Reichman Universiteit: Uit onderzoek blijkt dat de opvatting dat Joden 'machtig' zijn, antisemitisme aan zowel de rechter- als de linkerflank aanwakkert

Anti-Israëlische demonstranten in Australië. Foto Reuters

Een nieuwe internationale studie onder leiding van onderzoekers van de Reichman Universiteit suggereert dat de perceptie van Joden als een "machtige" groep antisemitisme aanwakkert, zowel aan de rechter- als aan de linkerzijde van het politieke spectrum, staat in het persbericht.

Volgens de onderzoekers is hedendaags antisemitisme niet langer beperkt tot de marges van extreemrechts. Het is ook aanwezig in liberale en progressieve kringen, waaronder op universiteitscampussen, in culturele instellingen en in het publieke debat. Deze trend is volgens hen versterkt sinds de terreuraanslag van 7 oktober, uitgevoerd door Hamas-terroristen.

Dr. Brit Hadar van de Baruch Ivcher School voor Psychologie aan de Reichman Universiteit, die het onderzoek leidde, zei dat de belangrijkste factor de perceptie is van Joden als sterk of invloedrijk.

"We zagen dat bijna alle antisemitische opvattingen gebaseerd zijn op het idee dat Joden machtig zijn," zei ze. "Daarom onderzochten we hoe die perceptie, van Joden als sterk, het gevoel van dreiging beïnvloedt vanuit beide uiteinden van het politieke spectrum."

Om het fenomeen te verklaren, stellen de onderzoekers wat zij het 'model van dubbele dreiging' noemen voor. Volgens dit model activeert hetzelfde beeld van Joodse macht verschillende soorten waargenomen dreiging, afhankelijk van iemands ideologische oriëntatie.

Aan de rechterkant van het politieke spectrum vertaalt deze perceptie zich in een bedreiging voor de dominantie en hiërarchie van de groep, waarbij Joden worden afgeschilderd als een overname of controle over de hulpbronnen.

Aan de linkerkant van het politieke spectrum is de bedreiging gericht tegen waarden als gelijkheid en rechtvaardigheid, waarbij Joden worden gezien als symbolen van macht en privileges die egalitaire idealen ondermijnen. In beide gevallen, zo stellen de onderzoekers, is het het gevoel van bedreiging dat de vijandigheid aanwakkert.

Pro-Palestijnen trappen op de Israëlische vlag in New York op 7 oktober 2025. Foto AFP

Hadar omschreef de dynamiek als paradoxaal. "Van links wordt over het algemeen verwacht dat ze de zwakkeren verdedigen of onmenselijke daden veroordelen," zei ze. "Maar als het om Joden gaat, zien we antisemitisme opduiken op plekken waar we liberale waarden zouden verwachten."

Het onderzoek werd uitgevoerd door Hadar in samenwerking met Dr. Nir Halevy van Stanford University, Dr. Taya Cohen van Carnegie Mellon University, Prof. Evan Apfelbaum van Boston University en Lauren Chan van Stanford University.

De onderzoekers concluderen dat pogingen om antisemitisme te bestrijden die zich uitsluitend richten op het ontkrachten van stereotypen en complottheorieën de kern van het probleem missen.

Omdat antisemitisme gebaseerd is op verschillende waargenomen bedreigingen voor verschillende doelgroepen, stellen zij, moeten effectieve reacties ook het onderliggende bedreigingsmechanisme aanpakken en de boodschap daarop afstemmen.

Als eerdere initiatieven zich voornamelijk richtten op rechts of links, of zich concentreerden op het corrigeren van misinformatie zonder de emotionele en identiteitsgebonden componenten van de dreiging aan te pakken, suggereert het onderzoek dat dit mogelijk hun beperkte impact kan verklaren.

"Een effectieve confrontatie met antisemitisme kan niet alleen op feitelijke discussie berusten," aldus Hadar. "Voor velen is dit een identiteitskwestie met een zware morele lading."

Ze voegde eraan toe dat de boodschap moet worden aangepast aan het publiek. Bij een gesprek met iemand aan de rechterkant die hiërarchische structuren steunt, zei ze, is het belangrijk te benadrukken dat Joden geen homogene, georganiseerde entiteit vormen, maar een diverse groep individuen met uiteenlopende opvattingen en achtergronden, waardoor de perceptie van een concurrerende collectieve dreiging wordt verminderd.

Bij een gesprek met iemand van links is het volgens haar belangrijk om Joden niet af te schilderen als een symbool van privilege, maar juist de diversiteit binnen Joodse gemeenschappen te benadrukken wat betreft klasse, afkomst en politieke identiteit, om zo generalisaties te voorkomen.