REUTERS: Israël ziet een toename van PTSS en zelfmoord onder militairen nu de oorlog voortduurt

Een voormalig soldaat die wordt behandeld voor PTSS in de Psychedelische Onderzoekskliniek voor Gevechtsveteranen in het Emek Medisch Centrum, omhelst zijn hulphond in Afula, Israël, Foto Reuters

Israël kampt met een dramatische toename van posttraumatische stressstoornis en zelfmoord onder zijn troepen na de twee jaar durende aanval op Gaza , die werd uitgelokt door de Hamas-aanval op Zuid-Israël op 7 oktober 2023.

Recente rapporten van het ministerie van Defensie en van zorgverleners hebben de psychische crisis binnen het leger gedetailleerd beschreven. Deze crisis komt op een moment dat de gevechten in Gaza en Libanon aanhouden en de spanningen met Iran oplopen.

De oorlog in Gaza escaleerde snel door grensoverschrijdende gevechten tussen Israël en Hezbollah in Libanon, waarbij honderdduizenden soldaten en reservisten aan beide fronten werden ingezet in een van de hevigste gevechten in de geschiedenis van het land.

Volgens functionarissen uit Gaza en Libanon hebben Israëlische troepen meer dan 71.000 Palestijnen in Gaza en 4.400 in Zuid-Libanon gedood, en Israël zegt dat sinds 7 oktober meer dan 1.100 militairen zijn omgekomen.

De oorlog heeft grote delen van Gaza verwoest en de 2 miljoen inwoners hebben vrijwel geen toegang tot behoorlijke huisvesting, voedsel of medische zorg.

Palestijnse specialisten in de geestelijke gezondheidszorg hebben gezegd dat de inwoners van Gaza lijden onder een "vulkaan" van psychisch trauma , waarbij grote aantallen mensen nu behandeling zoeken en kinderen symptomen vertonen zoals nachtmerries en concentratieproblemen.

Uit Israëlische studies blijkt dat de oorlog een zware tol heeft geëist van de geestelijke gezondheid van soldaten die Israëls oorlogsdoelen nastreven: het uitschakelen van Hamas in Gaza, het bevrijden van gijzelaars en het ontwapenen van Hezbollah.

Ook sommige soldaten die werden aangevallen toen Hamas hun militaire bases op 7 oktober binnenviel, hebben het moeilijk.

Het Israëlische ministerie van Defensie meldt een stijging van bijna 40% in het aantal gevallen van PTSS onder soldaten sinds september 2023 en voorspelt een stijging van 180% in 2028. Van de 22.300 militairen die behandeld worden voor oorlogswonden, lijdt 60% aan posttraumatische stressstoornis, aldus het ministerie.

Het heeft de gezondheidszorg voor mensen met psychische problemen uitgebreid, het budget verhoogd en meldde een toename van ongeveer 50% in het gebruik van alternatieve behandelingen.

Maccabi, de op één na grootste zorgverlener van het land, meldde in haar jaarverslag van 2025 dat 39% van het Israëlische militaire personeel dat onder hun zorg viel, psychische hulp had gezocht, terwijl 26% haar zorgen over depressie had geuit.

Verschillende Israëlische organisaties, zoals de ngo HaGal Sheli, die surfen als therapie gebruikt, hebben honderden soldaten en reservisten met PTSS opgevangen. Sommige oud-soldaten hebben therapiehonden.

Ronen Sidi, een klinisch psycholoog die onderzoek naar gevechtsveteranen leidt bij het Emek Medisch Centrum in Noord-Israël, zei dat soldaten over het algemeen te maken hebben met twee verschillende soorten trauma.

Een van de bronnen sprak over "diepe ervaringen van angst" en "de angst om te sterven" tijdens hun uitzending naar Gaza en Libanon, en zelfs thuis in Israël. Velen waren getuige van de Hamas-aanval op Zuid-Israël – waarbij de militanten ook zo'n 250 gijzelaars meenamen naar Gaza – en de nasleep ervan.

Sidi zei dat de tweede bron morele schade is, oftewel de schade die iemands geweten of moreel kompas heeft opgelopen door iets wat hij of zij heeft gedaan.

"Veel beslissingen die soldaten in een fractie van een seconde nemen, zijn goede beslissingen," zei hij, "maar sommige zijn dat niet, en dan raken vrouwen en kinderen gewond of komen ze per ongeluk om het leven, en leven met het gevoel dat je onschuldige mensen hebt gedood... is een heel moeilijk gevoel en je kunt niet herstellen wat je hebt gedaan."

Een van de reservisten, Paul, een 28-jarige vader van drie, vertelde dat hij zijn baan als projectmanager bij een internationaal bedrijf moest opgeven omdat "het gefluit van de kogels" boven zijn hoofd hem bleef achtervolgen, zelfs nadat hij thuis was teruggekeerd.

Paul, die vanwege privacyoverwegingen zijn achternaam niet wilde noemen, zei dat hij in Gaza, Libanon en Syrië in gevechtsfuncties was ingezet. Hoewel de gevechten de afgelopen maanden zijn afgenomen, zegt hij dat hij constant op zijn hoede is.

"Zo leef ik elke dag," zei Paul.

Een soldaat die staatssteun zoekt voor zijn of haar geestelijke gezondheid, moet verschijnen voor een beoordelingscommissie van het ministerie van Defensie. Deze commissie bepaalt de ernst van de situatie en verleent de soldaat officiële erkenning. Dat proces kan maanden duren en kan soldaten ervan weerhouden hulp te zoeken, zeggen sommige traumadeskundigen.

Het Israëlische ministerie van Defensie zegt dat het soldaten direct enige hulp biedt zodra het evaluatieproces begint en dat deze inspanningen sinds het begin van de oorlog zijn opgevoerd.

Een Israëlische parlementaire commissie concludeerde in oktober dat 279 soldaten een zelfmoordpoging hadden gedaan in de periode van januari 2024 tot juli 2025, een forse stijging ten opzichte van voorgaande jaren. Het rapport wees uit dat gevechtssoldaten 78% van alle zelfmoordgevallen in Israël in 2024 uitmaakten.

Het risico op zelfmoord of zelfbeschadiging neemt toe als trauma onbehandeld blijft, aldus klinisch psycholoog Sidi.

"Na 7 oktober en de oorlog zijn de psychiatrische instellingen in Israël volledig overbelast, en veel mensen kunnen geen therapie krijgen of begrijpen niet eens dat de psychische nood die ze ervaren te maken heeft met wat ze hebben meegemaakt."

Voor soldaten blijft de kans op gevechten groot. Het Israëlische leger is nog steeds gestationeerd in meer dan de helft van Gaza en de gevechten zijn daar ondanks een door de VS gesteund staakt-het-vuren in oktober voortgezet, waarbij meer dan 440 Palestijnen en drie Israëlische soldaten om het leven zijn gekomen.

Israëlische troepen bezetten nog steeds delen van Zuid-Libanon, terwijl het Libanese leger doorgaat met de ontwapening van Hezbollah in het kader van een afzonderlijke, door de VS bemiddelde overeenkomst. In Syrië hebben Israëlische troepen een groter deel van het zuiden van het land bezet sinds de val van voormalig leider Bashar al-Assad.

Nu de spanningen met Iran oplopen en de VS dreigen met interventie, zou Israël zich na de twaalfdaagse oorlog van afgelopen juni opnieuw in een gewelddadige confrontatie met Teheran kunnen bevinden.