De vijf factoren die bepalen hoe het Midden-Oosten de Israëlische verkiezingen bekijkt - analyse Seth J. Frantzman

Foto Marc Israel Sellem / The Jerusalem Post

Nu de meeste stemmen geteld zijn, bevindt Israël zich in een afwachtende positie, aangezien de Israëlische partijen coalitiebesprekingen moeten beginnen. Dit kan weken duren. Terwijl Israël wacht, wacht ook het Midden-Oosten.

De kijk op Israël in de regio is complex. Sommige landen staan ​​vijandig tegenover Israël en zullen dat blijven. Sommige zeggen openlijk dat het hen niet uitmaakt wie de Israëlische verkiezingen wint. Dit soort uitspraken is gebruikelijk onder leden van de Palestijnse Autoriteit. De waarheid is echter dat de regio wel degelijk beïnvloed zal worden door wie er wint.

Is het Midden-Oosten geïnteresseerd in de uitslag van de Israëlische verkiezingen ? Regeringen in de hele regio volgen de politieke ontwikkelingen in Israël op de voet.

Ze wachten echter niet op een nieuwe Israëlische regering om hun eigen beleid te bepalen. Het Midden-Oosten is aanzienlijk veranderd sinds de Hamas-aanval op Israël op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende conflicten.

Landen zoals Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte, Jordanië, Turkije en Iran hebben hun eigen beleid en belangen. Deze belangen veranderen niet omdat Israël verkiezingen houdt. Niettemin zou de rol van de volgende Israëlische regering van invloed kunnen zijn op de manier waarop deze landen Jeruzalem benaderen.

Er zijn vijf belangrijke kwesties die illustreren hoe de regio de Israëlische verkiezingen bekijkt.

Het Vredesbestuur en de toekomst van Gaza

Het eerste punt betreft Gaza. De door de VS gesteunde Raad voor Vrede bestaat nu ongeveer tien maanden. Deze raad streeft ernaar een nieuw vredesconcept voor de toekomst van Gaza te ontwikkelen. Er blijven echter vragen bestaan ​​over de wederopbouw, de ontwapening van Hamas , de veiligheidsafspraken en de implementatie van het staakt-het-vuren.

Landen als Egypte, Qatar en vele anderen willen dat Washington vooruitgang boekt. De Raad lijkt echter af te wachten. Washington wil Israël niet onder druk zetten. Aan de andere kant zou de regering-Trump kunnen proberen om een ​​nieuwe regering iets af te dwingen door haar steun aan de Israëlische premier. De regio wil vooruitgang zien, maar de landen in de regio zijn zich er ook van bewust dat de fundamentele uitdagingen zullen blijven bestaan, ongeacht wie Israël leidt.

Palestijnen inspecteren de plek van een huis dat door luchtaanvallen werd getroffen nadat het Israëlische leger de bewoners zaterdagavond laat had opgeroepen te evacueren, in Al-Zawayda, in het centrum van de Gazastrook, 11 oktober 2026. Foto Reuters

Een nieuwe Israëlische regering zou de Vredesraad wellicht anders benaderen. Toch zou zij zich nog steeds moeten buigen over Hamas, de toekomst van het bestuur van Gaza en de veiligheidsbehoeften van Israël.

De belangrijkere vraag is wellicht wat Washington hierna van plan is. Regionale overheden weten dat de regering-Trump een centrale rol blijft spelen in dit initiatief. Daarom houden ze Washington net zo nauwlettend in de gaten als Jeruzalem.

De Abraham-akkoorden en normalisatie

Het tweede punt betreft normalisatie. De Abraham-akkoorden werden in 2020 ondertekend, tijdens het premierschap van Benjamin Netanyahu. Ze weerspiegelden een poging tot een regionale verschuiving, met name in de Golfregio, waar landen steeds meer kansen zagen in economische en veiligheidssamenwerking met Israël.

De Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Marokko hebben ondanks de conflicten van de afgelopen jaren de betrekkingen met Israël onderhouden. Hun belangen op het gebied van handel, technologie en regionale stabiliteit zijn belangrijk. Het is Israël echter moeilijk gebleken om nieuwe leden aan te trekken. Sommigen hebben gesuggereerd dat de VS landen onder druk zouden moeten zetten om zich aan te sluiten. Landen willen vooruitgang zien in de Palestijnse kwestie.

Saoedi-Arabië vormt een uitdaging. Riyad heeft zijn eigen regionale diplomatie nagestreefd, inclusief relaties met Washington en pogingen om de spanningen met Iran te verminderen. Normalisering van de betrekkingen met Israël blijft verbonden aan bredere Saoedische belangen, met name de Palestijnse kwestie. Saoedi-Arabië heeft ook toenadering gezocht tot Turkije en Pakistan.

Een nieuwe Israëlische regering zou de gesprekken kunnen vergemakkelijken, maar het is onwaarschijnlijk dat Saoedi-Arabië zijn voorwaarden zal laten varen. De Abraham-akkoorden toonden aan dat landen in de regio relaties met Israël konden onderhouden op basis van gedeelde belangen. De verkiezingen zullen die berekening waarschijnlijk niet veranderen.

Maakt Iran zich zorgen over de verkiezingen?

Iran volgt de Israëlische verkiezingen op de voet, maar zal waarschijnlijk voorzichtig te werk gaan. Het is zich bewust van de signalen in Israël en de VS over een hervatting van de aanvallen. De huidige Israëlische premier Benjamin Netanyahu deelde voorafgaand aan de verkiezingen een afbeelding van een Iraanse nucleaire aanval op Israël. Hij werd bovendien tweemaal gesteund door de Amerikaanse president Donald Trump.

Al decennialang beschouwen Israëlische regeringen het Iraanse kernprogramma, de ballistische raketten en de regionale bondgenoten van Iran als grote bedreigingen. Dit is niet iets van de laatste tijd en zal niet veranderen. Iran is zich hier ook van bewust.

De oorlogen tussen Iran, Israël en door Iran gesteunde groeperingen hebben het machtsevenwicht in de regio veranderd. Teheran moet nu zijn eigen militaire capaciteiten inschatten en bepalen wat de volgende stappen zullen zijn. Iran hoopt wellicht dat de politieke onzekerheid in Israël toekomstige Israëlische operaties kan beperken. Iran zou echter tot de verrassing kunnen komen te staan ​​dat het, als het risico's neemt, nog steeds op de vastberadenheid van Israël zal stuiten.

De grotere kwestie voor Iran is de relatie tussen Israël en de Verenigde Staten. Teherans overwegingen zijn sterk afhankelijk van het beleid van Washington, waaronder sancties, militaire inzet en de mogelijkheid van verdere confrontatie. De VS zouden van gedachten kunnen veranderen over de bereidheid tot een akkoord, afhankelijk van wat er in Jeruzalem gebeurt.

De spanningen tussen Turkije en Israël gaan niet alleen over Netanyahu.

Turkije is een ander land waar een verandering in het Israëlische leiderschap de sfeer zou kunnen verbeteren zonder de conflicten op te lossen. Er groeit een opvatting onder Israëlische beleidsmakers dat Ankara een bedreiging vormt voor Israël en een potentiële nieuwe tegenstander is. Een van de theorieën is dat zelfs als Iran wordt verslagen, Turkije de volgende vijand zal worden.

De relaties tussen Ankara en Jeruzalem hebben de afgelopen twintig jaar herhaaldelijk crises gekend. Israël en Turkije hebben gedurende het grootste deel van die periode dezelfde leider gehad. Beide leiders, Recep Tayyip Erdogan en Netanyahu, komen uit een meer religieus-rechts kamp. Politieke veranderingen in beide landen zouden de spanningen kunnen verminderen, maar zullen ze niet beëindigen.

