N12News: De lastminute-zet die de verkiezingen zou kunnen beslissen

Als er een commissie was ingesteld om het politieke falen van het Blok Verandering in 2022 te onderzoeken, zou die een hoofdstuk hebben gewijd aan de campagne van de grote partijen. Vanaf het moment dat Meretz en de Arbeidspartij besloten niet samen te gaan, was Yair Lapids beslissing om ten koste van hen te proberen te groeien fataal voor zijn blok. Bijna 300.000 stemmen, 7 zetels, bleven onder de kiesdrempel.

En nu, vier jaar later, staat Gadi Eisenkot voor hetzelfde dilemma: moet hij proberen te groeien, zelfs ten koste van zijn partners? Alleen is de strategie die in 2022 de ondergang van het Blok Verandering betekende, dit keer misschien wel zijn kans. Shaul Meridor, een prominent lid van Eisenkots partij, lichtte de redenen voor de campagne toe in een opname die we deze week publiceerden. Hij zei dat een grote partij Likud-leden zou aantrekken die op zoek zijn naar een duidelijke beslissing, en dat het de partij zou helpen om "de dag erna" te regeren.

Er zijn nog twee redenen voor deze campagne:

Een van de dreigingen is intern: de dag erna zouden Naftali Bennett en Avigdor Lieberman Eisenkot van binnenuit kunnen uitdagen. Samen staan ​​ze momenteel gelijk in de peilingen met 22 zetels, tegenover 23 voor Eisenkot. Hoewel Yair Golan politiek gezien dichter bij Eisenkot staat, wil hij een invloedrijke positie innemen. Zullen ze samen het premierschap opeisen, wat Ra'am mogelijk ook zou kunnen omvatten? Lieberman is misschien wel de kleinste, maar hij is degene die het meest gedwongen zal zijn om zijn woord te breken. Bennett en Lieberman ontkennen dit ten stelligste, maar Eisenkot neemt geen risico's. Hij begrijpt dat het creëren van een kloof de legitimiteit van een dergelijke stap zou schaden, die sowieso al niet hoog is.

Maar dat is ook niet het punt – Eisenkot wil Benjamin Netanyahu hetzelfde aandoen als wat zijn blok de vorige keer met zichzelf deed: hij wil hem meeslepen in de campagne van de grote partijen, zodat hij de rechtse partijen die van partij wisselen, verzwakt. Hij beweert ook dat dit zijn kansen vergroot om als eerste een mandaat te krijgen om een ​​regering te vormen, hoewel dat mandaat zal worden gegeven aan de partij met de beste kansen en niet per se aan de grote partij. Dit is in feite een valstrik voor Netanyahu – hij wil hem in een directe concurrentiestrijd betrekken, zodat hij kan groeien ten koste van Ofer Winter, Yaron Zelicha en Yoaz Hendel.

En ze zijn niet de enigen: binnen het Netanyahu-blok zijn er nog een aantal partijen die stemmen zouden kunnen wegsnoepen – Ahi, Zwarte Kleur, Haredi Public, Noam en meer. In een scenario waarin geen van de kleine partijen wint, zou tussen de 6 en 8% van de stemmen verloren kunnen gaan – voornamelijk van rechts. Meretz en Balad hadden 6% van de stemmen. De enige die nog stemmen wegsnoept voor het veranderingsblok is Benny Gantz. Hoewel zijn achterban gemengd is, is het veranderingsblok voor de meesten van hen (zij het niet met een grote marge) de tweede prioriteit. Wanneer een verkiezing beslist wordt op basis van punten en niet door een knock-out, kan zelfs het verlies van duizenden stemmen significant zijn. Gantz zal snel een beslissing moeten nemen.

Als de campagne van de grote partij in Eisenkot slaagt en Netanyahu Winter niet tot aftreden weet te bewegen vóór de verkiezingen, zouden honderdduizenden stemmen verloren kunnen gaan – alleen dit keer van de tegenpartij. Wat Bezalel Smotrich betreft: hij lijkt momenteel zeker boven de kiesdrempel te zitten, maar het is eerder voorgekomen.

