REUTERS: Hoe Iran zijn drukcampagne uitbreidt om de VS tot concessies te dwingen

Een spandoek met een foto van de Amerikaanse president Donald Trump naast een Iraans raketsysteem op het Azadi-plein in Teheran, Iran, 30 juli 2026. Foto Reuters

Iran gokt erop dat het Washington kan overleven door de handelsroutes, scheepvaartroutes en energie-infrastructuur van het Midden-Oosten te gebruiken als drukpunten die de kosten van een confrontatie gestaag verhogen, aldus functionarissen en analisten uit de Golfregio.

In plaats van een beslissende militaire overwinning na te streven, volgt Teheran een strategie van gecontroleerde escalatie, gericht op het verbreden van het conflict zonder een grootschalige oorlog te ontketenen.

Het doel, zo stellen ze, is om de Verenigde Staten en hun bondgenoten ervan te overtuigen dat het beheersen van de crisis duurder is dan het tegemoetkomen aan de eisen van Iran met betrekking tot de Straat van Hormuz.

De boodschap vanuit Teheran is dat, tenzij Washington een nieuwe status quo accepteert die Iran een grotere rol in Hormuz geeft, het conflict zich buiten de Golfregio zou kunnen uitbreiden.

Door meerdere strategische maritieme knelpunten en energiebronnen op het spel te zetten, is Iran ervan overtuigd dat het zijn onderhandelingspositie in toekomstige gesprekken kan versterken.

"Iran heeft vanaf het begin geprobeerd de Verenigde Staten te overtreffen door zijn escalatiemogelijkheden steeds verder uit te breiden, zodat het elke week iets nieuws kan inzetten: een nieuwe geografische locatie, een nieuw type wapen, een nieuw type doelwit," vertelde Michael Knights van het Washington Institute aan Reuters.

"Hun grootste voordeel is niet dat ze Amerika of Israël kunnen schaden," voegde Knights eraan toe. "Hun grootste voordeel is dat ze de regionale staten en de wereldeconomie kunnen schaden."

UITBREIDING VAN BEDREIGINGEN BUITEN HORMUZ

Nu Teheran heeft laten zien dat het in staat is het scheepvaartverkeer door Hormuz te verstoren, waar voor de oorlog ongeveer een vijfde van het wereldwijde olieverbruik doorheen stroomde, heeft het land duidelijk gemaakt dat geen enkel maritiem knelpunt veilig is.

De bedreigingen voor de Rode Zee en de Saoedische energie-infrastructuur wijzen op een bredere poging om de kosten voor de bescherming van de wereldhandel te verhogen en tegelijkertijd de tolerantie van Washington voor verstoringen op de proef te stellen.

De aanpak van Iran weerspiegelt wat een bron in de Golfregio omschreef als de overtuiging onder commandanten van de Revolutionaire Garde dat "ze meer kunnen krijgen".

Zij zien een kans in wat zij beschouwen als de terughoudendheid van president Donald Trump om zich, in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november, opnieuw diep te laten meeslepen in een conflict in het Midden-Oosten.

"De Iraniërs geloven dat hij uiteindelijk zal toegeven als hij de oorlog uitbreidt en de druk opvoert," aldus de bron in de Golfregio. "Trump denkt dat hij de Iraniërs hard kan raken en ze zo aan de onderhandelingstafel kan krijgen, maar ze zullen niet zwichten."

ESCALEREN OM TOEGEVINGEN AF TE DWINGEN

Die berekening vormt de basis van Teherans onderhandelingsstrategie.

Trump zei dat de gesprekken met Iran maandag zouden plaatsvinden, nadat hij eerder had verklaard een dreigende aanval te hebben afgeblazen in de hoop een akkoord te bereiken over de heropening van de Straat van Hormuz. Teheran liet echter weten dat er momenteel geen gesprekken met de Verenigde Staten gaande zijn.

Een hoge Iraanse bron zei dat de Iraanse leiding tot de conclusie is gekomen dat eerdere pogingen tot flexibiliteit alleen maar tot grotere druk vanuit Washington hebben geleid, wat de opvatting versterkt dat er eerst onderhandelingsmacht moet worden opgebouwd voordat er zinvolle onderhandelingen kunnen beginnen.

