REUTERS: Israël en Iran lanceren meer aanvallen nu de crisis verergert en de energiecrisis escaleert

De staartvin van een grote Iraanse raket steekt uit een veld in noord Israel. Foto Reuters

Israël en Iran hebben vrijdag opnieuw aanvallen op elkaar uitgevoerd, een dag nadat Teheran een Israëlische olieraffinaderij had aangevallen en nadat de Amerikaanse president Donald Trump Israël had gewaarschuwd voor verdere aanvallen op een Iraans gasveld voor de kust dat het deelt met Qatar, meldt Reuters.

Israël heeft Teheran aangevallen en daarbij de "infrastructuur van het Iraanse terreurregime" als doelwit genomen, aldus het leger in een korte verklaring zonder verdere details. Iran vuurde een rakettenregen af ​​op Israël, aldus het Israëlische leger, waardoor de luchtalarmen in Tel Aviv afgingen en explosies van onderscheppingsraketten door de stad galmden.

De oorlog tegen Iran heeft duizenden levens geëist, voornamelijk in Iran en Libanon, is overgeslagen naar het Midden-Oosten en heeft de wereldeconomie getroffen sinds de VS en Israël op 28 februari hun gezamenlijke aanval lanceerden.

De Verenigde Arabische Emiraten meldden vrijdagochtend ook een "raketdreiging", terwijl moslims begonnen met de viering van Eid al-Fitr, het feest dat het einde van de heilige maand Ramadan markeert. Koeweit meldde dat een olieraffinaderij in de Golfstaat was getroffen door een droneaanval.

De meeste grote energiecentrales van Iran, evenals belangrijke bezittingen in naburige landen, zijn doelwit geweest. Foto Reuters

ENERGIECRISIS ESCALEERT

De recente aanvallen volgen op dagenlange Iraanse aanvallen op regionale energie-infrastructuur, die de wereldmarkten in beroering hebben gebracht.

De energieprijzen stegen donderdag nadat Iran reageerde op een Israëlische aanval op een belangrijk gasveld door de industriestad Ras Laffan in Qatar te treffen. In deze stad wordt ongeveer een vijfde van 's werelds vloeibaar aardgas verwerkt, waardoor schade is ontstaan ​​die jaren zal duren om te herstellen.

De belangrijkste haven van Saoedi-Arabië aan de Rode Zee, waar het land een deel van zijn export naartoe kon omleiden om de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran te omzeilen, werd donderdag ook aangevallen.

De olieprijzen daalden vrijdag, nadat westerse landen en Japan aanboden te helpen bij het garanderen van een veilige doorgang voor schepen door de zeestraat – normaal gesproken de doorgang voor een vijfde van de wereldwijde olievoorraden – en de VS plannen aankondigden om de olieproductie te verhogen.

De aanvallen op regionale energie-installaties onderstreepten het aanhoudende vermogen van Iran om een ​​hoge prijs te eisen voor de Amerikaans-Israëlische campagne, en de beperkingen van de luchtverdediging bij de bescherming van de meest waardevolle en strategische energiebronnen in de Golfregio.

Trump, die politiek kwetsbaar is voor stijgende brandstofprijzen onder zijn kerngroep kiezers in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november, heeft fel uitgehaald naar bondgenoten die terughoudend hebben gereageerd op zijn eisen om te helpen de zeestraat te beveiligen.

Hij zei dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de aanval op de energie-infrastructuur niet zou herhalen. "Ik heb hem gezegd: 'Doe dat niet', en hij zal het niet doen," vertelde Trump donderdag aan journalisten in het Oval Office.

Netanyahu zei later dat Israël op eigen houtje het gasveld South Pars in Iran had gebombardeerd.

Iran wordt "gedecimeerd" en heeft niet langer de capaciteit om uranium te verrijken of ballistische raketten te maken, maar een revolutie in het land zou een "grondcomponent" vereisen, zei hij, zonder verdere toelichting.

Sommige analisten zeggen dat de oorlog de positie van Netanyahu heeft versterkt en de politieke kaart van Israël in zijn voordeel heeft hertekend, terwijl het voor Trump juist het tegenovergestelde effect heeft gehad: hij zit gevangen in een conflict zonder duidelijke uitweg, zijn Arabische bondgenoten in de Golfregio worden blootgesteld aan steeds grotere risico's en het economische verhaal dat zijn herverkiezing mogelijk maakte, wordt ondermijnd.

