VIDEO: Waar komen de Dode Zee-rollen vandaan?

Screenshot

De European Research Council (ERC) heeft professor Mladen Popović van de Universiteit Groningen een Advanced Grant van € 2,5 miljoen toegekend voor een vijfjarig internationaal onderzoeksproject. Dit project zal een van de meest fundamentele vragen in het onderzoek naar de Dode Zee-rollen onderzoeken: waar werden de rollen geproduceerd en gekopieerd, en wat kunnen we over hun oorsprong te weten komen over centra van kennis, de cultuur van schriftgeleerden en de overdracht van kennis in het oude Judea?

Het project 'Tracing Scribes and Scrolls' brengt onderzoekers van de Universiteit van Groningen, de Israëlische Oudheidkundige Dienst en vooraanstaande laboratoria en onderzoeksinstellingen in heel Europa samen. Door geavanceerde chemische analyses, kunstmatige intelligentie, paleografie en codicologie te combineren, wil het onderzoek de geografische en culturele context reconstrueren waarin de rollen zijn ontstaan.

De Dode Zee-rollen, die onder de hoede van de Israëlische Oudheidkundige Dienst in Jeruzalem vallen, vormen een van de belangrijkste archeologische ontdekkingen van de twintigste eeuw. Ze bevatten de oudst bekende manuscripten van vele boeken van de Hebreeuwse Bijbel, samen met een opmerkelijke verzameling Joodse literaire werken uit de late periode van de Tweede Tempel. Ondanks decennia van onderzoek blijven de precieze locaties waar veel van de rollen werden vervaardigd, voorbereid en gekopieerd onbekend.

Werden ten minste enkele van de rollen in Qumran geschreven door een Joodse gemeenschap die daar in afzondering leefde? Werden andere rollen vanuit andere centra van schriftgeleerdheid in Judea, wellicht uit Jeruzalem, meegebracht en in tijden van gevaar in de grotten verborgen? Of dienden de grotten ook als bibliotheek, of als een soort oude genizah? Deze vragen vormen de kern van het nieuwe project.

https://www.youtube.com/watch?v=Fv5ESLUhHPE&t=2s

Professor Popović, een van 's werelds meest vooraanstaande experts op het gebied van de Dode Zee-rollen, zal de komende vijf jaar leiding geven aan een multidisciplinair team van historici, archeologen, materiaalkundigen, chemici en specialisten in kunstmatige intelligentie. ERC Advanced Grants behoren tot de meest prestigieuze onderzoeksbeurzen van Europa en ondersteunen internationaal erkende onderzoekers bij het uitvoeren van ambitieus en impactvol wetenschappelijk onderzoek.

In nauwe samenwerking met de Israëlische Oudheidkundige Dienst zal het team ongeveer 250 monsters uit de Dode Zee-rollencollectie van de Dienst analyseren, waaronder perkament, papyrus en inkt. Voor het eerst zullen papyri uit Egypte worden onderzocht naast papyri uit Qumran en andere vindplaatsen in de Judese woestijn, waardoor onderzoekers hun chemische kenmerken rechtstreeks kunnen vergelijken. Deze analyses zullen naar verwachting helpen bij het identificeren van de materiële "vingerafdrukken" van de rollen, het achterhalen van de herkomst van de grondstoffen, het identificeren van productiemethoden en het blootleggen van verbanden tussen verschillende centra van schrijverschap.

De chemische gegevens zullen worden verwerkt met behulp van geavanceerde kunstmatige intelligentietools die in staat zijn complexe patronen te identificeren die moeilijk te detecteren zijn met conventionele analyses. Deze resultaten zullen vervolgens worden geïntegreerd met paleografische studies van handschrift, codicologische analyses van de fysieke constructie van de rollen – inclusief de preparatie van de bladen, de kolomindeling, de marges en de hechttechnieken – evenals taalkundig en literair bewijsmateriaal.

