'Simon' - column van Rob Fransman

Zaterdag zag ik Eddy Terstalls meesterwerk Simon voor de derde keer. De eerste keer was in 2004, in de week van de première. De film maakte zo’n verpletterende indruk dat ik hem een paar jaar later nog eens zag. En nu dus voor de derde keer als eerbetoon aan de overleden acteur Cees Geel. Er weer was ik ontroerd.

Het zal wel aan de huidige tijd liggen. De vorige keren dat ik de film zag, viel de naam Cohen van hasjhandelaar Simon me totaal niet op. Net zomin als het statement van zijn onwaarschijnlijke vriend Camiel, die zegt ook Joods te zijn, iets aanroerde. ‘Lekker belangrijk,’ dacht ik toen kennelijk. Inmiddels zijn mijn tenen een stuk aangegroeid.

Op de avond dat bekend was dat Cees Geel overleden was postte ik op X dat er bij de NPO vast wel iemand met een hart was en dat Simon dezelfde avond nog uitgezonden moest worden. De VPRO deed het een paar dagen later, maakt niet uit. Weer genoot ik van de film en ik besefte waarom ik nu meer geraakt was dan eerder. Niet toevallig, pasgeleden overleed mijn beste vriend.

Voor wie de film nooit zag: Een belangrijk deel speelt in de jaren Tachtig. Er zal toen heus wel ook het een en ander heel vervelend zijn geweest. Er was een economische crisis, alles was beslist niet koek en ei. Maar toch, wat waren dat leuke jaren! Wat kon er toen nog veel wat nu niet meer kan. Blote tieten op het strand, kom er veertig jaar later eens om. Maar zoveel meer, hasjiesj was geaccepteerd, op coke werd terecht neergekeken. Seks was leuk, een man van kleur was een neger en niemand nam aanstoot aan dat woord. Een homo was gewoon een nicht en had geen letterbak nodig voor zijn identiteit.

Eddie Terstall trof de sfeer van de Tachtiger jaren fantastisch, het is sowieso zijn specialiteit. Zijn laatste film, “het land van Johan” straalt dezelfde levenslust en vitaliteit uit. Daar wordt een mens vrolijk van en als we iets broodnodig hebben is het wel vrolijkheid.

Ik grinnik als ik denk aan de onsterfelijke woorden van Simon wanneer hij voor de eerste keer zijn vriendin Sharon (schitterende rol van Rivka Lodijzen) ontmoet: “Verander jij eens heel snel in een naakt wijf!” Ik weet het, op alle manieren verschrikkelijk incorrect. Maar ik vind het leuk.

Wat in 2004 nog wel kon, kan nu niet meer. Simon zou nu niet meer gemaakt kunnen worden, want iedere omroep en ieder filmfonds is bang voor de woede van de wokebrigade. Wil een filmmaker financiering vinden, dan wordt zijn scenario onderworpen aan het strenge oordeel van de DEI-beambte. DEI staat voor diversity, equity en inclusion. Daarna moet ook de sensitivity reader het nog even lezen; anders volgt er geen goedkeuring. Die functies bestaan echt! Uiteraard in het Engels; in nuchter Nederlands zou dat te belachelijk klinken.

Jammer!