Niet alleen op borstkanker, mammografieën kunnen ook het risico op hart- en vaatziekten opsporen

Verkalkingen in de borstslagaders komen voor bij meer dan 10% van de mammografieën Foto Ynet

Mammografieën, bedoeld voor de vroege opsporing van borstkanker, kunnen ook aanvullende informatie bevatten die relevant is voor het identificeren van hart- en vaatziekten: arteriële verkalkingen in de borst (BAC). Dit zijn calciumafzettingen in de wanden van de slagaders in de borst die zichtbaar zijn op standaard mammografieën en die volgens onderzoek verband houden met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, meldt Ynet.

Volgens onderzoekers van Mount Sinai in New York komen verkalkingen in de borstslagaders voor bij meer dan 10 procent van de mammografieën. De onderliggende veronderstelling van het onderzoek is dat als er verkalking aanwezig is in de borstslagaders, deze verkalking mogelijk ook aanwezig is in andere bloedvaten in het lichaam, waaronder de kransslagaders.

Het is belangrijk om BAC te onderscheiden van andere soorten borstverkalkingen. Macroverkalkingen zijn meestal goedaardig en niet geassocieerd met kanker, terwijl microverkalkingen in sommige gevallen kunnen wijzen op maligniteit. Ongeveer 50 procent van de vrouwen ontwikkelt in de loop van hun leven goedaardige borstverkalkingen. Arteriële verkalkingen zijn een aparte bevinding, die beperkt is tot de slagaders zelf.

"Sinds 2019 is er bewijs dat arteriële verkalkingen in de borst een risicofactor zijn voor hart- en vaatziekten bij vrouwen, en de laatste jaren wijst een groeiende hoeveelheid gegevens erop dat dit een significante risicofactor is", aldus dr. Oren Caspi, hoofd van de afdeling hartfalen van het Rambam Health Care Campus. "Het is echter nog niet helemaal duidelijk, hoewel de gegevens in die richting wijzen, of dit een onafhankelijke risicofactor is, los van andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten."

Dr. Arnon Makori, hoofd van de afdeling medische beeldvorming bij Assuta Medical Centers, legt uit: "Tegenwoordig zien we deze bevindingen tijdens borstbeeldvormende onderzoeken, zoals mammografie met tomosynthesetechnologie, een driedimensionale beeldvorming van de borst, zowel als screeningsonderzoek als diagnostisch onderzoek. Als onderdeel van het screeningsprogramma maken deze onderzoeken het mogelijk om verkalkingen in de borstslagaders op te sporen."

Dr. Arnon Makori. Foto Assuta Medical Centers

Volgens Makori is dit een bevinding die in een vroeg stadium kan worden vastgesteld en die kan dienen als voorspeller van cardiovasculaire aandoeningen zoals een hartinfarct of een hartaanval. "Het is een extra hulpmiddel waarmee we atherosclerose vroegtijdig kunnen opsporen via een mammografie die oorspronkelijk bedoeld was voor borstkankerdiagnose", zegt hij.

Momenteel, voegt hij eraan toe, is deze bevinding nog niet formeel opgenomen in het screeningsprogramma, maar wanneer een afwijking wordt vastgesteld, wordt deze soms wel in het rapport vermeld. "Hier ligt een enorm potentieel," zegt Makori. "Ik geloof dat kunstmatige intelligentie-software, geïntegreerd in screeningsmammografieën, in de niet al te verre toekomst in staat zal zijn om verkalkingen te identificeren, te kwantificeren en te voorspellen, en zo het risico op hart- en vaatziekten in te schatten en hartaanvallen te helpen voorkomen, met name bij een bevolkingsgroep die momenteel onvoldoende aandacht krijgt op dit gebied: vrouwen."

Hij benadrukt dat ook vrouwen hartaanvallen kunnen krijgen en dat hun symptomen soms atypisch zijn. "Dit noemen we 'opportunistische screening', een situatie waarbij een test die voor één doel wordt uitgevoerd, ook gebruikt kan worden om andere bevindingen op te sporen. Dit is een belangrijk onderdeel van screeningsprogramma's en het is belangrijk dat experts op dit gebied zich bewust zijn van het belang ervan."

