Onderzoek team van archeologen: De Romeinse wegen strekten zich veel verder uit dan voorheen werd gedacht

De Decumanus Maximusstraat en de omliggende zuilengalerij vormden het einde van de Boog van Trajanus. Foto via Times of Israel.

Zoals het gezegde luidt: alle wegen leidden ooit naar Rome. En die wegen waren 50 procent langer dan voorheen werd gedacht, zo blijkt uit een nieuwe digitale atlas die donderdag is gepubliceerd, aldus AP News en Times of Israel.

De laatste grote atlas van het oude Romeinse wegennet werd 25 jaar geleden gepubliceerd. Sindsdien hebben technologische vooruitgang en andere nieuw toegankelijke bronnen de mogelijkheden van onderzoekers om oude wegen te lokaliseren aanzienlijk vergroot.

Vijf jaar lang heeft een team van archeologen historische documenten, oude dagboeken, locaties van mijlpalen en andere archiefgegevens doorzocht. Vervolgens zochten wetenschappers naar aanwijzingen in satellietbeelden en luchtfoto's, waaronder recent gedigitaliseerde foto's die vanuit vliegtuigen tijdens de Tweede Wereldoorlog waren genomen.

Wanneer oude verslagen wezen op verdwenen wegen in een bepaald gebied, analyseerden onderzoekers het terrein van bovenaf om subtiele sporen te vinden. Denk aan vage verschillen in vegetatie, variaties in de bodem of hoogteverschillen, maar ook aan sporen van oude bouwkunde zoals verhoogde heuvels of afgehakte hellingen. Deze sporen onthulden waar ooit Romeinse paden liepen.

"Het wordt een enorm spel van het verbinden van de punten op continentale schaal", aldus Tom Brughmans, archeoloog en medeauteur van de  studie gepubliceerd in Scientific Data.

De gegevens en een interactieve digitale kaart zijn ook online beschikbaar voor wetenschappers, geschiedenisdocenten en iedereen die geïnteresseerd is in de oude Romeinse geschiedenis.

Oude Romeinse weg en ruïnes met bomen en een bewolkte lucht in Ostia Antica. Foto via AP en ToI

Eerder onderzoek richtte zich op ‘de snelwegen van het Romeinse Rijk’ – de grote verkeersaders die het vaakst worden genoemd in bekende historische verslagen, aldus Brughmans.

De bijgewerkte kaart vult meer obscure details in over "secundaire wegen, zoals landweggetjes die villa's en boerderijen met elkaar verbonden" en andere locaties, aldus Brughmans, die werkt aan de Universiteit van Aarhus in Denemarken.

Onderzoekers berekenden eerder dat de Romeinse wegen een totale lengte hadden van ongeveer 188.555 kilometer. Het nieuwe onderzoek toont aan dat er bijna 300.000 kilometer aan wegen over het hele Romeinse Rijk liep, waardoor reizen van Spanje naar Syrië mogelijk waren.

Het onderzoek heeft de kennis van archeologen over oude wegen in Noord-Afrika, de vlakten van Frankrijk en op het Griekse schiereiland Peloponnesos aanzienlijk vergroot.

"Dit zal van fundamenteel belang zijn voor veel ander onderzoek", aldus archeoloog Benjamin Ducke van het Duitse Archeologische Instituut in Berlijn, die niet bij het project betrokken was.

Maar er is één kanttekening, zei hij, en dat is dat het nog steeds niet duidelijk is of alle wegen ooit tegelijkertijd open en in gebruik waren.

Een straat in Pompeii met de voetgangersstapstenen. Foto AP en ToI

Door de oude routes te visualiseren die Romeinse boeren, soldaten, diplomaten en andere reizigers namen, krijgen we meer inzicht in de belangrijkste historische trends die afhankelijk waren van de verplaatsing van mensen in de Romeinse tijd, aldus Brughmans. Denk hierbij aan de opkomst van het christendom in de regio en de verspreiding van oude uitbraken.

"De Romeinen hebben een enorme indruk achtergelaten met dit wegennetwerk", dat de blauwdruk vormde voor veel wegen die vandaag de dag nog steeds worden gebruikt, aldus medeauteur van de studie en archeoloog Adam Pažout van de Autonome Universiteit van Barcelona.

De Romeinse ingenieurskunst bij de aanleg en het onderhoud van wegen – waaronder boogbruggen van steen en tunnels door heuvels – heeft nog steeds invloed op de geografie en economie van het Middellandse Zeegebied en daarbuiten, zei hij.