"De dag erna" en het precedentscenario

Als er op 27 oktober geen duidelijke uitslag is, kan Israël in een ongekende situatie terechtkomen. Het vormen van een regering kan lang duren. De officiële uitslag wordt pas ongeveer een week na de verkiezingen bekendgemaakt, waarna de president nog een week de tijd heeft om te beslissen aan wie hij de taak van regeringsvorming toevertrouwt. De eerste kandidaat heeft 28 dagen de tijd, met de mogelijkheid tot een verlenging van maximaal 14 dagen. Als hij daarin niet slaagt, kan de president de taak voor een periode van 28 dagen aan een andere kandidaat overdragen, of aankondigen dat hij geen mogelijkheid ziet om een ​​regering te vormen.

Foto Flash90

Kortom: als er geen duidelijk besluit komt, staan ​​we voor drie maanden van onzekerheid. De Knesset wacht echter niet af. De 26e Knesset komt naar verwachting op 10 november voor het eerst bijeen. De nieuwe Knesset hoeft niet te wachten op de vorming van een regering om aan de slag te gaan. Op die dag kan zich een buitengewone situatie voordoen: het Blok Verandering kan een meerderheid in de Knesset hebben en er toch niet in slagen een regering te vormen.

Wat betekent dit? Zodra de nieuwe Knesset bijeenkomt, kan de Knessetvoorzitter worden vervangen als er tijdens het proces 61 actieve leden zijn die hem steunen. De verkiezing van de Knessetvoorzitter is bijzonder belangrijk. Deze vindt plaats met een gewone meerderheid, maar eenmaal gekozen is zijn vervanging tijdens de zittingsperiode van de Knesset vrijwel onmogelijk. De wettelijke weg om hem wegens wangedrag uit zijn ambt te ontzetten, vereist een meerderheid van 90 Knessetleden, samen met andere voorwaarden. Daarom heeft de verkiezing van de Knessetvoorzitter aan het begin van de zittingsperiode van de Knesset een bijzondere politieke en institutionele betekenis.

Daarnaast kan een nieuwe Knesset wetgevingsprocedures in gang zetten, wetsvoorstellen indienen, commissies instellen en parlementaire toezichtsbevoegdheden uitoefenen, met inachtneming van de wet- en regelgeving. Hoewel de aftredende regering aanblijft, kan de nieuwe Knesset alvast beginnen met het vormgeven van haar eigen agenda.

De gevolgen zouden dramatisch kunnen zijn. Zo zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn om nieuwe wetgeving over de dienstplicht in te voeren, of wetgeving te initiëren die de oprichting van een staatscommissie van onderzoek naar de gebeurtenissen van 7 oktober regelt, of zelfs om de ambtstermijnen te beperken. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van kwesties waar de nieuwe Knesset zich al mee bezig zou kunnen houden voordat een nieuwe regering is beëdigd. Natuurlijk moet er een onderscheid worden gemaakt tussen het starten van wetgevingsprocedures en het voltooien ervan: zo eenvoudig is het niet, en binnen enkele weken zal een regering gevormd zijn of de Knesset ontbonden worden.

Als geen enkel blok 61 zetels behaalt, zijn de verkiezingsuitslagen slechts het begin van het verhaal. Foto N12News

Zo ontstaat een buitengewone politieke realiteit: Netanyahu blijft aan als interim-premier, maar het Blok van Verandering beheerst de Knesset en begint wetsvoorstellen te promoten die de publieke agenda kunnen veranderen. Want in Israël kun je de grootste partij zijn en geen regering vormen. Je kunt een mandaat van de president krijgen en falen. Je kunt een regering vormen zonder de steun van 61 Knessetleden. En je kunt ook de parlementaire meerderheid verliezen en toch interim-premier blijven.

Op 27 oktober kiest het publiek de volgende Knesset. Maar als geen enkele coalitie 61 zetels behaalt, zijn de verkiezingsuitslagen slechts het begin van het verhaal. Eisenkot zal moeten bewijzen dat politieke macht kan worden omgezet in een levensvatbare regering, Netanyahu zal moeten proberen de oppositie te ontmantelen als hij geen 61 zetels krijgt, en de Knesset zal het centrale strijdtoneel worden.

Op de verkiezingsavond weten we hoeveel zetels elke partij heeft behaald. Wie erin slaagt een regering te vormen, zal wellicht pas maanden later duidelijk worden.