Ondanks importverboden vinden Iraanse producten, van specerijen tot zalven, hun weg naar Israëlische winkels

Iraanse Joden, restauranteigenaar Bijan Barchorderi (links) en handelaar Isaac Simanian, verkopen Perzische specialiteiten op de Levinsky-markt in Zuid-Tel Aviv, 22 januari 2026. Foto Sharon Wrobel / The Times of Israel

Bijan Barchorderi, geboren en getogen in Teheran, Iran, werd op 17-jarige leeftijd naar Israël gestuurd om op een kibboets te werken. Hij wacht nog steeds op de mogelijkheid om terug te keren naar zijn geboorteland, schrijft Tines iof Israel.

Barchorderi verliet Iran een paar jaar voor de Islamitische Revolutie van 1979, die het land overspoelde en er een gesloten theocratie van maakte. Nu hij 65 is, koestert hij opnieuw een sprankje hoop om terug te keren, al is het maar voor een bezoek, aangewakkerd door de recente protestbeweging die tienduizenden van zijn voormalige landgenoten op de been bracht om een ​​einde te eisen aan het ayatollah-regime. Maar gedurende het grootste deel van zijn tijd hier heeft hij zich neergelegd bij het feit dat Teheran net zo goed op de maan zou kunnen liggen.

Tien jaar geleden besloot Barchorderi dat hij Iran in ieder geval naar zich toe kon halen. Hij opende een restaurant in Tel Aviv waar hij zijn passie voor het koken van Perzische gerechten combineert met zijn verlangen naar de geuren en smaken van zijn jeugd.

Terwijl hij op een recente doordeweekse dag in en uit de keuken van het restaurant rende, zei Barchorderi dat het maken van authentieke Perzische gerechten onmogelijk zou zijn zonder de originele ingrediënten en producten uit Iran.

Om adas polo te bereiden, een klassiek gerecht met saffraan, kaneel, vlees, rijst en linzen; khoresht sabzi, een kruidenstoofpot met gedroogde Iraanse limoenen, kruiden en spinazie; of gondi, gehaktballetjes in kippenbouillon, een traditioneel gerecht voor de Shabbatmaaltijd, moet Barchorderi de verschillende verboden en economische sancties omzeilen die de handel tussen de landen sinds 1979 hebben stilgelegd.

Hij is niet alleen.

De Levinsky-markt, een openluchtmarkt voor specerijen in Zuid-Tel Aviv, ligt verscholen in een arbeiderswijk en is een ware kakofonie van de verschillende immigrantengemeenschappen die in de loop der jaren naar Israël zijn gekomen. Je vindt er bakkerijen die versgebakken Balkanbourekas verkopen, Griekse olijven en andere delicatessen die doen denken aan hun voormalige thuislanden. Naast restaurant Barchorderi's Gourmet Sabzi bevinden zich diverse andere kraampjes, eveneens gerund door Iraans-Joodse verkopers, van wie velen de Islamitische Republiek ontvluchtten nadat Ayatollah Khomeini in 1979 aan de macht kwam.

Het Perzische restaurant Gourmet Sabzi op de Levinsky-markt in Zuid-Tel Aviv, 22 januari 2026. Foto Sharon Wrobel / The Times of Israel

In sommige winkels kunnen klanten goederen vinden die ondanks het handelsverbod Israël nog steeds bereiken.

De Israëlische verordening inzake handel met de vijand verbiedt elke economische of commerciële activiteit, direct of indirect, tussen Israël en vijandige staten, waaronder Iran, Syrië en Libanon. De beperkingen gelden voor beide partijen. De Islamitische Republiek heeft de afgelopen decennia wetgeving aangenomen die elke handel of samenwerking met Israël verbiedt, inclusief het gebruik van Israëlische computerhardware of -software.

Om het verbod te omzeilen, maken importeurs gebruik van een maas in de wet waardoor ze Iraanse goederen kunnen kopen op markten in Europa en elders, en deze vervolgens in Israël kunnen verkopen alsof ze uit dat land afkomstig zijn.

"Import uit vijandige landen is verboden, maar het feit dat er sprake is van omzeiling impliceert dat een van die manieren is om de oorsprong te verbergen, wat betekent dat het product niet wordt geëtiketteerd als afkomstig uit Iran, Syrië of Libanon", vertelde Dan Catarivas, voorzitter van de Israëlische Federatie van Binationale Kamers van Koophandel en Industrie, aan The Times of Israel. "Importeurs overtreden de wet niet. Ze houden zich aan de regelgeving, aangezien de oorsprong van het product wordt gesimuleerd."

