KAN News: Wat blijft er voor Iran over na de oorlogen? Een momentopname

Een raketsysteem staat tentoongesteld op een straat in Teheran ter gelegenheid van de Iraanse Defensieweek. Foto WANA

Acht maanden na het einde van de "Roar of Hari"-oorlog hebben Israël en de Verenigde Staten aanzienlijke vooruitgang geboekt tegen Iran, maar de kwestie van het nucleaire programma van het ayatollah-regime is nog lang niet opgelost. Terwijl Trump een nieuwe militaire confrontatie liever vermijdt, herstelt Teheran de beschadigde locaties en toont het hernieuwd zelfvertrouwen. De kloof tussen Jeruzalem en Washington wordt groter – en de grote vraag is of Israël deze keer gedwongen zal zijn om alleen op te treden.

Israël en de Verenigde Staten hebben tijdens twee campagnes tegen Iran het Iraanse kernprogramma en de raketproductiefaciliteiten getroffen. Acht maanden na het einde van de laatste campagne is de wederopbouw van de beschadigde locaties echter al in volle gang en brokkelen de behaalde resultaten van de aanvallen af.

"Het grote mysterie is of en waar het verrijkte uranium zich bevindt, en hoe lang het zal duren voordat ze een bom kunnen ontwikkelen," aldus dr. Tamar Eilam Gindin, een expert op het gebied van Iran. Ze wijst op de kloof tussen de verklaringen na de oorlog en de huidige waarschuwingen: "Eerst horen we dat we hun nucleaire capaciteiten al jaren hebben uitgeschakeld, en vervolgens horen we na minder dan een jaar dat we opnieuw in existentieel gevaar verkeren omdat ze wél over dergelijke capaciteiten beschikken."

Naast de nucleaire kwestie beschikt Iran nog steeds over aanzienlijke raketcapaciteiten. Volgens Sima Shein, een voormalig hooggeplaatst Mossad-functionaris en Iran-onderzoeker, heeft de oorlog de motivatie van Iran om kernwapens te verwerven zelfs versterkt. "Uiteindelijk is gebleken dat Iran zeer kwetsbaar is, en er zijn mensen in Iran die zeggen dat deze kernwapens een aanval op Iran zullen voorkomen," legt ze uit.

Ze waarschuwde ook voor de mogelijkheid dat de Iraniërs nieuwe faciliteiten diep onder de grond zouden aanleggen: "Als de Iraniërs op zeer slimme wijze zeer diepe locaties creëren op de berg Machosh en op andere plaatsen, is dat vanuit Israëls perspectief een veel complexere situatie."

Parallel aan het herstel van de militaire capaciteiten verandert ook de toon van de Iraanse leiding. Onder leiding van Opperste Leider Mojtaba Khamenei klinken er meer harde boodschappen over het nucleaire programma, en het weerstaan ​​van Amerikaanse eisen wordt gepresenteerd als een teken van kracht.

"Vanuit het perspectief van de Islamitische Republiek hebben ze de oorlog al gewonnen," legt dr. Elam Gindin uit. Volgens haar heerst er binnen de Iraanse leiding spanning tussen de elementen die aandringen op escalatie en degenen die het gevoel van overwinning willen uitbuiten om tot een akkoord te komen. "Er is een spanning tussen de Revolutionaire Garde, die zegt: 'Laten we agressiever optreden', en de Iraanse politieke top, die zegt: 'Laten we onderhandelen en onze successen vieren, want we hebben de oorlog gewonnen.'"

Ondanks de ernstige schade die Iran heeft geleden en de erbarmelijke economische situatie in het land, zijn de Israëlische verwachtingen van een massale straatprotesten om het regime omver te werpen niet uitgekomen. "Het omverwerpen van het regime gebeurt eens in de twee of drie jaar. We zien ze de straat op gaan met als uiteindelijk doel het regime omver te werpen", aldus dr. Elam Gindin. "De afgelopen anderhalf jaar hebben we oorlogen gehad zonder dat ze de straat op gingen, en zonder dat wij hen te hulp schoten."

