantwoordelijkheid voor de Libanese kwestie over te dragen aan ambassadeur in Washington Yechiel Leiter en vicevoorzitter van de Nationale Veiligheidsraad Yossi Dreznin. Naar verwachting zullen zij deze week deelnemen aan de tweede ronde van directe onderhandelingen met vertegenwoordigers van de Libanese regering.

Zal Dermer vervangen bij de afhandeling van de Syrische kwestie. Yechiel Leiter, Israëlisch ambassadeur in de VS. Foto N12News

• Netanyahu heeft zakenman Michael Eisenberg aangesteld als zijn vertegenwoordiger voor zaken die verband houden met de uitvoering van de overeenkomst om de oorlog in de Gazastrook te beëindigen, met name met betrekking tot de onderhandelingen hierover met de regering-Trump.

• Eisenberg wordt gezien als een "Dermer-match" – hij is geëmigreerd uit de VS en is gelieerd aan de Republikeinse Partij. Eisenberg is echter niet zo ervaren als Dermer, staat niet zo dicht bij Netanyahu als hij, en wordt niet als een autoriteit in het Witte Huis beschouwd. In Dermers afwezigheid namen Trumps gezanten Jared Kushner en Steve Witkoff het initiatief om rechtstreeks met Netanyahu te spreken – soms meerdere keren per week.

• Dermer was de belangrijkste persoon met wie Netanyahu overlegde over de Iraanse kwestie. Zonder Dermer zal Netanyahu nu nog meer vertrouwen op waarnemend hoofd van de Nationale Veiligheidsraad Gil Reich en Mossad-chef Dedi Barnea. Netanyahu wil graag snel een nationaal veiligheidsadviseur aanstellen ter vervanging van Tzachi Hanegbi, die ongeveer twee maanden geleden werd ontslagen. Men hoopt dat expertise op het gebied van Iran een van de belangrijkste voorwaarden zal zijn voor de aanstelling.

• VS: Dermer was een instituut in Washington. Iedereen die zich bezighield met politiek en buitenlands beleid, zowel binnen de Republikeinse als de Democratische partij, kende hem. Zijn bewonderaars verafgoden hem, en ook zijn vijanden (en die waren er nogal wat) waardeerden hem. Naast zijn successen kende hij echter ook heel wat mislukkingen.

• De relatie die Dermer met Trump opbouwde was ongebruikelijk. De twee werkten nauw samen tijdens Trumps eerste ambtstermijn in het Witte Huis, maar hun band werd nog hechter tijdens zijn tweede. Dermer speelde een centrale rol in de verzoening tussen Netanyahu en Trump en was de eerste buitenlandse functionaris met wie de Amerikaanse president een ontmoeting had na zijn verkiezingsoverwinning.

• Er is niemand in Netanyahu's omgeving of de huidige Israëlische regering die de relaties met de VS op dezelfde manier kan beheren. Ambassadeur Leiter zal een groot deel van de relatie met de VS op zich nemen, maar hij beschikt niet over het diplomatieke gewicht, de ervaring en de contacten die Dermer had. Het gevolg hiervan is dat Netanyahu persoonlijk betrokken zal moeten raken bij steeds meer aspecten van de relatie met de VS