Netanyahu ontkent conflict met IDF-chef over Iran, terwijl mysterieuze luchtaanvallen in Irak de spanningen doen oplopen, schrijft Ron Ben Yishai

De waarschuwingen van Netanyahu, de angsten van Zamir en de aanvallen op Irak die niemand heeft bevestigd. Foto: Kobi Gideon / GPO

De verhoogde militaire paraatheid die ongeveer anderhalve week geleden werd afgekondigd door de chef van de generale staf van de IDF, luitenant-generaal Eyal Zamir, werd ingegeven door de vrees voor een gevaarlijke misrekening met betrekking tot Iran . Zijn boodschap aan de Israëlische politieke leiders was duidelijk: het leger wil opruiende uitspraken en provocerende operaties vermijden die een Iraanse reactie zouden kunnen uitlokken of Teheran ervan zouden kunnen overtuigen dat een gezamenlijke aanval van de VS en Israël aanstaande is.

Een dergelijk misverstand zou Iran ertoe kunnen brengen een preventieve aanval uit te voeren, zelfs als Israël en de Verenigde Staten nog niet tot een aanval hadden besloten.

Premier Benjamin Netanyahu en minister van Defensie Israel Katz zijn echter doorgegaan met het uiten van waarschuwingen aan Teheran, wat de vrees doet ontstaan ​​dat Iraanse leiders tot de conclusie zouden kunnen komen dat een gezamenlijke Amerikaans-Israëlische operatie op handen is, mogelijk nog vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november.

De spanningen tussen de politieke en militaire leiding van Israël zijn nu openlijk aan het licht gekomen, samen met berichten over mysterieuze aanvallen op door Iran geleverd militair materieel in Irak.

De gerapporteerde confrontatie tussen Netanyahu en Zamir

Zondag berichtte Channel 12 over een ernstige confrontatie tussen Netanyahu en Zamir over een niet nader genoemde militaire operatie die verband houdt met Iran.

Volgens het rapport ontving Zamir onlangs instructies van de politieke leiding, maar verzocht hij om een ​​uitgebreide discussie alvorens deze uit te voeren. Hij vroeg ook om formele, ondertekende juridische toestemming van de politieke top voor de voorgestelde actie.

Een veiligheidsbron zei dat de operatie een snelle confrontatie met Iran zou kunnen uitlokken op een bijzonder gevoelig moment, wat mogelijk zou leiden tot precies het soort misrekening dat de IDF-chef probeert te voorkomen.

Volgens twee bronnen heerste er een uiterst gespannen sfeer tijdens een bijeenkomst die zondag plaatsvond op de luchtmachtbasis Palmachim.

Netanyahu ontkende dat er een confrontatie had plaatsgevonden.

"Er is geen conflict," vertelde hij aan Channel 14. "Iemand probeert te verdoezelen dat de stafchef zelf heeft gezegd dat Iran probeert zich met de verkiezingen te bemoeien."

De opmerkingen van de premier verwezen naar waarschuwingen van Israëlische veiligheidsfunctionarissen over mogelijke Iraanse pogingen om de Israëlische verkiezingen, die gepland staan ​​voor dinsdag, te verstoren.

De precieze aard van de militaire richtlijn die centraal staat in het gerapporteerde conflict is niet bekendgemaakt.

De mysterieuze aanslagen in Irak

Een andere ontwikkeling kan mogelijk de bredere strategische spanningen rond de militaire activiteiten van Iran en Israël verklaren.

Volgens een bericht dat zaterdag is gepubliceerd in de Saoedische krant Asharq Al-Awsat, vermoeden de Iraakse autoriteiten dat twee faciliteiten waar luchtafweersystemen van Iran voor pro-Iraanse milities waren opgeslagen, vorige week het doelwit waren van luchtaanvallen.

De wapens omvatten naar verluidt draagbare luchtdoelraketsystemen die bedoeld waren om een ​​extra verdedigingslinie te vormen in Oost-Irak.

De milities bereidden zich kennelijk voor om deze systemen te gebruiken als een voorhoede tegen gevechtsvliegtuigen en drones van de Israëlische luchtmacht in het geval van een nieuwe Israëlische aanval op Iran.

Dat zou de Israëlische luchtoperaties mogelijk bemoeilijken door luchtafweergeschut buiten Iraans grondgebied te plaatsen, langs routes die Israëlische vliegtuigen in een toekomstige operatie zouden kunnen gebruiken.

Volgens de hier gepresenteerde analyse heeft de Israëlische luchtmacht de afgelopen dagen al een aanval op dergelijke doelen uitgevoerd, mogelijk met behulp van drones of precisiewapens die vanaf een afstand werden gelanceerd.

Berichten over de vermeende operatie verschenen in een beperkt aantal Arabische media. Israël heeft de aanval echter niet officieel erkend en de Iraakse regering heeft de Israëlische betrokkenheid noch bevestigd noch ontkend.