Volgens haar hebben Iraanse burgers mogelijk hulp van buitenaf nodig om de onderdrukkingsmechanismen van het regime het hoofd te bieden: "Aangezien de Islamitische Republiek ook milities uit het buitenland gebruikt om burgers af te slachten, hebben de burgers waarschijnlijk ook hulp van buitenaf nodig, zodat ze over meer of minder strijdkrachten beschikken."

Naast de schade aan de Iraanse capaciteiten wijst dr. Elam Gindin op een zorgwekkende verandering in Teherans perceptie van afschrikking. "Wat we eigenlijk het meest verloren hebben, is hun angst voor oorlog. We zien nog steeds dat wanneer ze Amerikaanse doelen aanvallen, ze Israël niet aanvallen - tenzij Israël hen eerst aanvalt - maar ze zijn niet langer bang."

Israël blijft druk uitoefenen op Trump om de campagne te hervatten, maar het verlies van de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen en de wens van de Golfstaten om tot een akkoord te komen, maken een militaire optie, in ieder geval voorlopig, onwaarschijnlijk. Acht maanden na het einde van de vorige campagne staat Israël dus voor een complexe realiteit: Iran is beschadigd, maar herstelt zijn capaciteiten; het regime is intact gebleven; de nucleaire kwestie is nog niet opgelost; en de Verenigde Staten hebben geen haast om een ​​nieuwe oorlog te beginnen.

Kernreactor in Iran. Foto AP

De vraag die open blijft, is of economische druk en onderhandelingen tot een oplossing zullen leiden, of dat Israël in de toekomst zal moeten kiezen tussen het accepteren van de aanhoudende Iraanse dreiging en het nemen van verdere militaire maatregelen – wellicht zelfs zonder Amerikaanse steun.

De kloof tussen IDsraël en de VS: een nucleaire deal of een regimeverandering?

Een van de belangrijkste meningsverschillen tussen Israël en de Verenigde Staten betreft het doel van de campagne. Trump wil de nucleaire kwestie afsluiten, terwijl Netanyahu stelt dat Israël streeft naar een regimeverandering in Iran. Volgens Yaki Dayan, expert op het gebied van de betrekkingen tussen Israël en de VS en voormalig Israëlisch consul in Los Angeles, is er een logische kant aan het Israëlische standpunt: "Zolang dit verschrikkelijke regime aan de macht blijft, zal de motivatie om Israël te vernietigen niet verdwijnen. Daarom bestaat er een grote kloof tussen Israël en de Verenigde Staten."

Deze kloof roept een andere vraag op: zal Israël ervoor kiezen om militair op te treden, zelfs zonder Amerikaanse deelname? Dayan schat dat "militaire actie in de komende twee jaar, zolang Trump president is, relatief eenvoudiger zal zijn. Maar als we niet samen met de Amerikanen de strijd aangaan, is het zeer waarschijnlijk dat we in deze campagne opnieuw alleen komen te staan ​​en de nucleaire kwestie moeten aanpakken."

Foto: AP, Reuters

Aan de andere kant waarschuwde Shane nadrukkelijk tegen zo'n stap: "Ik denk dat het zelfmoord zou zijn voor Israël om een ​​onafhankelijke oorlog te beginnen zonder Amerikaanse steun, en niet alleen zonder Amerikaanse steun, maar de Amerikanen zouden er zelfs tegen kunnen zijn."

Volgens haar moet Israël de beperkingen van zijn macht ten opzichte van Iran erkennen. "Israël moet terugkeren naar zijn eigen proporties. Het is een klein land, heel sterk, maar een klein land vergeleken met Iran, dat een enorme macht is, zwaar getroffen, in een zeer moeilijke economische situatie verkeert, maar wel de capaciteit heeft om zich te herstellen en de interne veerkracht van het regime bezit."