De groeiende invloed van Turkije in Syrië na de val van het Assad-regime in december 2024 heeft een nieuw potentieel concurrentiegebied gecreëerd. Ankara wil een centrale rol spelen in de vormgeving van de toekomst van Syrië, terwijl Israël zich zorgen maakt over bedreigingen die zich voordoen langs zijn noordelijke grens.

Turkije zou een nieuwe Israëlische regering wellicht verwelkomen, vooral als beide landen een minder confronterende retoriek hanteren. Ankara zal echter zijn belangen in Syrië en de rest van de regio blijven nastreven. Dit omvat ook het beleid van Ankara ten aanzien van het oostelijke Middellandse Zeegebied. De uitdaging is of Israël en Turkije mechanismen kunnen ontwikkelen om hun concurrentie te beheersen en een militaire confrontatie te vermijden.

Syrië, Jordanië en de afwachtende houding van de regio

Syrië illustreert waarom regionale regeringen Israël eerder zullen beoordelen op basis van zijn daden dan op basis van zijn verkiezingsuitslagen.

De nieuwe regering in Damascus streeft ernaar de controle over het land te consolideren, de economie te herstellen en de banden met buurlanden aan te halen. Ze overwoog om de betrekkingen met Israël in 2025 te verbeteren. De Israëlische leiders hebben echter duidelijk gemaakt dat ze niet geïnteresseerd zijn in een akkoord. De laatste echte vooruitgang richting een akkoord was in januari, met steun van de VS. De oorlog met Iran heeft elke serieuze focus op Syrië uitgesteld. In plaats van strategie richten de IDF-tactieken zich nu op de grens. Israël heeft zich ook gericht op de veiligheidsdreigingen in Zuid-Syrië en de bescherming van de Druzen. Een andere Israëlische regering zou wellicht een flexibele diplomatieke aanpak ten opzichte van Damascus nastreven. De veiligheidszorgen van Israël op de Golanhoogten zullen echter blijven bestaan.

Jordanië en Egypte staan ​​voor vergelijkbare afwegingen. Beide landen hebben, ondanks talloze regeringswisselingen, vredesverdragen met Israël gehandhaafd. Hun prioriteiten zijn onder meer grensbeveiliging, regionale stabiliteit en het voorkomen van een nieuw conflict.

Jordanië richt zich met name op de ontwikkelingen op de Westelijke Jordaanoever en in Jeruzalem, terwijl Egypte een centrale rol blijft spelen in de diplomatie rond Gaza. Jordanië beschouwt zichzelf bijvoorbeeld als verbonden aan de status quo van de heilige plaatsen in Jeruzalem. Het land uitte dit jaar zeer kritische opmerkingen over Israël tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De Egyptische president heeft geprobeerd de spanningen met Israël te bagatelliseren.

Dit weerspiegelt een bredere realiteit in het Midden-Oosten. Regeringen geven misschien de voorkeur aan bepaalde veranderingen in Israël, maar ze zijn cynischer en pessimistischer geworden over de kans op verandering.

De regio richt zich ook steeds meer op haar eigen economische ontwikkeling, infrastructuurprojecten, handelsroutes en veiligheidspartnerschappen. Israël is een belangrijk onderdeel van deze regio, maar het bepaalt niet alle regionale overwegingen. Een van de zorgen van landen is dat de huidige Israëlische regering zich agressief gedraagt ​​en de ambitie heeft om een ​​soort regionale hegemon te worden. Dit zou Saoedi-Arabië en andere landen ertoe kunnen aanzetten hun strategie te herzien.

In die zin kan de benadering van het Midden-Oosten ten aanzien van de Israëlische verkiezingen het best worden omschreven als "vertrouwen, maar controleren". De regio hecht waarde aan de uitkomst, maar wacht niet af tot Israël zijn toekomst bepaalt.