De identiteit van de verantwoordelijken en de precieze omstandigheden van de gemelde aanvallen blijven daarom onbevestigd.

Waarom Netanyahu en Zamir de risico's anders inschatten.

Netanyahu heeft geprobeerd Saoedi-Arabië en Iraanse Koerdische groeperingen die actief zijn in Noord-Irak te steunen door middel van operaties tegen de milities die hen bedreigen.

Beide groepen zijn aangevallen door gewapende groeperingen die banden hebben met Iran, waardoor de milities niet alleen een zorgwekkende factor vormen voor Israël, maar ook voor andere regionale actoren.

Zamir is echter van mening dat Israël al genoeg heeft bereikt met eerdere operaties, waarvan sommige in samenwerking met de Amerikanen zijn uitgevoerd.

Zijn zorg is dat verdere operaties, of zelfs openbare berichten daarover, Teheran onder druk zouden kunnen zetten om te reageren.

De Iraanse leiding voelt zich wellicht genoodzaakt de Iraakse sjiitische milities die haar trouw blijven te verdedigen, met name gezien de financiële en operationele steun die deze groepen ontvangen van de Quds-eenheid van de Islamitische Revolutionaire Garde.

Iran heeft deze milities financieel ondersteund, onder meer door de Quds-brigade te financieren en zo hun personeel te betalen.

Elke Iraanse interventie ten gunste van de milities zou een anderszins beperkte confrontatie kunnen uitbreiden tot een groter conflict.

De strategie van Iran na de terugtrekking van de VS.

De regionale situatie is complexer geworden sinds de Amerikaanse troepen zich eind september volledig uit Irak hebben teruggetrokken.

Het Iraanse Revolutionaire Gardekorps probeert nu de nieuwe omstandigheden uit te buiten door Iraakse sjiitische milities in te zetten als extra verdedigingsschild voor Iran.

Dit houdt in dat er op Iraaks grondgebied luchtverdedigingscapaciteiten ontwikkeld moeten worden die een bedreiging kunnen vormen voor vliegtuigen die het Iraanse luchtruim naderen.

De milities dienen ook nog een ander strategisch doel voor Teheran: ze kunnen tegen Saoedi-Arabië opereren ter ondersteuning van de door Iran gesteunde Houthi's in Jemen.

Op deze manier worden de Iraakse milities steeds belangrijker voor de regionale militaire positie van Iran, zowel als extra verdedigingslinie als middel om druk uit te oefenen op buurlanden.

Het Asharq Al-Awsat-rapport suggereerde dat functionarissen in Bagdad inlichtingenrapporten onderzochten die een nog ernstiger mogelijkheid aan het licht brachten: dat de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran mogelijk alweer was hervat, niet door directe aanvallen op Iraans grondgebied, maar door operaties gericht op Iraanse militaire doelen en geallieerde troepen in Irak.

De explosie van 17 oktober en onbeantwoorde vragen

Een van de incidenten die onderzocht worden, vond plaats op 17 oktober, toen de Iraakse Volksmobilisatiestrijdkrachten, in het Arabisch bekend als Hashd al-Shaabi, melding maakten van een explosie in een munitieopslagplaats op een van hun bases in de omgeving van Bagdad.

De organisatie meldde dat er brand was uitgebroken na een explosie in een munitiedepot en dat haar personeel de brand onder controle had gekregen. Vijf mensen raakten lichtgewond.

De overkoepelende militieorganisatie die banden heeft met Iran, heeft aangekondigd dat er een onderzoek gaande is om de omstandigheden van het incident te achterhalen.

Meer dan een week later waren er echter nog steeds geen bevindingen openbaar gemaakt.

Het Saoedische rapport riep vragen op over een mogelijk verband tussen het incident en de vermeende aanvallen op wapenfaciliteiten waar Iraanse luchtafweersystemen werden opgeslagen. Er is geen bevestigd bewijs voor een dergelijk verband openbaar gemaakt.

De onzekerheid rond de incidenten in Irak illustreert de uitdaging waar de Israëlische militaire en politieke leiding voor staat. Operaties die gericht zijn op het verzwakken van de Iraanse regionale verdediging brengen wellicht beperkte directe risico's met zich mee, maar het cumulatieve effect van militaire acties, openlijke dreigingen en de Iraanse angst voor een dreigende aanval zou veel moeilijker te beheersen kunnen zijn.

Voor Zamir lijkt die mogelijkheid de grootste zorg te zijn: een operatie die bedoeld is om de veiligheid van Israël te versterken, zou in plaats daarvan kunnen leiden tot de snelle escalatie die het leger probeert te vermijden, met name in de politiek gevoelige dagen rond de Israëlische verkiezingen.