Israëlische lekken over Iran doen de vrees voor oorlog toenemen en functionarissen waarschuwen voor een gevaarlijke misrekening

Foto Reuters

De golf van lekken en briefings die de afgelopen dagen vanuit Israël naar buiten zijn gekomen in krantenkoppen, met de nadruk op de escalerende spanningen met Iran en argumenten voor een nieuwe reeks acties tegen Teheran, zal naar verwachting toenemen in de aanloop naar de ontmoeting tussen premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse president Donald Trump in Washington later deze maand, schrijven verschillende kranten.

Naast het feit dat deze krantenkoppen, die vaak worden toegeschreven aan een "hoge diplomatieke functionaris" of "westerse inlichtingenbronnen", de aandacht afleiden van andere belangrijke kwesties op de nationale agenda – waaronder het staatsonderzoek naar de aanslagen van 7 oktober en de vertragingen bij de uitvoering van de tweede fase van het staakt-het-vuren-akkoord met Hamas in Gaza – dreigen ze een echte escalatie van het conflict te veroorzaken. Functionarissen waarschuwen dat miscommunicatie met Iran een nieuw, verwoestend conflict kan ontketenen dat geen van beide partijen momenteel wil aangaan.

Hoge officieren van de IDF hebben dit jaar, met name na de twaalfdaagse oorlog in juni, herhaaldelijk gewaarschuwd dat een onjuiste aanpak van het Iraanse dossier de voornaamste aanleiding zou kunnen zijn voor hernieuwde vijandelijkheden, in plaats van een daadwerkelijke intentie van Israël of Iran om oorlog te beginnen.

Momenteel baseert Iran zijn dreigingsanalyses naar verluidt grotendeels op berichten in de Israëlische media, omdat Iraanse inlichtingenofficieren steeds meer moeite hebben om in Israël te opereren. Sinds het begin van de oorlog zijn 34 Iraanse spionagepogingen in Israël verijdeld en goedgekeurd voor publicatie.

"Als de Iraniërs de indruk krijgen dat de oorlogszucht vanuit hier weer oostwaarts waait, zouden ze kunnen overwegen om als eerste toe te slaan", waarschuwden hoge veiligheidsfunctionarissen. "Als het doel is om de aanvallen daar te hervatten of het huidige staakt-het-vuren te handhaven, is het beter om te zwijgen dan de media te overspoelen met dit soort lawaai. De ongebruikelijke activiteit die in Iran is waargenomen door westerse inlichtingendiensten kan deels voortkomen uit ongegronde geruchten die via Israëlische Telegram-kanalen worden verspreid over een bereidheid tot escalatie."

Bij gebrek aan een internationaal handhavingsmechanisme of een diplomatieke overeenkomst om Teheran te beperken, begonnen de Iraanse strijdkrachten direct na het einde van de historische confrontatie met Israël deze zomer met de wederopbouw van hun raketcapaciteiten. Geavanceerde kennis over raketproductie en aanzienlijke financiële middelen zijn de afgelopen maanden gestaag blijven stromen naar de regionale bondgenoten van Iran, van Jemen tot Libanon.

IDF-functionarissen hebben ingeschat dat als deze trend zich voortzet, een nieuwe ronde van vijandelijkheden met Iran waarschijnlijk is. Ze hebben echter wel drempelvoorwaarden aanbevolen voor een eventueel hernieuwd Israëlisch initiatief, hoewel de details daarvan geheim blijven.

Voorlopig geloven militaire functionarissen dat Iran die grens nog niet heeft overschreden. Bronnen binnen de IDF uitten maandag hun scepsis over de recente golf van publieke verklaringen vanuit de politieke top. Zo stelden ze bijvoorbeeld dat een Iraanse militaire oefening die deze maand plaatsvond, niet per se wijst op voorbereidingen voor een aanstaande aanval op Israël.

Israëlische veiligheidsfunctionarissen schatten in dat Iran op dit moment geen strategisch belang heeft bij een vergeldingsactie tegen Israël. Men vermoedt dat Teheran zich richt op het verbeteren van zijn militaire capaciteiten, het leren van de mislukkingen van afgelopen zomer, het versterken van de inlichtingendiensten en het verder bewapenen van Hezbollah en de Houthi's. In deze context weegt het instinct tot zelfbehoud van het Iraanse regime momenteel zwaarder dan elke wens tot wraak.

Een verkeerde inschatting van de Israëlische militaire voorbereidingen zou Iran echter kunnen aanzetten tot een preventieve aanval, waarschuwden functionarissen. Zo'n aanval zou de Verenigde Staten een politieke rechtvaardiging kunnen bieden om Israël opnieuw militaire en diplomatieke steun te verlenen, in ieder geval defensief, mochten er dagelijks tientallen zware raketten op Israëlisch grondgebied worden afgevuurd.

Hoge officieren van de IDF hebben er ook op gewezen dat de Israëlische defensie belangrijke lessen moet trekken uit de campagne tegen Iran, die plaatsvond in de slotfase van de langdurige, complexe oorlog op meerdere fronten waarin de IDF sinds de aanslagen van 7 oktober verwikkeld is.

"We hebben in de oorlog met Iran een hele reeks gespecialiseerde capaciteiten ingezet, ongekende misleiding, speciale wapens, geheime technologieën en tactieken die we twintig jaar lang hadden bewaard om alleen tegen Iran in de derde cirkel in te zetten", aldus een hoge officier van de IDF.

Een andere onbeantwoorde vraag voor de inlichtingendiensten betreft de mogelijke betrokkenheid van Hezbollah: zal de sjiitische terreurgroep zich in een toekomstige gevechtsronde mengen door vanuit Libanon aanvallen uit te voeren, of zou Iran kunnen ingrijpen als Israël een militaire operatie start om de hernieuwde militaire opbouw van Hezbollah te stoppen?

Luchtafweer boven Tel Aviv geactiveerd. Foto AP

Tijdens de twaalfdaagse oorlog met Iran deze zomer heeft de gehavende Hezbollah opvallend genoeg geen enkele raket afgevuurd. Toch bereidt het Israëlische leger zich voor op een scenario waarin die terughoudendheid zich mogelijk niet herhaalt. Een gelijktijdige escalatie op meerdere fronten – een scenario waar de militaire inlichtingendiensten in de maanden voorafgaand aan de aanslagen van 7 oktober al voor waarschuwden – blijft een reële zorg.

De komende dagen loopt de door de VS en Libanon bemiddelde wapenstilstandsovereenkomst af die vorig jaar een einde maakte aan de vijandelijkheden aan het noordelijke front van Israël. De overeenkomst is nog niet verlengd. Ondertussen adviseren Amerikaanse functionarissen de regering naar verluidt om Israël te steunen bij een mogelijke operatie tegen Hezbollah, dat sterker en beter uitgerust is dan de Libanese strijdkrachten.

Nu alle drie de actieve fronten – Gaza, de noordelijke grens en Iran – naar verwachting de gesprekken tussen president Trump en premier Netanyahu zullen domineren, zou laatstgenoemde gedwongen kunnen worden concessies te doen op één gebied, zoals Gaza, om Amerikaanse steun te verkrijgen voor agressievere acties op een ander gebied.