Gezamenlijk zullen deze complementaire benaderingen onderzoekers in staat stellen een ongeëvenaard model te ontwikkelen voor het in kaart brengen van de meer dan 25.000 fragmenten van de Dode Zee-rollen die bewaard worden door de Israëlische Oudheidkundige Dienst. Het project heeft als doel individuele manuscripten en schrijvers in hun geografische en chronologische context te plaatsen en tegelijkertijd centra van schrijven, leren, literaire productie en kennisoverdracht in het oude Judea – en mogelijk daarbuiten – te identificeren.

Volgens professor Mladen Popović van de Universiteit van Groningen, hoofdonderzoeker van het project : "Dit is het grootste onderzoeksproject tot nu toe dat kunstmatige intelligentie gebruikt om de culturele context van de Dode Zee-rollen te onderzoeken. Deze manuscripten bieden een buitengewoon inzicht in de intellectuele wereld van het oude Judea. Door geavanceerde laboratoriumanalyses te combineren met de studie van oud handschrift en de opmerkelijke vooruitgang in kunstmatige intelligentie van de afgelopen jaren, kunnen we nu vragen beantwoorden die voorheen buiten ons bereik lagen: wie heeft deze manuscripten gekopieerd, waar zijn ze geproduceerd, hoe circuleerde kennis en welke rol speelden deze teksten in de samenleving van hun tijd."

Het project bouwt voort op het eerdere, door de ERC gefinancierde project van professor Popović, 'The Hands That Wrote the Bible', dat baanbrekend werk verrichtte met het gebruik van kunstmatige intelligentie om de individuele schrijvers te identificeren die verantwoordelijk waren voor het kopiëren van de Dode Zee-rollen. 'Tracing Scribes and Scrolls' breidt dit werk uit door verder te gaan dan de identificatie van de handen van de schrijvers en te onderzoeken waar de schrijvers werkten, welke materialen ze gebruikten en de bredere culturele en intellectuele netwerken waarbinnen de manuscripten werden gecreëerd en verspreid.

Dr. Ilit Cohen-Ofri van de Israëlische Oudheidkundige Dienst en een van de medewerkers aan het project, zei: "Het onderzoek zal een ongekende database creëren over de chemische samenstelling van monsters uit de Dode Zee-rollen. De Israëlische Oudheidkundige Dienst is belast met het behoud, de documentatie en het onderzoek van de Dode Zee-rollen, en we blijven aanzienlijke inspanningen leveren om het wetenschappelijk onderzoek ernaar te bevorderen.

De afgelopen jaren zijn we ons bewust geworden van de rijkdom aan informatie die kan worden teruggevonden in de materialen zelf – perkament, papyrus en inkt – die verborgen inzichten onthullen die bewaard zijn gebleven in duizenden manuscriptfragmenten die meer dan twee millennia hebben overleefd. Deelname aan een internationaal project van deze omvang stelt de Israëlische Oudheidkundige Dienst in staat om haar expertise in materiaalanalyse van artefacten in te zetten voor enkele van de belangrijkste vragen in het onderzoek naar de Dode Zee-rollen, wat zowel de wetenschappelijke gemeenschap als het bredere publiek ten goede komt."

Het project brengt teamleden en laboratoria samen van de Israëlische Oudheidkundige Dienst in Jeruzalem (dr. Ilit Cohen-Ofri), de Universiteit van Pisa (Ilaria Degano), de Universiteit van Napels Federico II (Leila Birolo) en de Universiteit van Zuid-Denemarken in Odense (Kaare Rasmussen en Frank Kjeldsen).

Aan de Universiteit van Groningen speelt dr. Maruf Dhali een centrale rol in de ontwikkeling en implementatie van de methoden voor kunstmatige intelligentie die de chemische gegevens van het project zullen integreren en patronen van herkomst en schrijverschap zullen identificeren. Het project omvat ook samenwerkingen met de Egyptische Musea in Berlijn en Turijn, evenals de KU Leuven, als onderdeel van een vergelijkende studie van papyri uit Egypte en de Judeïsche woestijn.