Volgens de bron interpreteert Trump, volgens Teheran, concessies als zwakte en reageert hij alleen op druk.

Michael Singh, senior fellow bij het Washington Institute, zei dat Teheran gelooft dat het nog steeds het initiatief in handen heeft, mede omdat de regering-Trump onzeker lijkt over hoe ver ze bereid is te gaan op militair gebied.

"De Iraniërs proberen hun voordeel uit te buiten," voegde hij eraan toe. "Ze zijn geïnteresseerd in het vestigen van soevereiniteit over de zeestraat en het uitoefenen van selectieve controle over de waterweg."

Alan Eyre, een voormalig Amerikaans diplomaat en Iran-expert, zei dat Teheran een afschrikkingsstrategie nastreeft die erop gericht is Washington te dwingen de blokkade op te heffen en de militaire aanvallen te staken. "Ze willen niet dat de VS het tempo van de gebeurtenissen bepalen," zei hij.

De kern van het conflict draait om het toekomstige beheer van de Hormuz-rivier. Volgens regionale bronnen heeft Oman Iran een door de Golfstaten gesteund voorstel voorgelegd voor het beheer van de waterweg, inclusief vrijwillige gebruikersheffingen.

Teheran streeft echter naar administratieve zeggenschap over de zeestraat en de mogelijkheid om heffingen op schepen te leggen. Washington heeft dergelijke heffingen afgewezen en erop aangedrongen dat de zeestraat van Hormuz een internationale waterweg blijft, vrij van Iraanse controle.

DE UITHOUDINGSSTRATEGIE

De Iraanse campagne heeft een gevolg gehad dat de logica van haar strategie weerspiegelt. Nu de dreigingen zich buiten Hormuz hebben uitgebreid, richten regionale en westerse mogendheden zich steeds meer op de bescherming van handelsroutes en energie-infrastructuur in plaats van de druk op Iran op te voeren.

De opkomende maritieme coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië is een voorbeeld van die verschuiving. Bronnen in de Golfregio beschrijven het als een defensief kader dat zich richt op het begeleiden van commerciële schepen, het delen van inlichtingen en het beschermen van scheepvaartroutes, in plaats van een directe confrontatie met Iran.

Knights vergelijkt de inspanning met de Europese Aspides-missie in de Rode Zee, die was opgezet om het handelsverkeer te beschermen in plaats van het militaire evenwicht te veranderen.

Voor Teheran is die dynamiek een maatstaf voor succes. Hoewel Iran de militaire macht van de VS niet direct kan evenaren, kan het land wel degelijk kosten opleggen door regeringen en marines in een defensieve houding te dwingen.

Elke nieuwe dreiging, of het nu in Hormuz, bij Bab al-Mandeb – de verbinding tussen de Rode Zee en de Golf van Aden – of elders is, verhoogt de benodigde middelen om de wereldhandel gaande te houden.

In essentie is het een strijd om uithoudingsvermogen. Iraanse leiders lijken te geloven dat ze economische druk langer kunnen verdragen dan een door de VS geleide coalitie de voortdurende verstoring van de wereldhandel en de energiemarkten kan tolereren.

De strategie heeft ook een diplomatiek doel. Door aan te tonen dat het de crisis indien nodig kan uitbreiden, hoopt Teheran de voorwaarden van eventuele onderhandelingen te beïnvloeden.

"Als er onderhandelingen komen, zullen ze de voorwaarden bepalen," aldus Ray Takeyh van de Council on Foreign Relations en voormalig adviseur Iran bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. "Beide partijen beantwoorden de escalatie met escalatie."

Toch lijkt geen van beide partijen bereid toe te geven. Terwijl Washington en Teheran elkaars vastberadenheid blijven testen, blijft het risico bestaan ​​dat een strategie die is ontworpen om de onderhandelingspositie te maximaliseren, kan escaleren tot een conflict dat geen van beide volledig onder controle kan krijgen.