N12News: vertegenwoordigers van de Taliban uit Afghanistan brachten hun eerste officiële bezoek aan de Europese Unie

Foto AP

Gisteren vond in Brussel een ongebruikelijk en controversieel bezoek plaats, waarbij vertegenwoordigers van de Afghaanse Talibanbeweging achter gesloten deuren overleg voerden met functionarissen van de Europese Unie. Het doel van het gesprek was onder meer de mogelijkheid te bespreken om Afghaanse migranten vanuit Europa naar hun land terug te sturen. De bijeenkomst, die buiten de officiële EU-instellingen en op een geheime locatie plaatsvond, oogstte scherpe kritiek van mensenrechtenorganisaties, parlementsleden en EU-landen.

Volgens EU-functionarissen vond de bijeenkomst plaats op een "technisch" niveau en richtte zich op kwesties rond consulaire diensten en wat werd genoemd de "waardige terugkeer" van Afghaanse burgers naar Afghanistan. Vertegenwoordigers van de Taliban beweerden dat dit een "historische" stap was en omschreven de gesprekken als onderdeel van inspanningen om vertrouwen tussen de partijen op te bouwen.

De Afghaanse delegatie werd geleid door Abdul Qahar Balki, woordvoerder van het Taliban-ministerie van Buitenlandse Zaken, die zei dat ook stappen om de consulaire betrekkingen voor Afghanen in de EU te verbeteren en de mogelijkheid van een Afghaanse diplomatieke vertegenwoordiging te bespreken, aan bod kwamen.

De Europese Unie meldde dat vertegenwoordigers van 15 van haar 27 lidstaten aanwezig waren bij de gesprekken en zich voornamelijk richtten op manieren om de terugkeer te vergemakkelijken van migranten aan wie het recht op verblijf in Europa is ontzegd, waaronder personen die als criminelen of veiligheidsrisico's worden beschouwd. Volgens EU-gegevens hebben Afghaanse burgers sinds 2013 ongeveer een miljoen asielaanvragen ingediend, waarvan ongeveer de helft is goedgekeurd.

De stap wordt ingegeven door de toenemende druk binnen de EU om het immigratiebeleid aan te scherpen. De afgelopen jaren is er onder de lidstaten steeds meer druk ontstaan ​​om de uitzetting van afgewezen asielzoekers of personen die een misdrijf hebben gepleegd te versnellen. Volgens EU-bronnen is het terugkeerpercentage van Afghaanse migranten bijzonder laag, en slechts een klein percentage van degenen die het bevel hebben gekregen om Afghanistan te verlaten, wordt daadwerkelijk teruggestuurd.

Taliban heersen in Afghanistan. Foto N12News

Hoewel de Europese Unie de Taliban niet erkent als een officiële regeringsmacht, werd het feit dat de bijeenkomst in Brussel plaatsvond door critici gezien als een dramatisch precedent. Het is de eerste dergelijke bijeenkomst op EU-grondgebied sinds de Taliban in 2021 de macht in Afghanistan overnamen, toen de diplomatieke betrekkingen tussen beide partijen werden verbroken en de meeste landen hun ambassades in Kabul sloten.

De stap is scherp bekritiseerd door mensenrechtenorganisaties, die stellen dat samenwerking met de Taliban over de terugkeer van migranten de legitimiteit van de Europese kritiek op een regime dat strenge beperkingen oplegt, met name aan vrouwen en meisjes, zou kunnen ondermijnen. Er wordt onder meer aangevoerd dat de EU zichzelf tegenspreekt wanneer zij enerzijds mensenrechtenschendingen door de Taliban veroordeelt en anderzijds met hen overlegt over gedwongen terugkeer.

Ook politieke activisten en publieke figuren bekritiseerden de bijeenkomst. De Afghaanse Nobelprijswinnares voor de Vrede, Malala Yousafzai, zei dat ze "geschokt en verontrust" was door de banden van de EU met de Taliban en waarschuwde dat dergelijke samenwerking kon worden gezien als het trainen van een regime dat de rechten van vrouwen ernstig schendt. Europese parlementariërs noemden de stap "een rode lijn overschrijden" en "de geloofwaardigheid van de EU schaden".

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Foto Reuters

Binnen de EU zelf bestaat er onenigheid over het beleid. Sommige lidstaten, evenals de Europese Commissie, stellen dat er geen andere keuze is dan een technisch overleg met de Taliban om de terugkeer mogelijk te maken van burgers die geen recht hebben om in Europa te verblijven, met name degenen die veroordeeld zijn voor ernstige misdrijven of die een veiligheidsrisico vormen. Critici daarentegen betogen dat het bestaan ​​van deze gesprekken zou kunnen leiden tot een "sluipende normalisering" van het Afghaanse regime.

De situatie in Afghanistan zelf blijft nijpend. Het land kampt naar verluidt met een ernstige humanitaire crisis, voedseltekorten en zware economische druk, naast de terugkeer van miljoenen Afghanen uit buurlanden zoals Pakistan en Iran. Hulpverleningsorganisaties waarschuwen dat de terugkeer van migranten uit Europa de crisis verder zou kunnen verergeren.

De Europese Unie benadrukt dat het louter houden van de gesprekken geen erkenning van de Taliban inhoudt, maar dat het feit dat ze in Brussel plaatsvonden, met deelname van vertegenwoordigers van vele landen, wordt gezien als een teken van een zekere verandering in de aanpak, of op zijn minst een verzwakking van het principe van diplomatieke isolatie.

Critici van de stap waarschuwen daarentegen dat dit een nieuwe stap is in de richting van het uithollen van de positie van de Unie en het ondermijnen van haar uitgesproken principes op het gebied van mensenrechten.