Jarenlang was Turkije de belangrijkste doorvoerroute voor de goederen. Maar Ankara heeft de handelsbetrekkingen met Israël sinds de oorlog in Gaza grotendeels verslechterd, waardoor Iraanse goederen nu via een ander land moeten komen. Dit heeft de prijzen opgedreven, aldus de verkopers.

"Jarenlang kwamen Iraanse producten Israël binnen via Turkije, maar sinds die route is afgesloten, komen de goederen Israël binnen via een derde land, vaak Georgië, of via Dubai en andere plaatsen die niet Turkije zijn", aldus specerijenhandelaar Isaac Simanian. "Daardoor zijn de prijzen met zo'n 30 tot 40 procent gestegen."

Omdat import en export buiten het zicht van de autoriteiten plaatsvinden, zijn er geen officiële handelscijfers beschikbaar, maar Catarivas zei dat deze praktijk vrij beperkt was.

"Dit is iets dat bestaat, maar we hebben het niet over grote hoeveelheden of enorme hoeveelheden, en we raden onze leden aan de regelgeving te respecteren en zich aan de regels te houden," zei hij.

Mensen kopen gedroogd fruit bij een kraam op de Grote Bazaar in Teheran, Iran, op 3 maart 2025. Foto AFP

Bij Gourmet Sabzi serveert Barchorderi met trots traditionele Perzische gerechten aan zijn gasten, die aan tafels zitten onder portretten van de laatste sjah van Iran, Mohammad Reza Pahlavi, zijn vrouw en handgeschreven opschriften in het Farsi die op de muren zijn aangebracht. Het zou net zo goed Teheran kunnen zijn.

“Mensen zijn echt dol op ons restaurant, het Perzische eten en de verscheidenheid aan smaken. Zodra ze binnenkomen, ruiken ze meteen de gerechten van thuis en gaan ze aan tafel zitten”, vertelde Barchorderi aan The Times of Israel. “Originele Perzische producten die in Iran worden gemaakt, zoals de zwarte citroenen die we dagelijks gebruiken om te koken, komen niet rechtstreeks uit Iran, maar via alternatieve routes. Israëlische handelaren kopen ze via een derde partij of een land dat handelsbetrekkingen met Israël onderhoudt.”

"Tot voor kort kwamen Iraanse producten, waaronder pruimen, vijgen, dadels en Perzisch snoepgoed, via het nabijgelegen Turkije, maar door het handelsverbod met Israël gaan diezelfde producten nu via een ander land waarmee we open handelsbetrekkingen hebben", zei hij, waarbij hij locaties in de Kaukasus of het Indische subcontinent noemde als bronnen voor de goederen. Hij betreurde echter dat het importeren van verder weg "de goederen en gerechten duurder maakt".

Het restaurant is niet alleen populair bij de lokale Perzische gemeenschap, maar ook bij veel Israëliërs die Iran alleen kennen als een vijandige tegenstander.

Demonstranten zwaaien met Israëlische vlaggen en vlaggen van het voor de revolutie Iraanse land tijdens een bijeenkomst ter ondersteuning van de anti-regeringsprotesten in Holon, 14 januari 2026. Foto AP

De twee landen waren niet altijd aartsvijanden. Toen Iran werd geregeerd door de laatste sjah, waren de twee landen bondgenoten en onderhielden ze nauwe, zij het soms gespannen, banden. Israël importeerde ongeveer 40% van zijn olie uit Iran in ruil voor wapens, technologie en landbouwproducten.

De Islamitische Revolutie van 1979 maakte een einde aan die relatie. Tegenwoordig dreigt Iran regelmatig de Joodse natie te vernietigen, omdat het land wordt gezien als een machtige tegenstander die samenwerkt met de Verenigde Staten en de soennitische landen in de regio die zich verzetten tegen Teheran en zijn nucleaire ambities. Veel gewone Iraniërs en Israëliërs hopen echter op een herstel van vriendschappelijke betrekkingen.