Dr. Oren Caspi. Foto Rambam Medisch Centrum

Sinds 2021 voert Mount Sinai een grootschalig onderzoek uit naar de relatie tussen BAC (borstarteriële verkalking) en hartziekten. Het onderzoek omvat een diverse steekproef van 14.875 vrouwen van 40 jaar en ouder. Onderzoekers schatten dat ongeveer 12,5 procent van de vrouwen in het zorgsysteem borstarteriële verkalkingen heeft, waaronder vrouwen met een bekende hartaandoening.

In de tweede fase van het onderzoek werden 1888 vrouwen met BAC willekeurig verdeeld over twee groepen. De ene groep ontving proactief bericht over de bevinding, een uitleg over het mogelijke verband met hart- en vaatziekten en een verwijzing voor preventief cardiologisch advies. De tweede groep ontving een standaard mammografieverslag, waarbij de informatie over de verkalkingen pas zes maanden later werd verstrekt. De resultaten van het onderzoek zullen naar verwachting over ongeveer een jaar worden gepubliceerd.

Het verband tussen arteriële verkalkingen in de borst en hartziekten wordt ook ondersteund door eerdere studies. Een overzichtsartikel uit 2018 in het Journal of Cardiovascular Imaging stelde voor om mammografie te gebruiken als een mogelijk screeningsinstrument voor hartziekten. Een studie uit 2022 in Circulation: Cardiovascular Imaging vond een verband tussen arteriële verkalkingen in de borst en hartziekten bij postmenopauzale vrouwen van 60 tot 79 jaar. Een andere studie uit 2024, gepubliceerd in JACC: Advances , toonde aan dat arteriële verkalkingen in de borst een bijzonder hoge voorspellende waarde hebben voor hartziekten bij jongere vrouwen van 40 tot 59 jaar.

"In een artikel dat in JACC is gepubliceerd, werd vastgesteld dat verkalking van de borstslagaders ook een risicofactor is voor de ontwikkeling van hartfalen, en niet alleen voor hart- en vaatziekten en sterfte", voegt Caspi toe. "Dit is fysiologisch plausibel, aangezien verkalking van de slagaders soms in verband wordt gebracht met stijfheid van de hartspier, en er mogelijk ook in dit opzicht een verband bestaat, hoewel de kwestie nog steeds wetenschappelijk wordt onderzocht en het bewijs niet doorslaggevend is."

Artsen benadrukken dat BAC een mogelijke risicofactor is, geen definitieve diagnose. De precieze klinische betekenis van de mate van verkalking voor elke patiënt is nog onduidelijk en verder onderzoek is nodig om te bepalen in welke gevallen aanvullend cardiologisch onderzoek gerechtvaardigd is.

Omdat mammografie al wordt uitgevoerd bij vrouwen van 40 jaar en ouder, een leeftijdsgroep met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, stellen sommigen dat dit een kans biedt om een ​​bestaande test te gebruiken voor het vroegtijdig opsporen van cardiovasculaire problemen. Volgens experts is de grootste uitdaging het vergroten van het bewustzijn onder medisch personeel en het opstellen van duidelijke richtlijnen voor hoe te handelen wanneer een dergelijke bevinding in een mammografieverslag verschijnt.

"In principe is bekend dat arteriële verkalking, waar die ook in het lichaam voorkomt, het risico op hart- en vaatziekten vergroot", legt Caspi uit. "In dit geval gaat het om een ​​toevallige bevinding, wat we een toevallige diagnose noemen: het borstweefsel wordt onderzocht en tijdens het mammografieonderzoek wordt de aanwezigheid van arteriële verkalking vastgesteld."

Momenteel wordt deze bevinding niet standaard gerapporteerd, zelfs niet in de Verenigde Staten. "Naarmate er meer bewijs beschikbaar komt, zal de noodzaak om dit in de reguliere rapportage op te nemen toenemen", concludeert Caspi. "Omdat hart- en vaatziekten bij vrouwen vaak pas in een later stadium worden vastgesteld, kan het vroegtijdig identificeren van indicatoren vroegtijdige interventie mogelijk maken en het verloop van de hartziekte beïnvloeden. Over het algemeen worden hart- en vaatziekten en hartfalen bij vrouwen in een later stadium gediagnosticeerd dan bij mannen."