Eenheid raakt op de achtergrond nu Netanyahu zich richt op Arabische partijen die zouden kunnen helpen hem af te zetten

Foto: Alex Kolomoisky

Benjamin Netanyahu gebruikte dinsdag een van de meest ceremoniële momenten van de Knesset om op te roepen tot een regering van nationale eenheid. Maar de toespraak die volgde, suggereerde dat iets anders veel meer zijn aandacht opeiste: de mogelijkheid dat de Arabische partijen in Israël zijn tegenstanders zouden kunnen helpen bij het vormen van een regering die hem zou vervangen, schrijft Ynet.

Sprekend in de Chagallzaal van de Knesset, voor de traditionele groepsfoto van de partijleiders, ging Netanyahu snel over van zijn oproep tot eenheid naar een aanval op de Arabische partijen en op de gesprekken tussen het blok van Gadi Eisenkot en Ra'am.

Een analyse van de toespraak door Ynet laat zien hoe sterk de strijd om de volgende regering van Israël zijn opmerkingen domineerde. "Regering" was het woord dat Netanyahu het vaakst gebruikte, namelijk 30 keer in verschillende vormen, meer dan "staat" (28 keer) en "Israël" (24 keer). "Eenheid", hoewel het de afgelopen dagen centraal stond in Netanyahu's politieke campagne, kwam slechts vier keer voor, altijd als onderdeel van de frase "regering van nationale eenheid".

Minder eenheid, meer Arabische partijen

Netanyahu waarschuwde herhaaldelijk voor een regering die afhankelijk zou zijn van Arabische parlementsleden. Het woord 'Arabieren' kwam zes keer voor, terwijl Arabisch vier keer werd genoemd, voornamelijk als Netanyahu citaten van Arabische politici aanhaalde. Ra'am, de islamitische Arabische partij onder leiding van Mansour Abbas, werd vijf keer genoemd, de Gezamenlijke Lijst vier keer en Abbas zelf drie keer. Op een moment dat gesprekken met Ra'am van invloed kunnen zijn op de vraag of Netanyahu's tegenstanders erin slagen een alternatieve regering te vormen, lag de focus onmiskenbaar zowel op politiek als op ideologisch vlak.

Ra'am-voorzitter Mansour Abbas. Foto AFP

Ook de Palestijnen kwamen veelvuldig aan bod, bijna uitsluitend in waarschuwende bewoordingen. Netanyahu noemde vier keer een Palestijnse staat, terwijl varianten van "Palestijns" negen keer voorkwamen. Hij herhaalde de uitdrukking "democratisch kalifaat" zes keer, waarbij hij Abbas citeerde en betoogde dat de Ra'am-leider een islamitische staat in plaats van Israël nastreeft. De Moslimbroederschap werd drie keer genoemd.

Het contrast versterkte de kernboodschap van de toespraak. Netanyahu riep publiekelijk op tot eenheid, maar hij besteedde aanzienlijk meer aandacht aan het in diskrediet brengen van een van de politieke routes waarlangs zijn rivalen mogelijk een regering zouden kunnen vormen zonder hem. Dat bewijst zijn motivatie niet, maar het laat wel zien waar hij ervoor koos zijn politieke energie op te richten.

Waarschuwing tegen elke regering zonder hem

Netanyahu waarschuwde ook herhaaldelijk voor wat hij een "bekrompen regering" noemde, een uitdrukking die hij vijf keer gebruikte. Zijn boodschap was ook gericht aan de ultraorthodoxe partijen, een ander onderdeel van de politieke vergelijking rond de volgende coalitie. De woorden "Haredim" en "dienstplicht" kwamen elk één keer voor, in zijn oproep tot "een dienstplichtwet met brede steun". Zijn taalgebruik was nadrukkelijk: variaties op "moet" kwamen vijf keer voor en "mag niet" vier keer, inclusief de herhaalde waarschuwing: "Het mag niet, mag niet worden ingevoerd."

Netanyahu repte echter nauwelijks met de woorden over de oppositieleiders die hij moest overtuigen om zich bij de door hem voorgestelde eenheidsregering aan te sluiten. Yair Lapid werd slechts genoemd in de gebruikelijke openingsgroet. Eisenkot, Naftali Bennett, Avigdor Liberman en Benny Gantz werden helemaal niet genoemd. Het woord 'rechts' kwam niet voor, terwijl 'links' één keer opdook, in de zin 'een door links geleide regering'.

Foto: Alex Kolomoisky

Zelfs veiligheidskwesties kregen minder aandacht dan de binnenlandse politieke strijd. Iran werd negen keer genoemd, tegenover negentien keer in Netanyahu's laatste VN-toespraak. Gaza kwam vier keer aan bod, Syrië en Libanon elk twee keer en de Westelijke Jordaanoever ook twee keer. Het woord 'vrede' werd slechts twee keer genoemd, beide keren in Netanyahu's slotzin, terwijl 'veiligheid' en 'bestaan' elk drie keer voorkwamen.

Het resultaat was een toespraak die begon als een oproep tot eenheid, maar gedomineerd werd door de strijd over wie Israël in de toekomst zal besturen. Netanyahu sprak vier keer over eenheid en dertig keer over een regering, terwijl hij herhaaldelijk de Arabische partijen aanviel op het moment dat hun steun relevant zou kunnen worden voor pogingen om hem te vervangen. Ondanks alle retoriek over het samenbrengen van politieke rivalen, leek de dringende boodschap te zijn om te voorkomen dat ze een manier zouden vinden om zonder hem te regeren.