Donderdag trof een Iraanse raket een olieraffinaderij in de Israëlische havenstad Haifa, wat leidde tot een korte stroomstoring in delen van het land, maar geen noemenswaardige schade, aldus het Israëlische ministerie van Energie.

Olie-raffinarderij Haifa. Foto Reuters.

De eerste aanvallen van de oorlog, waarbij de opperste leider van Iran en andere hoge functionarissen om het leven kwamen, vonden plaats terwijl Washington en Teheran in gesprek waren over het Iraanse nucleaire programma.

Nu er geen einde aan het conflict in zicht is en de dreiging van een wereldwijde olieschok met de dag toeneemt, hebben Groot-Brittannië, Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland en Japan een gezamenlijke verklaring uitgegeven waarin zij hun "bereidheid uitspreken om bij te dragen aan passende inspanningen om een ​​veilige doorgang door de Straat te garanderen".

Ze beloofden ook "andere stappen om de energiemarkten te stabiliseren, waaronder samenwerking met bepaalde producerende landen om de productie te verhogen".

Er waren weinig aanwijzingen voor onmiddellijke actie. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz herhaalde dat elke bijdrage aan de beveiliging van de zeestraat pas zou komen nadat de vijandelijkheden waren beëindigd, terwijl de Franse president Emmanuel Macron zei dat het verdedigen van het internationaal recht en het bevorderen van de-escalatie "het beste is wat we kunnen doen".

"Ik heb hier niemand (andere EU-leiders) horen zeggen dat ze bereid zijn om in dit conflict te stappen – integendeel," zei Macron na een Europese top in Brussel.

De weerstand van belangrijke Amerikaanse bondgenoten tegen deelname aan de oorlog weerspiegelt de scepsis ten aanzien van een conflict dat Europese leiders naar eigen zeggen niet hebben gezocht, dat onduidelijke doelstellingen heeft en waarover ze weinig controle hebben.

EEN NIEUWE FASE IN DE OORLOG

De Israëlische bombardering van het Iraanse gasveld South Pars, waarvan Trump zei dat de VS er niets van wisten, wijst op lacunes in de coördinatie van strategie en oorlogsdoelen tussen de belangrijkste protagonisten.

De verwarring rond de aanval werd nog vergroot doordat drie Israëlische functionarissen zeiden dat de operatie in overleg met de Verenigde Staten had plaatsgevonden, maar dat een herhaling onwaarschijnlijk was.

De Amerikaanse directeur van de nationale inlichtingendienst, Tulsi Gabbard, vertelde de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden dat de doelen van Washington en Israël verschilden: "De Israëlische regering heeft zich gericht op het uitschakelen van de Iraanse leiding. De president zei dat zijn doelstellingen zijn om het vermogen van Iran om ballistische raketten te lanceren, hun vermogen om ballistische raketten te produceren en hun marine te vernietigen."

Het Iraanse leger verklaarde dat de aanvallen op de Iraanse energie-infrastructuur hadden geleid tot "een nieuwe fase in de oorlog", waarin het energiefaciliteiten had aangevallen die banden hadden met de Verenigde Staten.

"Als er opnieuw aanvallen (op Iraanse energiecentrales) plaatsvinden, zullen verdere aanvallen op uw energie-infrastructuur en die van uw bondgenoten niet stoppen totdat deze volledig is vernietigd," aldus de Iraanse militaire woordvoerder Ebrahim Zolfaqari, volgens de staatsmedia.

Een woordvoerder van de Iraanse Revolutionaire Garde zei dat de raketproductie zelfs in oorlogstijd doorgaat en voegde eraan toe dat de Iraanse raketindustrie dit jaar op een hoog niveau presteert en dat er geen zorgen zijn over de productie of de voorraden.

De CEO van QatarEnergy vertelde Reuters dat de Iraanse aanvallen een zesde van de Qatarese LNG-exportcapaciteit, ter waarde van 20 miljard dollar per jaar, hadden lamgelegd. Hierdoor heeft het bedrijf overmacht afgekondigd voor de export en reparatiewerkzaamheden uitgevoerd die drie tot vijf jaar zullen duren.