Voor het restaurant van Barchorderi hangen de vlag van Iran van vóór 1979 en de Israëlische vlag naast elkaar. Barchorderi behield deze opstelling zelfs toen Iraanse raketten op Tel Aviv neerkwamen tijdens de twaalfdaagse oorlog die Israël in juni ontketende. De vlaggen hangen er nog steeds, terwijl geopolitieke spanningen dreigen een nieuwe oorlog tussen de twee landen te ontketenen.

"De Iraanse vlag roept bij iedereen die aan tafel gaat een gevoel van nostalgie op, en zet aan tot praten over hoe het was in die goede oude tijd", aldus Barchorderi, die getrouwd is met een Iraanse vrouw uit Koerdistan en twee zonen heeft, van wie er één in het Israëlische leger heeft gediend. "Mensen zijn soms verbaasd en vragen me waarom ik de Israëlische en Iraanse vlag naast elkaar hang, maar ik voel me met beide verbonden, en daar is niets meer aan te doen."

Bijan Barchorderi staat voor zijn restaurant Gourmet Sabzi op de Levinsky-markt in Zuid-Tel Aviv, 22 januari 2026. Foto Sharon Wrobel / The Times of Israel

Een paar winkels verderop in de autovrije straat, midden in de drukte van de Levinskymarkt, verscholen tussen trendy en traditionele bakkerijen, hippe cafés en rijen kleurrijke kraampjes met granen, noten, peulvruchten, specerijen, kruiden en gedroogd fruit uit open jutezakken, bevindt zich Arama Spices uit Simanian, ook wel bekend als de koningin van oma's huismiddeltjes.

Een scala aan wonderlijke specerijen, gedroogde kruiden en zalven vult de wanden en schappen van de winkel, aangeprezen als eeuwenoude geneesmiddelen voor alles, van keelpijn, hoge bloeddruk en infecties tot maagpijn.

"Ongeveer 10 tot 15 procent van de producten die we verkopen, wordt in Iran gemaakt," aldus Simanian (55).

De Arama Spices-winkel op de Levinsky-markt in Zuid-Tel Aviv, 22 januari 2026. Foto Sharon Wrobel / The Times of Israel

Hij werd in 1967 in Israël geboren als zoon van ouders die vanuit Iran waren geëmigreerd, en sprak tot zijn zesde alleen Farsi, zo vertelde hij.

Naast Iraanse saffraan en gedroogde zwarte citroenen verkoopt Arama ook specialiteiten zoals gedroogde berberisbessen, ook wel bekend als "zereshk". Berberisbessen worden vaak vergeleken met cranberries vanwege hun vergelijkbare kleur en zure smaak en worden gebruikt als ingrediënt in traditionele Perzische rijstgerechten en in de traditionele geneeskunde voor de behandeling van keel- en andere infecties, evenals huidaandoeningen.

Een ander middel dat Simanian regelmatig verkoopt, is flixweed, in Iran ook wel bekend als "khakshir": kleine bruine zaadjes die in de traditionele geneeskunde worden gebruikt om spijsverteringsproblemen te behandelen, maagpijn te verlichten en hoest te verzachten.

"In plaats van medicijnen zoals paracetamol te kopen als iemand ziek is, herinner ik me dat mijn moeder me Perzische natuurlijke remedies gaf, en die verkopen we hier aan onze klanten," aldus Simanian.

Een andere specialiteit van Arama is de "Sefidab", ook wel bekend als "Rooshoor", een traditionele Perzische natuursteen met een krijtachtige structuur die gebruikt wordt voor het exfoliëren van de huid.

Zowel Barchorderi als Simanian gaven aan geschokt en diep bedroefd te zijn door het recente, brute optreden van Iran tegen protesten tegen het regime, waarbij duizenden mensen om het leven kwamen. Ze spraken de hoop uit dat er actie zou worden ondernomen om de Islamitische Republiek omver te werpen.

"Ik hou van Israël en ik zou het voor geen goud willen ruilen, maar achteraf gezien heb ik ook een thuisland waar ik geboren ben en mensen en een cultuur die ik niet kan vergeten," zei Barchorderi. "Ik droom ervan dat de waanzin en chaos eindelijk zullen eindigen, dat er vrede zal heersen tussen Israël en Iran, en dat we eindelijk met mijn familie Teheran kunnen bezoeken."

"Ik hoop nog mee te maken dat ik op zijn minst terug kan gaan naar de buurt waar ik ben opgegroeid, waar ik voetbalde en naar school ging, om mijn kinderen die plek te laten zien," zei hij.