Nu Netanyahu aandringt op volledige bezetting van Gaza, vermindert IDF-leider troepen en geeft blijk van terughoudendheid wat wijst op toenemende spanning tussen Israëlische politiek en IDF leiding

Foto media

Nu de druk van de bondgenoten van premier Benjamin Netanyahu om de Gazastrook volledig te bezetten toeneemt , besloot de hoogste militaire commandant van Israël maandag om het leger te verkleinen en de last van de uitgeputte troepen te verlichten. Dit besluit werd geïnterpreteerd als een subtiele maar directe reactie op politieke dreigementen tegen zijn ambtstermijn, schrijft Yoav Zitun in Ynet.

Hoewel het Israëlische leger niet officieel heeft gereageerd op berichten dat figuren in de buurt van Netanyahu hadden gesuggereerd dat stafchef luitenant-generaal Eyal Zamir ontslagen zou kunnen worden als hij zich verzet tegen de oorlogsplannen van de regering, kondigde het leger enkele minuten voordat die berichten naar buiten kwamen aan dat het de noodtoestand tijdens de oorlog zou intrekken. Deze maatregel had de reservistendienst van reguliere soldaten met nog eens vier maanden verlengd sinds het bloedbad van 7 oktober onder leiding van Hamas.

De terugdraaiing wordt gezien als Zamirs antwoord – in daden, niet in woorden – op de groeiende politieke eisen voor de volledige bezetting van de Gazastrook, een stap die de mobilisatie van tienduizenden troepen zou vereisen. De afgelopen dagen hebben hoge functionarissen die zich aan Netanyahu hebben gelieerd publiekelijk verklaard dat "de richting volledige bezetting is" en gesuggereerd dat tegenstand van de militaire leiding reden zou kunnen zijn voor aftreden.

Zamir, die deze week naar de Verenigde Staten zou reizen om de overdrachtceremonie van CENTCOM bij te wonen, annuleerde zijn reis vanwege wat functionarissen een mislukking noemden van de staakt-het-vuren- en gijzelingsonderhandelingen.

In plaats daarvan koos Zamir ervoor de operationele opstelling van het leger terug te schroeven. Volgens het nieuwe plan zal elk regulier bataljon het equivalent van een compagnie afstoten en tientallen soldaten terugsturen naar de reserve. Deze maatregel vermindert effectief de beschikbare grondtroepen en geeft aan dat de IDF een grootschalige invasie van Gaza momenteel niet als acuut of wenselijk beschouwt.

De noodtoestand was in de eerste maanden van de oorlog breed geaccepteerd vanwege dringende operationele behoeften. Maar de afgelopen weken kreeg het hevige kritiek van families en wetgevers te midden van een toename van zelfmoorden onder actieve militairen en reservisten. Verschillende soldaten dienden een verzoekschrift in bij het Israëlische Hooggerechtshof om de verlenging nietig te verklaren.

Militaire functionarissen zeiden dat het besluit ook bevestigt wat velen in het leger geloven: dat de oorlog feitelijk voorbij is, ook al is dat niet officieel verklaard. De recente grondoperatie in Gaza, genaamd Gideons Strijdwagens, leunde zwaar op reguliere legereenheden – troepen die nu worden teruggeschroefd.

Een apart besluit van Zamir draaide ook een controversieel beleid terug dat soldaten van elite-eenheden verplichtte langer te dienen dan hun oorspronkelijke contracttermijn. "We zullen volgend jaar te maken krijgen met een nieuw personeelstekort vanwege dit besluit, dat mogelijk pas over twee jaar gedicht zal worden", aldus de IDF maandag. Ambtenaren noemden de toenemende veiligheidseisen, ongelijkheid in de dienst, burn-outs onder soldaten en "kortetermijnoplossingen" die meer kwaad dan goed deden.

"We begrijpen de mate van uitputting", aldus de IDF in een verklaring. "Na uitgebreide gesprekken met troepen van verschillende eenheden hebben we kritieke tekortkomingen in het nieuwe dienstmodel vastgesteld. De vertraging in de ontslagen veroorzaakte ernstige schade aan het reservesysteem, verstoorde de cohesie binnen de teams en ondermijnde de overgang tussen actieve en reservedienst."

Als onderdeel van de verandering krijgen commandanten vrijwillige verlengingspakketten voor hun dienstplicht, waardoor ze soldaten langere termijnen kunnen aanbieden zonder dat ze daar een verplichting toe hebben.

"De stafchef heeft deze beslissing genomen in het licht van het intense operationele tempo van de IDF op meerdere fronten in de afgelopen twee jaar", aldus de militaire woordvoerder. "Vanaf november 2025 komt er een einde aan de vertragingen bij het ontslag van alle landstrijdkrachten, waardoor onze troepen ademruimte krijgen. Deze maatregelen weerspiegelen de zorg voor hun kwaliteit van leven en rechten, en zullen de operationele effectiviteit van elite-eenheden helpen behouden en tegelijkertijd de last voor reservisten verlichten."

In de praktijk zullen de reguliere troepen van de IDF – die momenteel beperkte operaties in Gaza leiden – de komende weken krimpen, aangezien honderden of zelfs duizenden soldaten op tijd worden ontslagen. "Er zijn veel beperkingen", erkende de IDF. "We hebben het komende jaar te maken met een aanzienlijk personeelstekort. Het leger heeft zich tot nu toe op noodmaatregelen gebaseerd om deze tekorten op te vangen, maar onze bataljons zijn uitgeput en de eisen blijven toenemen. Er is een toenemend onbehagen over de manier waarop het nieuwe model meer op een professioneel leger lijkt dan op een volksleger."

Zamir zal het Veiligheidskabinet naar verwachting, vandaag, dinsdag, informeren over de mogelijke kosten van een hernieuwde grondcampagne. Een dergelijke operatie zou de inzet van tienduizenden soldaten – veelal uit de reserve – in Hamas-bolwerken in het westen van Gaza-Stad inhouden, waar het leger al bijna een jaar niet meer heeft geopereerd. De operatie zou ook gericht zijn op Hamas-bataljons die onaangeroerd zijn gebleven door de aanwezigheid van gijzelaars, en zou een opmars omvatten naar al-Mawasi, waar onlangs de hoge Hamas-commandant Mohammed Deif werd gedood en dat nog steeds een toevluchtsoord is voor honderdduizenden ontheemde Palestijnen.

Het leger heeft gewaarschuwd dat uitbreiding van de grondoperaties de gijzelaars in gevaar zou kunnen brengen en de rust elders in de regio zou kunnen verstoren. Netanyahu heeft, onder druk van rechtse ministers, een kabinetsstemming over de volgende fase van de oorlog uitgesteld vanwege gemelde verdeeldheid binnen de militaire echelons.

Hoewel er geen officiële verklaring is afgegeven, suggereren Zamirs acties dat het leger zich voorbereidt op verdere politieke spanningen. Tegelijkertijd signaleert het zijn eigen rode lijnen.